વરાહપુરાણમ્

સમં ચિત્તં મયિ યદિ તદા તસ્ય ન ચ ક્રિયા

મારામાં જો મન સમાન રહે, તો તેને માટે કોઈ કર્મ રહેતું નથી.

યત્કિંચિત્કુર્વતઃ કર્મ પદ્મપત્રમિવાંભસિ 142.

જેવું પણ કર્મ કોઈ કરે છે, એ પાણીમાં કમળના પાંદડા જેવું છે.

રાત્રિન્દિવં મુહૂર્તં વા ક્ષણં વા યદિ વા કલા

રાત્રે હોય કે દિવસે, એક ક્ષણ, પળ કે અર્ધ ક્ષણ માટે પણ,

સદા દિવાનિશોશ્ચૈવ કુર્વન્તઃ કર્મસઙ્કરમ્

દિવસ-રાત સતત, લોકો વિવિધ પ્રકારના કર્મો કરતા રહે છે.

જાગ્રતઃ સ્વપતો વાપિ શૃણ્વતઃ પશ્યતોઽપિ વા

જાગતા હોય કે સુતાં, સાંભળતા કે જોતા હોય ત્યારે પણ,

દુર્વૃત્તમપિ ચાણ્ડાલં બ્રાહ્મણં ચાઽપથિ સ્થિતમ્

ખરાબ સ્વભાવ ધરાવતો ચંડાળ કે માર્ગભ્રષ્ટ બ્રાહ્મણ પણ,

યજન્તઃ સર્વધર્મજ્ઞા જ્ઞાનસંસ્કારસંસ્કૃતાઃ

જે યજ્ઞ કરે છે, સર્વ ધર્મ જાણે છે, જ્ઞાન અને સંયમથી શુદ્ધ થયેલા છે,

યે મત્કર્માણિ કુર્વન્તિ મયા હૃદિ સમાશ્રિતાઃ

જે લોકો મારાં કર્મ કરે છે અને દિલથી મારી શરણે આવે છે,

યેષાં પ્રશાંતં ચિત્તં વૈ તેઽપિ દેવિ મમ પ્રિયાઃ

જેનાં મન સાચે શાંત છે, હે દેવી, એ પણ મને પ્રિય છે.

પ્રાપ્નુવન્તિ ચ દુઃખાનિ ભ્રમચ્ચિત્તા નરાધમાઃ

પણ જેમનું મન ભટકી ગયું છે, હે નરાધમ, તેઓ દુઃખ પામે છે.

ન્યસ્ય જ્ઞાનં ચ યોગં ચ એકચિત્તા ભજસ્વ મામ્

જ્ઞાન અને યોગને છોડીને, એકાગ્ર મનથી મને ભજ.

મચ્ચિત્તઃ સતતં યો માં ભજેત નિયતવ્રતઃ 142.

જેનું મન હંમેશા મારી તરફ છે, અને નિયમિત રીતે મને ભજે છે,

મયા ચૈવ પુરા સૃષ્ટં પ્રજાર્થેન વસુન્ધરે

હે ધરતી, મેં આ બધું પ્રજાઓ માટે પહેલાં સર્જ્યું હતું.

એકચિત્તં સમાદાય યદીચ્છેત્તુ મમ પ્રિયમ્

એકાગ્ર મનથી જો કોઈ મને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છે,

પિતરસ્તસ્ય હન્યન્તે દશ પૂર્વા દશાપરાઃ

તો તેના દસ પૂર્વજ અને દસ પછાત પિતૃઓ મુક્ત થાય છે.

ત્યક્ત્વાનઙ્ગં ચ મોહં ચ પિત્રર્થાય સ્ત્રિયં વ્રજેત્

કામ અને મોહ છોડી, પિતૃઓના હિત માટે પત્ની પાસે જવું જોઈએ.

ન સંસ્પૃશેત્તૃતીયાં તુ ચતુર્થી ન કદાચન

તે ત્રીજી સ્ત્રીને સ્પર્શ ન કરે, અને ક્યારેય ચોથીને નહિ.

જલસ્નાનં તતઃ કુર્યાદન્યવસ્ત્રપરિગ્રહમ્

પછી પાણીથી સ્નાન કરીને, સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરવું જોઈએ.

રેતઃપાઃ પિતરસ્તસ્ય એવમેતન્ન સંશયઃ

તેના પિતૃઓ તેનો બીજ પીએ છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

તૃતીયાં વા ચતુર્થીં વા તદા સ પુરુષોઽધમઃ

જે પુરુષ ત્રીજા કે ચોથા દિવસે આવું કરે છે, તે નીચ માનવ ગણાય છે.

ઋતુકાલે તુ સર્વાસાં પિત્રર્થં ભોગ ઇષ્યતે 142.

યોગ્ય સમયે સંતાન માટે તમામ સ્ત્રીઓ સાથે સંયોગ માન્ય છે.

ન ગચ્છતિ ચ યઃ ક્રોધાન્મોહાદ્વા પુરુષાધમઃ

પણ જે પુરુષ ક્રોધ કે મોહથી આવું કરતો નથી, તે નીચ માનવ છે.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, એ સાંભળ ઓ ધરા.

કર્મણા યાન્તિ મત્સ્થાનં યાન્તિ મદ્ગાનનિષ્ઠિતાઃ

મારા પર ભક્તિ રાખીને જે કર્મ કરે છે, તે મારા ધામને પામે છે.

જ્ઞાનં યોગં ચ સાંખ્યં ચ નાસ્તિ ચિત્તવ્યપાશ્રિતમ્

જ્ઞાન, યોગ અને સાંખ્ય મન પર આધાર વિના રહેતાં નથી.

યસ્તુ ભાગવતો ભૂત્વા ઋતુકાલે વ્યવસ્થિતઃ

પણ જે ભક્ત બનીને યોગ્ય સમયે સ્થિર રહે છે—

અથ તત્ર ચતુર્થે તુ દિને પ્રાપ્તે વસુન્ધરે

પછી ત્યાં ચોથો દિવસ આવે ત્યારે, ઓ ધરા—

તતઃ સ્નાનેન કુર્વીત શિરસો મલશોધનમ્

પછી સ્નાન કરીને માથાના મેલને દૂર કરવો જોઈએ.

તતો બુદ્ધિં મનશ્ચૈવ સમં કૃત્વા વસુન્ધરે

પછી બુદ્ધિ અને મનને શાંત કરી, ઓ ધરા—