વરાહપુરાણમ્

વેદધારમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ 141.

મારા એ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં તેને 'વેદધાર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

તત્રૈવ હિમવત્પૃષ્ઠે ચતુઃશૃઙ્ગાદ્બૃહત્તરાઃ

ત્યાં, હિમાલયના ઢોળાવ પર, ચાર શિખર કરતાં પણ વિશાળ શિખરો છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ચતૂરાત્રોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્યાં ચાર રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે,

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મપથે સ્થિતઃ। દેવલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકં પ્રતિષ્ઠતે

અને ત્યાં મારા કર્મમાર્ગે સ્થિત રહી પ્રાણ ત્યાગે, તો તે દેવલોકને પાર કરી મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.

દ્વાદશાદિત્યકુણ્ડેતિ તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ

મારા એ ઉત્તમ ક્ષેત્રમાં તેને 'દ્વાદશાદિત્યકુંડ' કહેવાય છે.

તત્ર પર્વતશૃંગે તુ સ્થૂલમૂલે શિલાતલે

ત્યાં, પર્વતની ચોટી પર, મોટા વૃક્ષની નીચે, પથ્થરની સપાટીએ,

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં યાં કાઞ્ચિદ્દ્વાદશીં યદિ

જે કોઈ પણ દ્વાદશી તિથીએ ત્યાં સ્નાન કરે છે,

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મણિ સંસ્થિતઃ

અને ત્યાં મારા કર્મમાં તત્પર રહી પ્રાણ ત્યાગે,

લોકપાલમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ

મારા એ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં તેને 'લોકપાલ' નામે ઓળખવામાં આવે છે.

તત્ર પર્વતમધ્યે તુ સ્થલકુણ્ડં બૃહન્મમ

ત્યાં, પર્વતના મધ્યમાં, મારું વિશાળ ભૂમિ-કુંડ છે.

તત્ર સ્નાનં તુ કુર્વીત જ્યેષ્ઠમાસસ્ય દ્વાદશીમ્ 141.

ત્યાં, જ્યેષ્ઠ માસની શુક્લ દ્વાદશી પર સ્નાન કરવું જોઈએ.

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મસુ તત્પરઃ

અને ત્યાં મારા કાર્યોમાં તત્પર રહી જો પ્રાણ ત્યાગે,

અસ્તિ મેરોર્વરં નામ તસ્મિન્ ગુહ્યં પરં મમ

ત્યાં 'મેરોરવર' નામનું સ્થાન છે, જેમાં મારું પરમ ગુપ્ત તીર્થ છે.

ધારાસ્તિસ્રઃ પતન્ત્યત્ર સુવર્ણસદૃશપ્રભાઃ

ત્યાં ત્રણ ધારા પડે છે, જે સોનાની જેમ તેજસ્વી છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્યાં ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે,

અથ તત્ર મૃતો દેવિ તસ્મિન્ ગુહ્યે પરે મમ

અને, હે દેવી, જો ત્યાં મારા એ ગુપ્ત તીર્થમાં મૃત્યુ પામે,

માનસોદ્ભેદમિતિ ચ તત્રાન્યત્તીર્થમુત્તમમ્

ત્યાં 'માનસોદ્ભેદ' નામનું બીજું ઉત્તમ તીર્થ પણ છે.

દેવા અપિ ન જાનન્તિ તં દેશં તત્ર સંસ્થિતમ્

દેવતાઓ પણ એ સ્થળને ઓળખતા નથી, જે ત્યાં સ્થિર છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમહોરાત્રોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્યાં એક દિવસ અને એક રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે,

અસ્તિ પઞ્ચશિરં નામ તસ્મિન્ગુહ્યં પરં મમ

એ જગ્યાએ પાંછશિર નામનું મારું અત્યંત ગુપ્ત સ્થાન છે.

તત્ર વૈ પંચ કુણ્ડાનિ સ્થૂલશીર્ષશિલોચ્ચયે 141.

ત્યાં, મોટી શિખરવાળી શિલા પર પાંચ કુંડ છે.

યત્ર તન્મધ્યમં કુણ્ડં છિન્નમેવ સ્વયમ્ભુવા

એમાં મધ્યમાં આવેલું કુંડ સ્વયંભૂ દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે ઓળખાય છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં પંચરાત્રોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્યાં પાંચ રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે,

તથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્ ગુહ્યે પઞ્ચશિરે મમ

અને એ જ રીતે, જો કોઈ એ મારાં ગુપ્ત પાંછશિર ખાતે દેહ ત્યાગે,

બુદ્ધિમાન્મતિમાંશ્ચૈવ રાગમોહવિવર્જિતઃ

અને જે બુદ્ધિશાળી, સમજદાર અને રાગ-મોહથી રહિત હોય,

અસ્તિ સોમાભિષેકેતિ તીર્થમન્યત્પરં મમ। રાજત્વે બ્રાહ્મણાનાં તુ મયા સોમોઽભિષેચિતઃ

મારું બીજું ઉત્તમ તીર્થ છે, જેને સોમાભિષેક કહે છે; જ્યારે બ્રાહ્મણોને રાજસિંહાસન પર બેસાડવામાં આવ્યા, ત્યારે મેં સોમનું અભિષેક કર્યું હતું.

તત્રાહં તોષિતસ્તેન અત્રિપુત્રેણ માધવિ

ત્યાં અત્રિના પુત્રએ મને પ્રસન્ન કર્યો હતો, હે માધવી.

પ્રાપ્તશ્ચ પરમાં સિદ્ધિં મત્પ્રસાદાદ્વસુન્ધરે

મારા કૃપાથી, હે ધરા, તેને સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હતી.

જાયતેઽસ્મિન્પ્રલીયંતે સ્કન્દેન્દ્રાઃ સમરુદ્ગણાઃ

અહીં સ્કંદ, ઇન્દ્ર અને મરુતોના સમૂહો જન્મે છે અને અહીં વિલીન પણ થાય છે.