વરાહપુરાણમ્

એવં કૃત્વા સ વિપ્રસ્તુ રાજાનં ભૂરિતેજસમ્ । ઉવાચ સર્વસૈન્યાનિ પ્રવિશન્તુ ગૃહાનિતિ ।। ૧૧.

આ બધું કરીને બ્રાહ્મણે તેજસ્વી રાજાને કહ્યું: 'તમારા બધા સૈનિકો ઘરોમાં પ્રવેશી જાય.'

એવમુક્તસ્તતો રાજા તદ્ગૃહં પર્વતોપમમ્ । પ્રવિવેશાન્તરેષ્વન્યે ભૃત્યા વિવિશુરાશુ વૈ ।। ૧૧.

આવી આજ્ઞા મળતાં રાજા એ પહાડ જેવું ઘર અંદર ગયા અને બીજા સેવકો પણ ઝડપથી ઘરના અંદરના ભાગોમાં પ્રવેશ્યા.

તતસ્તેષુ પ્રવિષ્ટેષુ તદા ગૌરમુખો મુનિઃ । પ્રગૃહ્ય તં મણિં દિવ્યં રાજાનં ચેદમબ્રવીત્ ।। ૧૧.

બધા ઘરમાં પ્રવેશ્યા પછી ગૌરમુખ મુનિએ તે દિવ્ય મણિ હાથમાં લઈને રાજાને કહ્યું.

મજ્જનાભ્યવહારાર્થં પથિ શ્રમકૃતે તથા । વિલાસિનીસ્તથા દાસાન્ પ્રેષયિષ્યામિ તે નૃપ ।। ૧૧.

હે રાજા, તમારે સ્નાન, ભોજન અને મુસાફરીના થાક માટે હું તમારી પાસે સુંદર દાસીઓ અને સેવકો મોકલીશ.

એવમુક્ત્વા સ વિપ્રેન્દ્રસ્તં મણિં વૈષ્ણવં શુભમ્ । એકાન્તે સ્થાપયામાસ રાજ્ઞસ્તસ્ય પ્રપશ્ચતઃ ।। ૧૧.

આવી રીતે કહીને વિદ્વાન બ્રાહ્મણે એ શુભ વૈષ્ણવ મણિ એકાંતમાં, રાજાના સામે રાખી દીધો.

તસ્મિન્ સ્થાપિતમાત્રે તુ મણૌ શુદ્ધસમપ્રભે । નિશ્ચેરુર્યોષિતસ્તત્ર દિવ્યરૂપાઃ સહસ્ત્રશઃ ।। ૧૧.

જેમજ એ શુદ્ધ તેજસ્વી મણિ મૂકાયો, ત્યાં હજારો દિવ્ય રૂપાવતી સ્ત્રીઓ પ્રગટ થઈ.

સુકુમારાઙ્ગરાગાદ્યાઃ સુકુમારવરાઙગનાઃ । સુકપોલાઃ સુચાર્વ્યઙ્ગ્યઃ સુકેશાન્તાઃ સુલોચનાઃ । કાશ્ચિત્સૌવર્ણપાત્રીશ્ચ ગૃહીત્વા સંપ્રતસ્થિરે ।। ૧૧.

એ સ્ત્રીઓ અત્યંત કોમળ, સુંદર અંગવાળી, મોહક ગાલવાળી,惹કાયાની, સુંદર વાળ અને આંખોવાળી હતી; કેટલીક સોનાની વાસણો લઈને આગળ વધતી ગઈ.

એવં યોષિદ્ગણાસ્તત્ર નરાઃ કર્મકરાસ્તથા । નિર્જગ્મુસ્તસ્ય નૃપતેઃ સર્વે ભૃત્યા નૃપસ્ય હ । કેવલં ભોજનં પૂર્વં પરિધાનં ચ સર્વશઃ ।। ૧૧.

એ રીતે સ્ત્રીઓ અને પુરુષ સેવકો, રાજાના બધા ભૃત્યો, માત્ર ભોજન અને વિવિધ વસ્ત્રો લઈને બહાર નીકળી પડ્યા.

તાઃ સ્ત્રિયઃ સર્વભૃત્યાનાં રાજમાર્ગેણ મજ્જનમ્ । દદુસ્તે ચ નરાશ્વાનાં હસ્તિનાં ચ ત્વરાન્વિતાઃ ।। ૧૧.

