વરાહપુરાણમ્

વૈશ્યસ્ય તુ ગૃહે જાતો હ્યનેકક્રતુયાજિનઃ

પછી એ એક વૈશ્યના ઘરમાં જન્મ્યો, જે અનેક યજ્ઞો કરતો હતો.

વિબુદ્ધશ્ચ પવિત્રશ્ચ મદ્ભક્તશ્ચ વસુન્ધરે

એ બુદ્ધિશાળી, પવિત્ર અને મારા ભક્ત બન્યો, પૃથ્વી માતા.

કદાચિદુપવિષ્ટૌ તૌ દૃષ્ટ્વા બાલો ગુણાન્વિતઃ

એક વખત એ ગુણવાન બાળકએ પોતાના માતા-પિતાને બેઠેલા જોયા.

પ્રણમ્ય શિરસા ભૂમૌ બદ્ધાઞ્જલિરયાચત 138.

એણે માથું જમીન પર વાળી, હાથ જોડીને વિનંતી કરી.

ન ચાહં વારણીયો વૈ પિત્રા માત્રા કથંચન

મારા પિતા કે માતા મને કોઈ રીતે રોકી ન શકે.

પુત્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા દમ્પતી તૌ મુદાન્વિતૌ

પુત્રના વચન સાંભળી, એ દંપતી આનંદથી ભરાઈ ગયા.

યદ્યત્ત્વં વક્ષ્યસે વત્સ યદ્યત્તે હૃદિ વર્ત્તતે

બેટા, તું જે કહે છે, જે તારા મનમાં છે—

ત્રિંશત્સહસ્રં ગાવો હિ સર્વાશ્ચ શુભદોહનાઃ

ત્રીસ હજાર ગાયો છે, બધી શુભ દૂધ આપનારી.

પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ આવયોઃ પુત્ર કારણાત્

પુત્ર, તારા માટે હું તને બીજું પણ કહું છું.

તત્કુરુષ્વ યથાન્યાયં મિત્રેભ્યો દીયતાં ધનમ્

જેમ યોગ્ય હોય તેમ કર, મિત્રો ને ધન આપ.

કન્યા વૈ રમણીયાશ્ચ સજાતીયાઃ કુલોદ્ભવાઃ

સારી જાતની, સુંદર અને કુટુંબની કન્યાઓ પણ છે.

યદીચ્છસિ પુનશ્ચાન્યદ્યજ્ઞૈર્યષ્ટું સુપુત્રક

પ્રિય પુત્ર, જો તું ફરીથી યજ્ઞ કરવા ઇચ્છે તો—

અષ્ટૌ સમ્પૂર્ણધુર્યાણાં હલાનાં તાવતાં શતમ્

આઠસો જોડી બળદવાળી હળ પણ છે.

યાવદ્ભોજનતૃપ્તાન્વા દ્વિજાનિચ્છસિ તર્પિતુમ્ 138.

જ્યાં સુધી તું દ્વિજોને ભોજનથી તૃપ્ત કરવા ઇચ્છે છે, ત્યાં સુધી તેમની ભૂખ સંતોષી શકે છે.

પિતૃમાતૃ વચઃ શ્રુત્વા સ બાલો ધર્મસંયુતઃ

પિતા અને માતાના વચન સાંભળીને, એ ધર્મમાં સ્થિર બાળક

ગોપ્રદાને ન મે કાર્યં મિત્રં વાપિ ન ચિન્તિતમ્

મને ગાય દાન આપવું કે મિત્રોની ચિંતા કરવી, એમાં કશું કામ નથી.

નાહં વાણિજ્યમિચ્છામિ કૃષિગોરક્ષમેવ ચ

મને વેપાર, ખેતી કે પશુપાલન પણ નથી ગમતું.

એકં મે પરમં ચિન્ત્યં યન્મમેચ્છા તપોધૃતૌ

મારે તો એક જ મહત્ત્વની વાત મનમાં છે – મારી ઇચ્છા તો તપસ્યા કરવા છે.

તતઃ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા મમ કર્મપરાયણૌ

પછી, પુત્રના વચન સાંભળીને, બંને પોતાના કર્તવ્યમાં તત્પર રહ્યા.

અથ દ્વાદશ વર્ષાણિ તવ જાતસ્ય પુત્રક

હવે, બેટા, તને જન્મીને બાર વર્ષ વીતી ગયા છે.

ચિન્તયિષ્યતિ ભદ્રં તે યદા તત્પ્રાપ્નુયા વયઃ

જ્યારે તું એ ઉંમરે પહોંચશે, ત્યારે તારા માટે જે શુભ છે એ વિચારીશ.

કિમિદં ચિન્તિતં વત્સ ગમને સૌકરં પ્રતિ

બેટા, તું આ વરાહના માર્ગે જવાની વાત શા માટે વિચારી છે?

અમ્બેતિ ભાષસેઽદ્યાપિ કથમેતદ્વિચિન્તિતમ્ 138.

તુ હજુ પણ મને 'માતા' કહી બોલાવે છે; તો પછી આ વિચાર કેમ આવ્યો?

અપરાધો ન વિદ્યેત પુત્ર ક્ષેત્રગૃહેષ્વપિ

પુત્ર, ખેતર કે ઘરઘરમાં પણ કોઈ અપમાન થતું નથી.

રુષ્ટેન વાપિ ભીષાયૈ ગૃહ્યતે ચૈવ યષ્ટિકા

કોઈ ગુસ્સે થાય ત્યારે ડરથી લાકડી પણ ઉઠાવી લે છે.

ઇતિ માતુર્વચઃ શ્રુત્વા સ વૈશ્યકુલનન્દનઃ

આ રીતે માતાના વચન સાંભળીને, એ વૈશ્યકુળના આનંદને

ઉષિતોઽસ્મિ તદંગેષુ ગર્ભસ્થઃ કુક્ષિસંભવઃ

હું તો એ અંગોમાં રહ્યો છું, માતાના ગર્ભમાં ઉદ્ભવ્યો છું.

સ્તનૌ હ્યેતૌ મયા પીતૌ લલિતેન વિજૃમ્ભિતૌ

આ બે સ્તન મેં પ્રેમથી અને રમતાં પીધાં છે.

અમ્બ ત્વં મયિ કારુણ્યં કુરુષ્વ ખલુ ચોચિતમ્

માતા, મારી ઉપર તું યોગ્ય રીતે દયા કરજે.