વરાહપુરાણમ્

યોઽવગચ્છતિ ચાત્માનં સ ગચ્છેત્પરમાં ગતિમ્ ।।141.

જે પોતાને ઓળખી જાય છે, તે પરમ ગતિને પામે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે બદરિકાશ્રમમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં, બદરિકાશ્રમના મહિમા વર્ણન નામક એકસો એકતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ ગુહ્યકર્મમાહાત્મ્યમ્ તતો દેવવચઃ શ્રુત્વા ધર્મકામા વસુન્ધરા

હવે ગુપ્ત કર્મના મહિમાની વાત: ત્યારબાદ, દેવતાઓના વચન સાંભળી, ધર્મની ઇચ્છા ધરાવતી ધરાએ—

ધરણ્યુવાચ મૃદુના ચ સ્વભાવેન વક્ષ્યામિ ત્વાં જનાર્દન

ધરતીએ કહ્યું: હે જનાર્દન, મારી કોમળ સ્વભાવથી હું તને વાત કરું છું.

અલ્પપ્રાણબલા નાર્યો યત્ત્વયા પરિભાષિતમ્

સ્ત્રીઓમાં પ્રાણશક્તિ અને બળ ઓછું હોય છે, જેમ કે તું કહ્યું છે.

ભુઞ્જમાના નરા હ્યત્ર રજસા યાંતિ શં પરમ્

આ જગતમાં પુરુષો જ્યારે ભોજન કરે છે, ત્યારે રજોગુણથી તેઓ શ્રેષ્ઠ આનંદ પામે છે.

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા માધવ્યાઃ સ તુ માધવઃ

માધવીના એ શબ્દો સાંભળીને પછી માધવએ—

શ્રીવરાહ ઉવાચ પૃષ્ટોઽહં પરમં ગુહ્યં મમ ભક્તસુખાવહમ્

શ્રીવરાહે કહ્યું: મને પરમ ગુપ્ત વાત પૂછવામાં આવી છે, જે મારા ભક્તોને સુખ આપે છે.

સ્પૃષ્ટા યા રજસા દેવિ મમ કર્મપરાયણા

હે દેવી, જે સ્ત્રી રજોગુણથી સ્પર્શાયેલી છે અને મારા કર્મોમાં તત્પર છે—

યદિ ભાવસ્તદા કશ્ચિદ્ભોજને કાયસાધને

જો એવો ભાવ હોય, તો ભોજન કે શરીર પોષણમાં—

ન સા લિપ્યતિ દોષેણ ભુઞ્જમાના રજસ્વલા

એ રજસ્વલા સ્ત્રી ભોજન કરતી હોય ત્યારે પણ તે દોષથી લિપ્ત થતી નથી.

( અનાદિમધ્યાન્તમજં પુરાણં રજસ્વલા દેવવરં નમામિ કરોતિ યાનિ કર્માણિ ન તૈર્દુષ્યેત કર્હિચિત્ ।। 142.

આદિ, મધ્ય અને અંત વિનાના, અજન્મા, પ્રાચીન દેવને હું નમું છું; રજસ્વલા સ્ત્રી જે કર્મ કરે છે, તેનાથી ક્યારેય દૂષિત થતી નથી.

સ્નાત્વા સા તુ મહાભાગે પંચમાત્તુ દિનાત્પુનઃ

પાંચમો દિવસ પૂરો થયા પછી, હે મહાભાગ્યવતી, તે સ્નાન કરીને—

યથાર્હં કુરુતે કર્મ મચ્ચિત્તા મત્પરાયણા

મારા પર મન રાખીને, મારી ભક્તિમાં તત્પર રહી, તે યોગ્ય રીતે પોતાના કર્મો કરે છે.

ધરણ્યુવાચ કથં દોષેણ મુચ્યન્તે જન્મસંસારબન્ધનાત્

ધરતીએ કહ્યું: તેઓ દોષ અને જન્મ-મરણના બંધનમાંથી કેવી રીતે મુક્ત થાય છે?

શ્રીવરાહ ઉવાચ મયિ સંન્યાસયોગેન મમ કર્મપરાયણઃ

શ્રીવરાહે કહ્યું: મારા પર સંન્યાસયોગથી અને મારા કર્મોમાં તત્પર રહી—

મમ યોગેષુ સંન્યાસમેકચિત્તો દૃઢવ્રતઃ

મારા યોગોમાં એકાગ્ર મનથી અને દૃઢ સંકલ્પથી સંન્યાસ રાખે છે—

જ્ઞાનસંન્યાસયોગં વા યદીચ્છેત્પરમાં ગતિમ્

અથવા, જો કોઈ પરમ ગતિ ઈચ્છે છે, તો જ્ઞાન અને સંન્યાસના યોગથી—

મનો બુદ્ધિશ્ચ ચિત્તં ચ તે હ્યનીશાઃ શરીરિણામ્

મન, બુદ્ધિ અને ચિત્ત શરીર ધરાવનારના વશમાં નથી.

સમચિત્તં પ્રપદ્યન્તે ન તે લિપ્યન્તિ માનવાઃ

જે સમચિત્તે મારી શરણે આવે છે, એ મનુષ્યો દોષથી લિપ્ત થતા નથી.

સમં ચિત્તં મયિ યદિ તદા તસ્ય ન ચ ક્રિયા

મારામાં જો મન સમાન રહે, તો તેને માટે કોઈ કર્મ રહેતું નથી.

યત્કિંચિત્કુર્વતઃ કર્મ પદ્મપત્રમિવાંભસિ 142.

જેવું પણ કર્મ કોઈ કરે છે, એ પાણીમાં કમળના પાંદડા જેવું છે.

રાત્રિન્દિવં મુહૂર્તં વા ક્ષણં વા યદિ વા કલા

રાત્રે હોય કે દિવસે, એક ક્ષણ, પળ કે અર્ધ ક્ષણ માટે પણ,

સદા દિવાનિશોશ્ચૈવ કુર્વન્તઃ કર્મસઙ્કરમ્

દિવસ-રાત સતત, લોકો વિવિધ પ્રકારના કર્મો કરતા રહે છે.

જાગ્રતઃ સ્વપતો વાપિ શૃણ્વતઃ પશ્યતોઽપિ વા

જાગતા હોય કે સુતાં, સાંભળતા કે જોતા હોય ત્યારે પણ,

દુર્વૃત્તમપિ ચાણ્ડાલં બ્રાહ્મણં ચાઽપથિ સ્થિતમ્

ખરાબ સ્વભાવ ધરાવતો ચંડાળ કે માર્ગભ્રષ્ટ બ્રાહ્મણ પણ,

યજન્તઃ સર્વધર્મજ્ઞા જ્ઞાનસંસ્કારસંસ્કૃતાઃ

જે યજ્ઞ કરે છે, સર્વ ધર્મ જાણે છે, જ્ઞાન અને સંયમથી શુદ્ધ થયેલા છે,

યે મત્કર્માણિ કુર્વન્તિ મયા હૃદિ સમાશ્રિતાઃ

જે લોકો મારાં કર્મ કરે છે અને દિલથી મારી શરણે આવે છે,

યેષાં પ્રશાંતં ચિત્તં વૈ તેઽપિ દેવિ મમ પ્રિયાઃ

જેનાં મન સાચે શાંત છે, હે દેવી, એ પણ મને પ્રિય છે.