વરાહપુરાણમ્

ઉવાચ મધુરં વાક્યં પદ્મપત્રનિભેક્ષણઃ

પદ્મના પાંદલાં જેવી આંખો ધરાવનારએ મધુર વચન કહ્યાં.

સર્વં તે કથયિષ્યામિ શપે સત્યેન સુન્દરિ

હું તને બધું કહીશ, સુંદરિ, હું સત્યની શપથ લઈ કહું છું.

તસ્ય મૂલં તપો રાજ્ઞિ રાજ્યં સત્યે પ્રતિષ્ઠિતમ્

એનું મૂળ તપ છે, રાણી, અને રાજ્ય સત્ય પર જ ટકેલું છે.

ન મિથ્યા પૂર્વમુક્તં મે બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે 137.

હું ક્યારેય ખોટું બોલ્યો નથી; મને કહો, હું તારા માટે શું કરું?

અથવા પરમગ્ર્યં તુ પટ્ટબન્ધં કરોમિ તે

અથવા તો, હું તારા માટે સર્વોત્તમ અને શ્રેષ્ઠ રાજતિલક કરું છું.

સુપ્તા નૈવ ચ દ્રષ્ટવ્યા વ્રતમેતન્મુહૂર્ત્તકમ્

જે ઊંઘી રહ્યો હોય તેને જોવું નહીં જોઈએ; આ વ્રત માત્ર એક ક્ષણનું છે.

કૃત્વા નિષ્કણ્ટકં રાજ્યં દત્ત્વા પંચત્વમાગતઃ 137.

રાજ્યને કાંટાવિહિન કરીને અને સોંપીને, તે પછી પાંચમો અવસ્થામાં ગયો.

મનુના વૈ કૃતો ધર્મ એષ નૈવ ન દૃશ્યતે 137.

આ ધર્મ મનુએ સ્થાપ્યો હતો; બીજું ક્યાંય દેખાતો નથી.

યત્તદા ચિન્તિતં પૂર્વં દ્રષ્ટુકામેન તાં પ્રિયામ્ 137.

પહેલાં જે વિચાર્યું હતું, પ્રિયાને જોવા માટેની ઇચ્છાથી—

અન્યાયેન વ્રતં ચીર્ણં સર્વતો વિકૃતં ભવેત્ 137.

અન્યાયથી કરેલું વ્રત સર્વ રીતે બગડી જાય છે.

તત્ર ગોપ્યં કિમસ્તીતિ યેન તે પરિવેદના 137.

આમાં એવું શું છે છુપાવાનું, જેના કારણે તને ચિંતા થાય છે?

પ્રાશ્નાસિ પિશિતાન્નં ચ પ્રાવારાન્ભૂષણાનિ ચ

તમે માંસ, પાકેલું ખોરાક, કપડાં અને આભૂષણો પણ ગ્રહણ કરો છો.

ગચ્છસ્યનારતં રાજન્ કિં સ્થિતં ચ મયા વિના 137.

તમે સતત જતાં રહો છો, રાજા; હું ન હોઉં ત્યારે શું બાકી રહે છે?

પ્રત્યુવાચ પ્રિયં વાક્યં રાજાનં ધર્મવાદિનમ્ 137.

ધર્મની વાત કરનાર રાજાને તેણે પ્રેમભર્યા શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.

સમં મહિષ્યા ચાચમ્ય ક્ષણં વિશ્રમ્ય પાર્થિવઃ 137.

પત્ની સાથે રાજાએ પાણી પીધું અને થોડો આરામ કર્યો.

ઉવાચ મધુરં વાક્યં પુત્રં પુત્રવતાં વરઃ 137.

પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ પિતાએ પોતાના પુત્રને મધુર વચન કહ્યાં.

તતઃ પિતુર્વચઃ શ્રુત્વા રાજપુત્રો યશસ્વિનિ 137.

પછી પિતાના વચન સાંભળી, પ્રસિદ્ધ રાજકુમારે—

એવં ગચ્છતિ કાલે તુ તયોસ્તત્ર વસુન્ધરે 137.

આ રીતે સમય પસાર થતો રહ્યો અને એ બે જણ ત્યાં જ, ધરતી માતા, નિવાસ કરતા રહ્યા.

એહ્યેહિ નાથ ગચ્છાવઃ પશ્ય ગોપ્યં મનીષિતમ્ 137.

આવો, પ્રભુ, ચાલો આપણે જઈએ; ગુપ્ત ઇચ્છા જુઓ.

તત્રૈવ મરણં પ્રાપુઃ સર્વસંગવિવર્જિતાઃ 137.

ત્યાં જ, બધાં બંધનોથી મુક્ત થઈને, તેઓએ મૃત્યુ પ્રાપ્ત કર્યું.

સર્વસઙ્ગં પરિત્યજ્ય મદ્ભક્તશ્ચૈવ જાયતે 137.

જે બધા સંબંધો છોડી દે છે, એ જ મારો ભક્ત બને છે.

શ્વેતદ્વીપં તતઃ પ્રાપ્તૌ જાનીહિ ત્વં વસુન્ધરે 137.

પછી તેઓ શ્વેતદ્વીપ પહોંચ્યા; આ જાણો, ધરતી માતા.

તતસ્તુષ્ટોઽસ્મ્યહં ભદ્રે સૂર્યસ્ય સુમહૌજસઃ

હવે હું પ્રસન્ન છું, ભદ્રે, તેજસ્વી સૂર્યદેવથી.

પુણ્યં સૌકરવે કૃત્વા સુદુષ્કરતરં મહત્ 137.

સૌકર અવતારનું પુણ્ય અને અત્યંત મુશ્કેલ કાર્ય પૂર્ણ કર્યું.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે તીર્થમાહાત્મ્યે સૌકરવે ગૃધ્રજમ્બૂકાખ્યાને આદિત્યવરપ્રદાનાદિકં નામ સપ્તત્રિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં તીર્થમાહાત્મ્યના ભાગમાં, સૌકર અવતારના ગૃધ્ર અને શિયાળની વાર્તા તથા સૂર્યદેવના વરદાનનું અધ્યાય એકસો સત્તત્રીસમું પૂર્ણ થયું.

અથ ખંજરીટોપાખ્યાનમ્ એતત્પુણ્યતમં શ્રુત્વા રમ્યે સૌકરવે તદા

હવે ખંજરીટ પક્ષીની વાર્તા શરૂ થાય છે; એ સમયે સૌકર અવતારની પવિત્ર કથા સાંભળ્યા પછી—

તતઃ કમલપત્રાક્ષી સર્વધર્મવિદાં વરા

પછી કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવતી, સર્વ ધર્મ જાણનારી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ—

પુનઃ પપ્રચ્છ તં દેવં વિસ્મયાવિષ્ટમાનસા

પછી ફરીથી, આશ્ચર્યથી ભરેલી મનથી, એ દેવતાને પ્રશ્ન કર્યો.

અકામાન્મ્રિયમાણસ્ય માનુષત્વમજાયત

જ્યારે કોઈ ઈચ્છા વિના મરે છે, ત્યારે તેને માનવ જન્મ મળે છે.