વરાહપુરાણમ્

યત્ર તપ્તં તપસ્તેન સોમેન સુમહાત્મના

જ્યાં મહાન આત્માવાળા સોમે કઠિન તપ કર્યું હતું,

પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ તથૈવોર્દ્ધ્વમુખઃ સ્થિતઃ

તે પાંચ હજાર વર્ષ સુધી ઊભા રહીને, ઉપર તરફ મોઢું રાખી તપસ્યા કરતો રહ્યો.

મમાપરાધાન્મુક્તશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં પતિસ્તથા

મારા અપરાધમાંથી મુક્ત થઈ, તે બ્રાહ્મણોનો સ્વામી બન્યો.

ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ ત્રિંશદ્વર્ષશતાનિ ચ

ત્રીસ હજાર વર્ષ અને ત્રીસ સો વર્ષ સુધી,

દ્રવ્યવાન્ગુણવાંશ્ચૈવ સંવિભાગી યશસ્વિનિ ૧૩૭.

તે ધન, ગુણ અને દાનમાં સમૃદ્ધ રહ્યો, હે યશસ્વિ.

સ એષ બ્રાહ્મણો ભૂત્વા સંસારાદ્વિપ્રમુચ્યતે

એ બ્રાહ્મણ બની, સંસારથી મુક્તિ પામ્યો.

તત્તીર્થં યેન વિજ્ઞેયં મમ માર્ગાનુસારિણા

જે મારા માર્ગે ચાલે છે, તેને એ તીર્થ જાણવું જોઈએ.

પ્રવૃત્તે ચાન્ધકારે તુ યત્ર કશ્ચિન્ન દૃશ્યતે

જ્યારે અંધકાર છવાય છે અને કોઈ પણ દેખાતો નથી,

આલોકશ્ચૈવ દૃશ્યેત સોમસ્તત્ર ન દૃશ્યતે ।। એવં ત્વાં વચ્મિ હે ભદ્રે એષ ૩ વિસ્મયઃ પરઃ

ત્યાં માત્ર પ્રકાશ દેખાય છે, પણ સોમ દેખાતો નથી. હે ભદ્રે, હું તને કહું છું – આ બહુજ આશ્ચર્ય છે.

એતચ્ચિહ્નં મહાભાગે પુણ્યે સૌકરવે મમ

હે મહાભાગ્યવતી, આ મારા પવિત્ર સૌકર પ્રદેશનું ચિહ્ન છે.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, એ સાંભળ, હે વસુંધરા.

અકામા તુ મૃતા તીર્થે આત્મનઃ કર્મનિશ્ચયાત્

એક સ્ત્રી તીર્થે મૃત્યુ પામી, પોતાની ઈચ્છાથી નહીં, પણ પોતાના કર્મના ફળે.

રાજપુત્રી વિશાલાક્ષી શ્યામા સર્વાઙ્ગસુન્દરી

તે વિશાળ આંખોવાળી, શ્યામવર્ણ અને સર્વાંગે સુંદર રાજકુમારી હતી.

વાક્યં નારાયણાચ્છ્રુત્વા ધરણી શુભલક્ષણા 137.

નારાયણના વચન સાંભળીને, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત ધરા એ

અહો તીર્થપ્રભાવો વૈ ત્વયા પ્રોક્તો મહાન્મમ ગૃધ્રશ્ચૈવ સૃગાલી ચ પ્રાપ્તૌ વૈ માનુષીં તનુમ્

અરે! તીર્થનું મહત્ત્વ તમે જે રીતે સમજાવ્યું, તે ખરેખર અદ્ભુત છે. ગૃધ્ર અને સૃગાળી બંનેએ માનવ શરીર પ્રાપ્ત કર્યું.

સ્નાનેન તત્ર તીર્થે ચ મરણાદ્વા જનાર્દન

ત્યાં તીર્થમાં સ્નાન કરવાથી કે ત્યાં મૃત્યુ પામવાથી, હે જનાર્દન,

ચિહ્નં ચ કીદૃશં તેષાં જાયન્તે યેન તે તથા

એવો કયો ચિહ્ન થાય છે, જેના કારણે તેઓ એ રીતે જન્મે છે?

તતો મહીવચઃ શ્રુત્વા વિષ્ણુર્ધર્મવિદાં વરઃ

પછી ધરાના વચન સાંભળીને, ધર્મને જાણનારા શ્રેષ્ઠ વિષ્ણુએ

શૃણુ તત્ત્વેન મે ભૂમે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

હે ધરા, જે પ્રશ્ન તું મને પૂછ્યો છે, તેનું સાચું ઉત્તર સાંભળ.

તસ્મિન્કાલે હ્યતિક્રાન્તે મમ કર્મવિનિશ્ચયાત્

જ્યારે એ સમય પસાર થયો, ત્યારે મારા કર્મના નિશ્ચયથી,

તત્ર રાજા મહાભાગઃ સ્વધર્મકૃતનિશ્ચયઃ

ત્યાં એક મહાભાગ્યશાળી રાજા હતો, જે પોતાના ધર્મમાં દૃઢ હતો.

તસ્ય પુત્રો મહાભાગઃ સર્વધર્મેષુ નિષ્ઠિતઃ

એના પુત્ર પણ મહાભાગ્યશાળી અને સર્વ ધર્મોમાં સ્થિર હતા.

પિત્રર્થે મૃગયાં યાતો મૃગલિપ્સુર્વને તદા

પિતાની خاطر, તે વનમાં શિકાર કરવા ગયો, શિકાર મેળવવાની ઇચ્છાથી.

ન તત્ર લભતે કિઞ્ચિત્પિતૃકાર્યે નરાધિપઃ 137.

પણ ત્યાં, એ મનુષ્યોના રાજાએ પિતાના કાર્ય માટે કશું મળ્યું નહીં.

અઙ્ગમધ્યે તુ વિદ્ધા સા સ્ફુરન્તી સર્વમઙ્ગલા

ત્યાં, શરીરના મધ્યમાં ઘાયલ થયેલી એક સર્વમંગલ પ્રાણી ધબકતી હતી.

પીત્વા સા સલિલં તત્ર વૃક્ષં શાકોટકઙ્ગતા

એ ત્યાં પાણી પીધું અને પછી વૃક્ષની ડાળ પર ગઈ.

અકામા મુઞ્ચતી પ્રાણાન્ તીર્થં સોમાત્મકં પ્રતિ

ઇચ્છા વિના, એ સોમસ્વરૂપ તીર્થમાં પ્રાણ છોડ્યા.

પ્રાપ્તો ગૃધ્રવટં તીર્થં વિશ્રામં તત્ર ચાકરોત્

એ ગૃધ્રવટ નામના તીર્થ પર પહોંચ્યો અને ત્યાં આરામ કર્યો.

એકેન સ તુ બાણેન તયા ગૃધ્રો નિપાતિતઃ

એના એક તીક્ષ્ણ બાણથી, એ ગૃધ્રને નીચે પાડી દીધો.