યદિ ભાવસ્તદા કશ્ચિદ્ભોજને કાયસાધને
જો એવો ભાવ હોય, તો ભોજન કે શરીર પોષણમાં—
ન સા લિપ્યતિ દોષેણ ભુઞ્જમાના રજસ્વલા
એ રજસ્વલા સ્ત્રી ભોજન કરતી હોય ત્યારે પણ તે દોષથી લિપ્ત થતી નથી.
( અનાદિમધ્યાન્તમજં પુરાણં રજસ્વલા દેવવરં નમામિ કરોતિ યાનિ કર્માણિ ન તૈર્દુષ્યેત કર્હિચિત્ ।। 142.
આદિ, મધ્ય અને અંત વિનાના, અજન્મા, પ્રાચીન દેવને હું નમું છું; રજસ્વલા સ્ત્રી જે કર્મ કરે છે, તેનાથી ક્યારેય દૂષિત થતી નથી.
સ્નાત્વા સા તુ મહાભાગે પંચમાત્તુ દિનાત્પુનઃ
પાંચમો દિવસ પૂરો થયા પછી, હે મહાભાગ્યવતી, તે સ્નાન કરીને—
યથાર્હં કુરુતે કર્મ મચ્ચિત્તા મત્પરાયણા
મારા પર મન રાખીને, મારી ભક્તિમાં તત્પર રહી, તે યોગ્ય રીતે પોતાના કર્મો કરે છે.
ધરણ્યુવાચ કથં દોષેણ મુચ્યન્તે જન્મસંસારબન્ધનાત્
ધરતીએ કહ્યું: તેઓ દોષ અને જન્મ-મરણના બંધનમાંથી કેવી રીતે મુક્ત થાય છે?
શ્રીવરાહ ઉવાચ મયિ સંન્યાસયોગેન મમ કર્મપરાયણઃ
શ્રીવરાહે કહ્યું: મારા પર સંન્યાસયોગથી અને મારા કર્મોમાં તત્પર રહી—
મમ યોગેષુ સંન્યાસમેકચિત્તો દૃઢવ્રતઃ
મારા યોગોમાં એકાગ્ર મનથી અને દૃઢ સંકલ્પથી સંન્યાસ રાખે છે—
જ્ઞાનસંન્યાસયોગં વા યદીચ્છેત્પરમાં ગતિમ્
અથવા, જો કોઈ પરમ ગતિ ઈચ્છે છે, તો જ્ઞાન અને સંન્યાસના યોગથી—
મનો બુદ્ધિશ્ચ ચિત્તં ચ તે હ્યનીશાઃ શરીરિણામ્
મન, બુદ્ધિ અને ચિત્ત શરીર ધરાવનારના વશમાં નથી.
સમચિત્તં પ્રપદ્યન્તે ન તે લિપ્યન્તિ માનવાઃ
જે સમચિત્તે મારી શરણે આવે છે, એ મનુષ્યો દોષથી લિપ્ત થતા નથી.
સમં ચિત્તં મયિ યદિ તદા તસ્ય ન ચ ક્રિયા
મારામાં જો મન સમાન રહે, તો તેને માટે કોઈ કર્મ રહેતું નથી.
યત્કિંચિત્કુર્વતઃ કર્મ પદ્મપત્રમિવાંભસિ 142.
જેવું પણ કર્મ કોઈ કરે છે, એ પાણીમાં કમળના પાંદડા જેવું છે.
રાત્રિન્દિવં મુહૂર્તં વા ક્ષણં વા યદિ વા કલા
રાત્રે હોય કે દિવસે, એક ક્ષણ, પળ કે અર્ધ ક્ષણ માટે પણ,
સદા દિવાનિશોશ્ચૈવ કુર્વન્તઃ કર્મસઙ્કરમ્
દિવસ-રાત સતત, લોકો વિવિધ પ્રકારના કર્મો કરતા રહે છે.
જાગ્રતઃ સ્વપતો વાપિ શૃણ્વતઃ પશ્યતોઽપિ વા
જાગતા હોય કે સુતાં, સાંભળતા કે જોતા હોય ત્યારે પણ,
દુર્વૃત્તમપિ ચાણ્ડાલં બ્રાહ્મણં ચાઽપથિ સ્થિતમ્
ખરાબ સ્વભાવ ધરાવતો ચંડાળ કે માર્ગભ્રષ્ટ બ્રાહ્મણ પણ,
યજન્તઃ સર્વધર્મજ્ઞા જ્ઞાનસંસ્કારસંસ્કૃતાઃ
જે યજ્ઞ કરે છે, સર્વ ધર્મ જાણે છે, જ્ઞાન અને સંયમથી શુદ્ધ થયેલા છે,
યે મત્કર્માણિ કુર્વન્તિ મયા હૃદિ સમાશ્રિતાઃ
જે લોકો મારાં કર્મ કરે છે અને દિલથી મારી શરણે આવે છે,
યેષાં પ્રશાંતં ચિત્તં વૈ તેઽપિ દેવિ મમ પ્રિયાઃ
જેનાં મન સાચે શાંત છે, હે દેવી, એ પણ મને પ્રિય છે.
પ્રાપ્નુવન્તિ ચ દુઃખાનિ ભ્રમચ્ચિત્તા નરાધમાઃ
પણ જેમનું મન ભટકી ગયું છે, હે નરાધમ, તેઓ દુઃખ પામે છે.
ન્યસ્ય જ્ઞાનં ચ યોગં ચ એકચિત્તા ભજસ્વ મામ્
જ્ઞાન અને યોગને છોડીને, એકાગ્ર મનથી મને ભજ.
મચ્ચિત્તઃ સતતં યો માં ભજેત નિયતવ્રતઃ 142.
જેનું મન હંમેશા મારી તરફ છે, અને નિયમિત રીતે મને ભજે છે,
મયા ચૈવ પુરા સૃષ્ટં પ્રજાર્થેન વસુન્ધરે
હે ધરતી, મેં આ બધું પ્રજાઓ માટે પહેલાં સર્જ્યું હતું.
એકચિત્તં સમાદાય યદીચ્છેત્તુ મમ પ્રિયમ્
એકાગ્ર મનથી જો કોઈ મને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છે,
પિતરસ્તસ્ય હન્યન્તે દશ પૂર્વા દશાપરાઃ
તો તેના દસ પૂર્વજ અને દસ પછાત પિતૃઓ મુક્ત થાય છે.
ત્યક્ત્વાનઙ્ગં ચ મોહં ચ પિત્રર્થાય સ્ત્રિયં વ્રજેત્
કામ અને મોહ છોડી, પિતૃઓના હિત માટે પત્ની પાસે જવું જોઈએ.
ન સંસ્પૃશેત્તૃતીયાં તુ ચતુર્થી ન કદાચન
તે ત્રીજી સ્ત્રીને સ્પર્શ ન કરે, અને ક્યારેય ચોથીને નહિ.
જલસ્નાનં તતઃ કુર્યાદન્યવસ્ત્રપરિગ્રહમ્
પછી પાણીથી સ્નાન કરીને, સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરવું જોઈએ.
રેતઃપાઃ પિતરસ્તસ્ય એવમેતન્ન સંશયઃ
તેના પિતૃઓ તેનો બીજ પીએ છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.