વરાહપુરાણમ્

શિરસ્યઞ્જલિમાધાય શ્લક્ષ્ણમેતદુવાચ હ

માથા પર હાથ જોડીને, એણે મીઠા શબ્દો કહ્યા.

એતદાચક્ષ્વ તત્ત્વેન પરં કૌતૂહલં હિ મે

મને આ સાચું કહીને સમજાવ, કેમ કે મને આ વિષયમાં બહુ જ જિજ્ઞાસા છે.

ઉવાચ વાક્યં મેદિન્યાઃ મેષદુન્દુભિનિઃસ્વનઃ

એણે પૃથ્વી માતાને મેષના ઢોલ જેવી ગર્જના સાથે વચન આપ્યાં.

તસ્ય વૈ કારણં યેન તેન ચારાધિતોસ્મ્યહમ્

જેને કારણે એણે મારી પૂજા કરી, એનું કારણ પણ એ જ છે.

દર્શિતશ્ચ મયા હ્યાત્મા યો હિ દેવેષુ દુર્લભઃ ૧૩૭.

અને મેં મારું સ્વરૂપ દર્શાવ્યું છે, જે દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.

માં સ દ્રષ્ટું ન શક્નોતિ મમ તેજઃપ્રમોહિતઃ

મારા તેજથી મોહિત થઈને, એ મને જોઈ શકતો નથી.

ન શક્નોતિ તથા વક્તું ભીરુઃ સન્ત્રસ્તલોચનઃ

ભયથી તેની આંખો કાંપે છે, એટલે એ બોલી પણ શકતો નથી.

વાણીં સૂક્ષ્માં સમાદાય સ સોમો ચોદિતો મયા

મારી પ્રેરણાથી, એ સોમે સૂક્ષ્મ વાણી ગ્રહણ કરી.

બ્રૂહિ તત્વેન મે સોમ યત્તે મનતિ વર્ત્તતે

સોમ, તારા મનમાં જે છે, એ મને સાચું કહીને જણાવ.

મમ વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા ગ્રહાણાં પ્રવરેશ્વરઃ

પછી, મારા વચન સાંભળી, ગ્રહોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સ્વામી બોલ્યા.

ભગવન્ યદિ તુષ્ટોઽસિ મમ ચાત્ર ગતઃ પ્રભો

પ્રભુ, જો તમે પ્રસન્ન છો અને મારા માટે અહીં આવ્યા છો—

યાવલ્લોકા ધરિષ્યન્તિ તાવત્ત્વયિ જનાર્દન

જ્યાં સુધી જગત રહેશે, ત્યાં સુધી, જનાર્દન, હું તારી ભક્તિમાં રહું.

યચ્ચાપિ મમ તદ્રૂપં ત્વયા સંસ્થાપિતં પ્રભો

પ્રભુ, તમે જે રૂપ મારું સ્થાપ્યું છે—

સોમ ઇત્યેવ યજ્ઞેષુ પિબન્તુ મમ બ્રાહ્મણાઃ

મારા બ્રાહ્મણો યજ્ઞમાં માત્ર સોમ જ પીએ.

ક્ષીણસ્તત્ર ત્વમાવસ્યાં તત્ર પિણ્ડપિતૃક્રિયાઃ ૧૩૭.

જ્યારે અમાવાસ્યાને તું ક્ષીણ થાય છે, ત્યારે ત્યાં પિંડ અને પિતૃકર્મ થાય છે.

અધર્મે ચ ન મે બુદ્ધિર્ભવેદ્વિષ્ણો કદાચન। પતિત્વં ચાથ ગચ્છેયમોષધીનાં તથા કુરુ

હે વિષ્ણુ, ક્યારેય પણ મારા મનમાં અધર્મ તરફ વળવાની ઈચ્છા ન આવે. જો આવું થાય તો, અમે ઔષધિ તરીકે જન્મીએ – એવું જ થાઓ.

યદિ તુષ્ટો મહાદેવ આદિમધ્યાન્ત વર્જિતઃ

હે મહાદેવ, તમે જે આરંભ, મધ્ય અને અંતથી પર છો, જો તમે પ્રસન્ન થાઓ,

તતઃ સોમવચઃ શ્રુત્વા તત્રૈવાન્તર્હિતોઽભવમ્

પછી, સોમના વચન સાંભળ્યા પછી, હું ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.

પ્રાપ્તા ચ પરમા સિદ્ધિઃ સોમતીર્થેઽન્યદુર્લ્લભા

અને સોમતીર્થે, જે પ્રાપ્ત કરવું બીજે દુર્લભ છે, ત્યાં સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ મળી.

અષ્ટમેન તુ ભક્તેન મમ કર્મવિધૌ સ્થિતઃ

આઠમા ભક્તે, જે મારા કર્મમાં સ્થિર રહ્યો,

યત્ર તપ્તં તપસ્તેન સોમેન સુમહાત્મના

જ્યાં મહાન આત્માવાળા સોમે કઠિન તપ કર્યું હતું,

પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ તથૈવોર્દ્ધ્વમુખઃ સ્થિતઃ

તે પાંચ હજાર વર્ષ સુધી ઊભા રહીને, ઉપર તરફ મોઢું રાખી તપસ્યા કરતો રહ્યો.

મમાપરાધાન્મુક્તશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં પતિસ્તથા

મારા અપરાધમાંથી મુક્ત થઈ, તે બ્રાહ્મણોનો સ્વામી બન્યો.

ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ ત્રિંશદ્વર્ષશતાનિ ચ

ત્રીસ હજાર વર્ષ અને ત્રીસ સો વર્ષ સુધી,

દ્રવ્યવાન્ગુણવાંશ્ચૈવ સંવિભાગી યશસ્વિનિ ૧૩૭.

તે ધન, ગુણ અને દાનમાં સમૃદ્ધ રહ્યો, હે યશસ્વિ.

સ એષ બ્રાહ્મણો ભૂત્વા સંસારાદ્વિપ્રમુચ્યતે

એ બ્રાહ્મણ બની, સંસારથી મુક્તિ પામ્યો.

તત્તીર્થં યેન વિજ્ઞેયં મમ માર્ગાનુસારિણા

જે મારા માર્ગે ચાલે છે, તેને એ તીર્થ જાણવું જોઈએ.

પ્રવૃત્તે ચાન્ધકારે તુ યત્ર કશ્ચિન્ન દૃશ્યતે

જ્યારે અંધકાર છવાય છે અને કોઈ પણ દેખાતો નથી,

આલોકશ્ચૈવ દૃશ્યેત સોમસ્તત્ર ન દૃશ્યતે ।। એવં ત્વાં વચ્મિ હે ભદ્રે એષ ૩ વિસ્મયઃ પરઃ

ત્યાં માત્ર પ્રકાશ દેખાય છે, પણ સોમ દેખાતો નથી. હે ભદ્રે, હું તને કહું છું – આ બહુજ આશ્ચર્ય છે.