એ સ્ત્રીઓએ રાજમાર્ગ પર બધા સેવકોને, પુરુષો, ઘોડા અને હાથીઓને પણ ઝડપથી સ્નાન કરાવ્યું.

નાનાવિધાનિ તૂર્યાણિ તત્રાવાદ્યન્ત સર્વશઃ । મજ્જને નૃપતેસ્તત્ર નનૃતુશ્ચાન્યયોષિતઃ । અપરાશ્ચ જગુસ્તત્ર શક્રસ્યેવ પ્રમજ્જતઃ ।। ૧૧.

ત્યાં અનેક પ્રકારના વાદ્ય વગાડવામાં આવ્યા; રાજા સ્નાન કરતા ત્યારે બીજી સ્ત્રીઓ નૃત્ય કરતી અને કેટલીક ગીત ગાતી, જાણે ઇન્દ્ર સ્નાન કરે ત્યારે થાય તેમ.

એવં દિવ્યોપચારેણ સ્નાત્વા રાજા મહામનાઃ । ચિન્તયામાસ રાજેન્દ્રો વિસ્મયાવિષ્ટચેતનઃ । કિમિદં મુનિસામર્થ્યં તપસો વાઽથ વા મણેઃ ।। ૧૧.

આ રીતે દિવ્ય સેવા સાથે મહાન મનવાળા રાજાએ સ્નાન કર્યું; પછી આશ્ચર્યથી ભરાઈ, રાજાએ વિચાર્યું: 'આ મુનિનું સામર્થ્ય છે કે તપશ્ચર્યાનું કે પછી મણિનું?'

એવં સ્નાત્વા શુભે વસ્ત્રે પરિધાયોત્તમે તથા । વિવિધાન્નં તુ વિધિના બુભુજે સ નૃપોત્તમઃ ।। ૧૧.

એ રીતે સ્નાન કર્યા પછી, રાજાએ શુભ અને ઉત્તમ વસ્ત્રો પહેરી, પછી નિયમ પ્રમાણે વિવિધ સ્વાદિષ્ટ ભોજનનો આસ્વાદ લીધો.

/50 યથા ચ નૃપતેઃ પૂજા કૃતા તેન મહર્ષિણા । તદ્વદ્ ભૃત્યજનસ્યાપિ ચકાર મુનિસત્તમઃ ।। ૧૧.

જેમ મહર્ષીએ રાજાની પૂજા કરી, તેમ જ મહાન ઋષીએ રાજાના સેવકોની પણ સન્માનપૂર્વક સેવા કરી.

યાવત્ સ રાજા બુભુજે સભૃત્યબલવાહનઃ । તાવદસ્તગિરિં ભાનુર્જગામારુણસપ્રભઃ ।। ૧૧.

જ્યારે સુધી રાજા પોતાના સેવકો, સૈન્ય અને વાહનો સાથે ભોજન લેતો રહ્યો, ત્યાં સુધી લાલિમાયુક્ત સૂર્ય પર્વત તરફ અસ્ત જતો રહ્યો.

તતસ્તુ રાત્રિઃ સમપદ્યતાઽધુના શરચ્છશાઙ્કોજ્જ્વલઋક્ષમણ્ડિતા । કરોતિ રાગં સ ચ રોહિણીધવઃ સુસઙ્ગતં સૌમ્યગુણેષુ તાપિ ચ ।। ૧૧.

પછી રાત્રિ આવી, જે તેજસ્વી શરદચંદ્ર અને ઝગમગતા તારાઓથી શોભાયમાન હતી; રોહિણીપતિ ચંદ્રે પોતાની શીતળ કિરણોથી સૌમ્યતા ફેલાવી.

ભૃગૂદ્વહઃ કૃષ્ણતરાંશુભાનુના સહોદ્યતો દૈત્યગુરુઃ સુરાધિપઃ । અથાન્તરાત્પક્ષગતો ન રાજતે સ્વભાવયોગેન મતિસ્તુ દેહિનામ્ ।। ૧૧.

ભૃગુપ્રસિદ્ધ મહર્ષિ, દેવોના રાજા અને દૈત્યોના ગુરુ, કાળાં કિરણોવાળા સૂર્ય સાથે ઉદયમાન થયા; પણ પક્ષમાં પ્રવેશતાં તેઓ તેજસ્વી રહ્યા નહીં, અને શરીરીઓની બુદ્ધિ પણ સ્વભાવથી બદલાય છે.

સુરક્તતાં ભૂમિસુતશ્ચ મુઞ્ચતે રાહુઃ સિતી ચન્દ્રમસોંશુભિઃ સિતૈઃ । મુક્તઃ સ્વભાવો જગતઃ સુરાસુરૈ- રનુસ્વભાવો બલવાન્ સુકૃન્નૃપઃ ।। ૧૧.

પૃથ્વીપુત્ર પોતાની ઘેરા લાલિમા છોડે છે, રાહુ ચંદ્રના તેજસ્વી કિરણોથી મુક્ત થાય છે; જગતના દેવ-દૈત્યોમાં દરેક પોતાનાં સ્વભાવને અનુસરે છે, અને સારા રાજા પોતાના ગુણથી શક્તિશાળી બને છે.

સિતેશ્વરાખ્યાપિતરશ્મિમણ્ડલે સૂર્યત્વસિદ્ધાન્તકષેવ નિર્મલે । કરોતિ કેતુર્ન પરે મહત્તમ- સ્તદા કુશીલેષુ ગતિશ્ચ નિર્મલા ।। ૧૧.

સફેદ પ્રકાશના સ્વામી એવા કિરણમંડળમાં, જે સૂર્યના સિદ્ધાંત જેટલું શુદ્ધ છે, ત્યાં ધૂમકેતુ અંધકાર ફેલાવતો નથી; એ સમયે કળાવાન લોકોના કાર્ય સ્પષ્ટ અને નિર્મળ હોય છે.

બુધોચ્ચબુદ્ધિર્જગતો વિભાવયન્ રરાજ રાજ્ઞો તનયઃ સ્વકર્મભિઃ । ભૃતેચ્છકઃ કક્ષવિવાહિતશ્ચિરં ભવેદિયં સાધુષુ સમ્મિતિર્ધ્રુવમ્ ।। ૧૧.

બુધના ઉદયથી તેજસ્વી બુદ્ધિ ધરાવતો રાજાનો પુત્ર પોતાના સારા કર્મોથી જગતમાં પ્રકાશિત થયો; સેવકોની લાંબી ઇચ્છા નજીકતાથી પોષાઈ છે, અને સારા લોકોમાં સહમતિ અવશ્ય મળે છે.

કરોતિ કેતુઃ કપિલં વિયચ્ચિરં રાજ્ઞઃ સુરાણાં પથિ સંસ્થિતં ભૃશમ્ । ન દુર્જનઃ સજ્જનસંસદિ ક્વચિત્ કરોતિ શુદ્ધં નિજકર્મકૌશલમ્ ।। ૧૧.

કેટુ લાંબા સમય સુધી આકાશને કાપી કપિલ રંગનું બનાવે છે, રાજા અને દેવોના માર્ગ પર સ્થિર રહે છે; દુર્જન ક્યારેય સજ્જનોની વચ્ચે પોતાના કર્મમાં શુદ્ધ કૌશલ્ય બતાવતો નથી.

શશાઙ્કરશ્મિપ્રવિભાસિતા અપિ પ્રકાશમીયુર્નિરતાઃ પદે પદે । કુલંભવાઃ સંભવધર્મપત્તયો મહાંશુયોગાન્મહતાં સમુન્નતિમ્ ।। ૧૧.

ચંદ્રના કિરણોથી પ્રકાશિત થયેલા પણ દરેક પગલે તેજસ્વી બને છે; ઉત્તમ કુળમાં જન્મેલા, જન્મધર્મ પાળનાર, મહાન તેજ સાથે જોડાઈને ઊંચાઈ મેળવે છે.

ત્રિદોષસક્તાન્નિકૃતોઽસ્ય સર્વશઃ સુતેન રાજ્ઞો વરુણસ્ય સૂર્યજઃ । વિરાજતે કૌશિકસન્નિવેશિતા ન વેદકર્મ ક્વચિદન્યથા ભવેત્ ।। ૧૧.

