વરાહપુરાણમ્

અસ્તિ તત્ર વરં સ્થાનં સઙ્ગમં કૌશિકોકયોઃ

ત્યાં કૌશિકી અને કોકા નદીઓનું સંગમ એક પવિત્ર સ્થાન છે.

તત્ર યઃ કુરુતે સ્નાનમહોરાત્રોષિતો નરઃ

ત્યાં જે પુરુષ સ્નાન કરે છે અને એક દિવસ-રાત રહે છે,

સ્વર્ગે વા યદિ વા ભૂમૌ યં યં કામયતે નરઃ

સ્વર્ગમાં હોય કે પૃથ્વી પર, જે જે મનુષ્ય ઇચ્છે છે,

તત્રાઽથ મુંચતે પ્રાણાન્મમ કર્મણ્યવસ્થિતઃ 140.

ત્યાં, મારા કાર્યમાં લીન રહીને, મનુષ્ય પ્રાણ ત્યાગે છે.

ધારાઃ પતન્તિ તિસ્રો વૈ કૌશિકીમાશ્રિતા નદીમ્

ત્યાં ત્રણ ધારો કૌશિકી નદીમાં મળી પડે છે.

તત્ર ચ સ્નાયમાનસ્તુ યદિ મત્સ્યં પ્રપશ્યતિ

ત્યાં, જો કોઈ સ્નાન કરતી વખતે માછલીને જુએ,

તત્ર મત્સ્યં પુનર્દૃષ્ટ્વા યજમાનસ્તુ સુન્દરિ

હે સુંદરિ, ત્યાં યજમાન ફરીથી માછલીને જોવે,

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં દેવિ ગુહ્યે તતઃ પરે

હે દેવી, જે કોઈ ત્યાં એ ગુપ્ત સ્થાનમાં સ્નાન કરે છે,

અથ સંપ્રાપ્ય મુચ્યેત મત્સ્યં ગુહ્યં પરં મમ

પછી, તેને પ્રાપ્ત કરીને, તે મુક્ત થાય છે—માછલી એ મારું પરમ ગુપ્ત રહસ્ય છે.

પંચયોજનવિસ્તારં ક્ષેત્રં કોકામુખં મમ

મારું કોકામુખ નામનું ક્ષેત્ર પાંચ યોજન પહોળું છે.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, હે ધરા, ધ્યાનથી સાંભળ.

શિલાચન્દનસંકાશં દેવાનામપિ દુર્લભમ્

તે પથ્થર અને ચંદન જેવું તેજસ્વી છે અને દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.

વામોન્નતમુખં કૃત્વા વામદંષ્ટ્રાસમુન્નતમ્

ડાબી બાજુનું મુખ ઉંચું અને ડાબી દાંત પણ ઉંચી રાખીને,

યે માં સ્મરન્તિ વૈ ભૂમે પુરુષા મુક્તકિલ્બિષાઃ 140.

હે ભૂમિ, જે મનુષ્યો મને સ્મરે છે, તેઓ પાપથી મુક્ત થાય છે.

યદિ કોકામુખં ગચ્છેત્ કદાચિત્કાલપર્યયે

જીવનકાળમાં ક્યારેક કોઈ કોકામુખ જાય,

ગુહ્યાનાં પરમં ગુહ્યમેતત્સ્થાનં પરં મહત્

આ સ્થાન ગુપ્તમાં પણ પરમ ગુપ્ત છે, સર્વોત્તમ અને મહાન છે.

ન ચ સાંખ્યેન યોગેન સિદ્ધિં યાન્તિ મહાપરામ્

સાંખ્ય કે યોગ દ્વારા પણ મહાન સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થતી નથી.

એવં શ્રેષ્ઠં મહાભાગે યત્ત્વયા પરિપૃચ્છિમ્

હે મહાભાગ્યશાળી, જે તું પૂછ્યું તે શ્રેષ્ઠ હું તને કહ્યુ છે.

ય એતત્કથિતં ભૂમે કોકામુખમનુત્તમમ્

હે ધરા, જે કોઈ આ શ્રેષ્ઠ કોકામુખનું વર્ણન કરે છે,

મૃતો વા તત્ર જાયેત શુદ્ધે ભાગવતે કુલે

ત્યાં મરે કે જન્મે, તે શુદ્ધ અને ભક્તિપૂર્ણ કુળમાં જન્મે છે.

યશ્ચેદં શૃણુયાન્નિત્યં કલ્ય ઉત્થાય માનવઃ

અને જો મનુષ્ય દરરોજ વહેલી સવારે ઉઠીને આ સાંભળે,

ય એતત્પઠતે નિત્યં કોકાખ્યાનં તથોષસિ

જે વ્યક્તિ રોજ કોકાનું વર્તમાન વાંચે છે, હે ઉષા,

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે કોકામુખમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ ચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણના પવિત્ર શાસ્ત્રમાં 'કોકામુખ મહિમા વર્ણન' નામે એકસો ચાલીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ બદરિકાશ્રમમાહાત્મ્યમ્ તસ્મિન્હિમવતઃ પૃષ્ઠે પરં ગુહ્યમતઃ શૃણુ

હવે બદરીકાશ્રમનું મહાત્મ્ય કહું છું. હિમાલયના પર્વતો પર જે ગુપ્ત વાત છે, એ ધ્યાનથી સાંભળ.

ન તત્પ્રાપ્નોતિ મનુજઃ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્

કોઈ મનુષ્ય બહુ જ મુશ્કેલ કર્મો કરીને પણ એ સ્થાનને પામી શકતો નથી.

દુર્લ્લભં તન્મમ ક્ષેત્રં હિમકૂટશિલાતલે

હિમશિલાઓના શિખરે આવેલું એ મારું સ્થાન બહુ દુર્લભ છે.

બ્રહ્મકુણ્ડમિતિ ખ્યાતમાસ્તે તત્ર શિલોચ્ચયે

ત્યાં પર્વતની ઊંચી શિલાઓ પર પ્રસિદ્ધ બ્રહ્મકુંડ છે.

સ્નાનં કરોતિ યસ્તત્ર ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે—

મુઞ્ચેત્પ્રાણાંસ્તત્ર યદિ વ્રતનિષ્ઠો જિતેન્દ્રિયઃ

જો કોઈ વ્રતમાં સ્થિર રહી, ઇન્દ્રિયોને જીતીને ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે—