વરાહપુરાણમ્

કન્યા વૈ રમણીયાશ્ચ સજાતીયાઃ કુલોદ્ભવાઃ

સારી જાતની, સુંદર અને કુટુંબની કન્યાઓ પણ છે.

યદીચ્છસિ પુનશ્ચાન્યદ્યજ્ઞૈર્યષ્ટું સુપુત્રક

પ્રિય પુત્ર, જો તું ફરીથી યજ્ઞ કરવા ઇચ્છે તો—

અષ્ટૌ સમ્પૂર્ણધુર્યાણાં હલાનાં તાવતાં શતમ્

આઠસો જોડી બળદવાળી હળ પણ છે.

યાવદ્ભોજનતૃપ્તાન્વા દ્વિજાનિચ્છસિ તર્પિતુમ્ 138.

જ્યાં સુધી તું દ્વિજોને ભોજનથી તૃપ્ત કરવા ઇચ્છે છે, ત્યાં સુધી તેમની ભૂખ સંતોષી શકે છે.

પિતૃમાતૃ વચઃ શ્રુત્વા સ બાલો ધર્મસંયુતઃ

પિતા અને માતાના વચન સાંભળીને, એ ધર્મમાં સ્થિર બાળક

ગોપ્રદાને ન મે કાર્યં મિત્રં વાપિ ન ચિન્તિતમ્

મને ગાય દાન આપવું કે મિત્રોની ચિંતા કરવી, એમાં કશું કામ નથી.

નાહં વાણિજ્યમિચ્છામિ કૃષિગોરક્ષમેવ ચ

મને વેપાર, ખેતી કે પશુપાલન પણ નથી ગમતું.

એકં મે પરમં ચિન્ત્યં યન્મમેચ્છા તપોધૃતૌ

મારે તો એક જ મહત્ત્વની વાત મનમાં છે – મારી ઇચ્છા તો તપસ્યા કરવા છે.

તતઃ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા મમ કર્મપરાયણૌ

પછી, પુત્રના વચન સાંભળીને, બંને પોતાના કર્તવ્યમાં તત્પર રહ્યા.

અથ દ્વાદશ વર્ષાણિ તવ જાતસ્ય પુત્રક

હવે, બેટા, તને જન્મીને બાર વર્ષ વીતી ગયા છે.

ચિન્તયિષ્યતિ ભદ્રં તે યદા તત્પ્રાપ્નુયા વયઃ

જ્યારે તું એ ઉંમરે પહોંચશે, ત્યારે તારા માટે જે શુભ છે એ વિચારીશ.

કિમિદં ચિન્તિતં વત્સ ગમને સૌકરં પ્રતિ

બેટા, તું આ વરાહના માર્ગે જવાની વાત શા માટે વિચારી છે?

અમ્બેતિ ભાષસેઽદ્યાપિ કથમેતદ્વિચિન્તિતમ્ 138.

તુ હજુ પણ મને 'માતા' કહી બોલાવે છે; તો પછી આ વિચાર કેમ આવ્યો?

અપરાધો ન વિદ્યેત પુત્ર ક્ષેત્રગૃહેષ્વપિ

પુત્ર, ખેતર કે ઘરઘરમાં પણ કોઈ અપમાન થતું નથી.

રુષ્ટેન વાપિ ભીષાયૈ ગૃહ્યતે ચૈવ યષ્ટિકા

કોઈ ગુસ્સે થાય ત્યારે ડરથી લાકડી પણ ઉઠાવી લે છે.

ઇતિ માતુર્વચઃ શ્રુત્વા સ વૈશ્યકુલનન્દનઃ

આ રીતે માતાના વચન સાંભળીને, એ વૈશ્યકુળના આનંદને

ઉષિતોઽસ્મિ તદંગેષુ ગર્ભસ્થઃ કુક્ષિસંભવઃ

હું તો એ અંગોમાં રહ્યો છું, માતાના ગર્ભમાં ઉદ્ભવ્યો છું.

સ્તનૌ હ્યેતૌ મયા પીતૌ લલિતેન વિજૃમ્ભિતૌ

આ બે સ્તન મેં પ્રેમથી અને રમતાં પીધાં છે.

અમ્બ ત્વં મયિ કારુણ્યં કુરુષ્વ ખલુ ચોચિતમ્

માતા, મારી ઉપર તું યોગ્ય રીતે દયા કરજે.

આયાન્તિ ચ પુનર્યાન્તિ ગતા ગચ્છન્તિ ચાપરે

કોઈ આવે છે, પાછા જાય છે; કોઈ વિદાય લે છે, તો બીજાં આવે છે.

કુતો જાતઃ ક્વ સંબદ્ધઃ કસ્ય માતા પિતાથવા

ક્યાંથી જન્મ્યો, કોને જોડાયો, કોણ માતા કે પિતા છે?

માતાપિતૃસહસ્રાણિ પુત્રદારશતાનિ ચ

હજારો માતા-પિતા અને સૈંકડો પુત્રો તથા પત્નીઓ મળ્યા છે—

એવં ચિન્તાં સમાસાદ્ય મા શુચો જનનિ ક્વચિત્ 138.

આવી વિચારણા કરીને, એ મા, કદી દુઃખ ન કર.

અહો બત મહદ્ગુહ્યં કિમેતત્તાત કથ્યતામ્

અરે, આ તો મોટું રહસ્ય છે! પિતા, કૃપા કરીને એ કહો.

ઉવાચ મધુરં વાક્યં જનનીં પિતરં તથા

તેણે પોતાની માતા અને પિતાને મીઠાં શબ્દો કહ્યા.

તત્પૃચ્છ્યતાં ભવદ્ભ્યાં હિ ગુહ્યં સૌકરવં પ્રતિ

તમારે બંનેએ એ સૌકરવ વિશેનું રહસ્ય પૂછવું જોઈએ.

સૂર્યતીર્થં સમાસાદ્ય યત્તાત પરિપૃચ્છસિ

સૂર્ય તીર્થ પર પહોંચી, પિતા, તમે જે પૂછો છો—

ગમને કૃતસંકલ્પૌ તતઃ સૌકરવં પ્રતિ

જ્યારે જવાનું નક્કી કર્યું, પછી એ સૌકરવ વિશે—

ગતઃ સ પદ્મપત્રાક્ષ આભીરાણાં જનેશ્વરઃ

પદ્મપત્ર જેવી આંખો ધરાવતો, આભીર લોકોનો રાજા ત્યાં ગયો.