સૂર્ય અને વરુણના પુત્ર એવા રાજાના દીકરાએ ત્રણ દોષમાં આસક્ત લોકોને સંપૂર્ણ રીતે જીત્યા; કૌશિક વંશમાં સ્થિર રહી, વૈદિક કર્મ ક્યારેય વિપરીત થતું નથી.

દ્વન્દ્વઃ સમેતાન્ મમ યઃ શિશુઃ પુરા હરિર્ય આરાધિતવાન્ નૃપાસનમ્ । લક્ષ્મ્યાપિ બુદ્ધ્યા સુચિરં પ્રકાશતે ધ્રુવેણ વિષ્ણુસ્મરણેન દુર્લભમ્ ।। ૧૧.

મારો એ પુત્ર, જેણે પહેલેથી જ દ્વંદ્વોને એક કર્યા અને રાજાસનનું પૂજન કર્યું, તે લાંબા સમય સુધી લક્ષ્મી અને બુદ્ધિથી તેજસ્વી બને છે, અને સતત વિષ્ણુસ્મરણથી દુર્લભ વસ્તુ પણ સુલભ બને છે.

ઇતીદૃશી રાત્રિરભૂદૃષેઃ શુભે વરાશ્રમે દુર્જયભૂપતેઃ શુભા । સભૃત્યસામન્તવરાશ્વદન્તિનઃ સુભક્તવસ્ત્રાભરણાદિપૂજયા ।। ૧૧.

આ રીતે, એ શુભ રાત્રિ ઋષિ માટે શુભ આશ્રમમાં, અજય રાજા માટે, સેવકો, સામંતો, ઉત્તમ ઘોડા-હાથીઓ અને સુંદર વસ્ત્રો, આભૂષણો વગેરેની પૂજાથી વ્યતીત થઈ.

ઇતીદૃશાયાં વરરત્નચિત્રિતાઃ સુપટ્ટસંવીતવરાસ્તૃતાસ્તદા । ગૃહેષુ પર્યઙ્કવરાઃ સમાશ્રિતાઃ સુરૂપયોષિત્કૃતભઙ્ગભાસુરાઃ ।। ૧૧.

એવી રાત્રિમાં, શ્રેષ્ઠ રત્નોથી શોભાયમાન, સુંદર વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલા શ્રેષ્ઠ પથારો ઘરોમાં વિચ્છાયા, અને સુંદર સ્ત્રીઓની ભંગિમાથી તેજ વધ્યું.

સ તત્ર રાજા વિસસર્જ ભૂભૃતઃ સ્વયં સભૃત્યાનપિ સર્વતો ગૃહાન્ । ગતેષુ સુષ્વાપ વરસ્ત્રિયા વૃતઃ સુરેશવત્સ્વર્ગગતઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૧૧.

ત્યાં રાજાએ જમીનના માલિકો અને પોતાના તમામ સેવકોને તેમના ઘરોમાં મોકલી દીધા; પછી તેઓ ગયા પછી, રાજા શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈને, દેવોના રાજા જેવો, આનંદથી સુઈ ગયો.

એવં સુમનસસ્તસ્ય સભૃત્યસ્ય મહાત્મનઃ । ઋષેસ્તસ્ય પ્રભાવેન હૃષ્ટાસ્તુ સુષુપુસ્તદા ।। ૧૧.

એ રીતે, મહાન આત્માવાળા રાજા અને તેના સેવકો, ઋષિની કૃપાથી આનંદિત મનથી એ સમયે સુખથી સુઈ ગયા.

તતો રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં સ રાજા તાઃ સ્ત્રિયઃ પુનઃ । અન્તર્દ્ધાનં ગતાસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા તાનિ ગૃહાણિ ચ ।। ૧૧.

પછી રાત્રિ વીતી ગયા પછી, રાજાએ જોયું કે એ સ્ત્રીઓ અને એ ઘરો ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા હતા.

અદૃશ્યાનિ મહાર્હાણિ વરાસનજલાનિ ચ । રાજા સ વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિન્તયામાસ દુઃખિતઃ ।। ૧૧.

મહામૂલ્ય આસન અને જળપાત્રો પણ અદૃશ્ય થઈ ગયા હતા; રાજા આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો અને દુઃખી થઈ વિચારો કરવા લાગ્યો.