વરાહપુરાણમ્

ધન્વી તૂણી શરી ખડ્ગી માયાબલપરાક્રમઃ 125.

હાથમાં ધનુષ્ય, તૂણિર, બાણ અને તલવાર લઈને, માયાની શક્તિ અને પરાક્રમથી યુક્ત હતો.

માયયા કિં તવ ધરે ન માયાં જ્ઞાતુમર્હસિ

માયાથી—હે ધરા, તારા માટે શું છે? તું મારી માયા સમજવા યોગ્ય નથી.

એતત્તે કથિતં ભૂમે માયાખ્યાનં મહૌજસમ્

હે ધરા, મારી મહાન માયાનું આ વર્ણન તને કહી દીધું છે.

આખ્યાનાનાં મહાખ્યાનં તપસાં ચ પરન્તપઃ

આ કથા બધામાં શ્રેષ્ઠ છે; અને તપસ્યાઓમાં પણ સર્વોચ્ચ છે, હે શત્રુઓને દહન કરનાર.

નિત્યં પઠેદ્યો ભક્તેષુ અભક્તેષુ ન કીર્તયેત્

જે વ્યક્તિ આ કથા હંમેશા ભક્તોમાં વાંચે છે, પણ અભક્તોમાં ક્યારેય ન કહે—

અગ્રતઃ પૃચ્છતા શૂદ્રમદ્ભક્તેષુ તથાગ્રતઃ

અને જે મારા ભક્તો—even જો તેઓ શૂદ્ર હોય—એમના સમક્ષ પૂછવામાં આવે ત્યારે કહે છે—

કલ્યમુત્થાય યો ભૂમે પઠતે ચ દૃઢવ્રતઃ

અને જે, હે ધરા, પ્રભાતે ઉઠીને દૃઢ નિશ્ચયથી આ કથા વાંચે છે—

અથ પૂર્ણેન કાલેન પુમાન્પંચત્વમાગતઃ

પછી, સમય પૂરું થતાં, એ પુરુષે પોતાનું જીવન પૂર્ણ કર્યું.

ય એવં શૃણુયાન્નિત્યં મહાખ્યાનં વસુન્ધરે

જે કોઈ દરરોજ આ મહાન કથા સાંભળે છે, હે ધરા,

એતત્તે કથિતં ભદ્રે ત્વયા યત્પૂર્વમીપ્સિતમ્

હે શુભે, જે તું પહેલાં ઇચ્છ્યું હતું, એ બધું મેં હવે તને કહી દીધું છે.

અથ કુબ્જામ્રકમાહાત્મ્યારમ્ભઃ શ્રુત્વા માયાબલં હ્યેતદ્ધરણી સંશિતવ્રતા

હવે કુબજામ્રકનું મહાત્મ્ય શરૂ થાય છે. માયાની આ શક્તિ સાંભળીને, ધરા પોતાના વ્રતમાં દૃઢ રહી.

ધરણ્યુવાચ ન તત્રાહં વિજાનામિ પૂર્વમુક્તં ચ યત્ત્વયા

ધરાએ કહ્યું: એ વિષયમાં મને જાણ નથી, અને પહેલાં તું જે કહ્યું હતું, એ પણ મને ખબર નથી.

યચ્ચ કુબ્જામ્રકે પુણ્યં પુષ્ટિસ્તસ્ય સનાતની

અને કુબજામ્રકમાં જે પુણ્ય અને શાશ્વત પોષણ છે,

વરાહ ઉવાચ યચ્ચ કુબ્જામ્રકે પુષ્ટિર્યચ્ચ તીર્થમનિન્દિતે

વરાહે કહ્યું: હે નિર્દોષે, કુબજામ્રકનું પોષણ અને ત્યાંનું તીર્થ,

તચ્ચ કાર્ત્સ્ન્યેન મે દેવિ શૃણુ તત્ત્વેન સુન્દરિ

હે દેવી, હે સુંદરિ, એ બધું હું તને સંપૂર્ણ અને સાચું કહીશ, ધ્યાનથી સાંભળ.

યચ્ચ કર્મ યતો ભૂમે સ્નાતો યાતિ મૃતોઽપિ ચ

અને કયા કર્મથી, ત્યાં સ્નાન કરનાર—even મૃત્યુ પામેલો—શું પ્રાપ્ત કરે છે,

મધુકૈટભૌ તથા હત્વા બ્રહ્મણો વચનાત્તદા

મધુ અને કૈટભને મારીને, બ્રહ્માના આદેશે,

પશ્યામિ તં નતં ભૂમે રૈભ્યં નામમહામુનિમ્

હે ધરા, ત્યાં મેં રૈભ્ય નામના મહાન મુનિને નમન કરતો જોયો.

યુક્તિમન્તં ગુણજ્ઞં ચ શુચિં દક્ષં જિતેંદ્રિયમ્

તે બુદ્ધિશાળી, ગુણોને ઓળખનાર, શુદ્ધ, કુશળ અને ઇન્દ્રિયોને જીતનાર હતો.

સહસ્રં ચાંબુભક્ષેણ તથા શૈવાલભક્ષણમ્ 126.

એણે હજાર વર્ષ સુધી માત્ર પાણી પીધું હતું અને શૈવ પાંદડાં પણ ખાધાં હતાં.

ઇતઃ પ્રીતોઽસ્મ્યહં દેવિ રૈભ્યસ્ય ચ મહાત્મનઃ

હે દેવી, આ કારણે હું મહાત્મા રૈભ્યથી પ્રસન્ન થયો હતો.

તતો વૈ તપ્યમાનં તં ગઙ્ગાદ્વારમુપાગતમ્

પછી, જ્યારે તે તપ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તે ગંગાના દ્વાર પર પહોંચ્યો.

દર્શિતોઽયં મયા ચાત્મા હેતુમાત્રેણ કેનચિત્

કોઈ ખાસ કારણસર, મેં તેને પોતાનું સ્વરૂપ દર્શાવ્યું.

એવં કુબ્જામ્રકં ખ્યાતં સ્થાનમતેન્મનસ્વિનિ

હે બુદ્ધિશાળી, આ રીતે એ સ્થળ કુબજામ્રક તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, એ સાંભળ, હે ધરા.

એવં તત્ર મયા દૃષ્ટઃ કુબ્જરૂપં સમાસ્થિતઃ

ત્યાં મેં તેને કૂબડવાળું રૂપ ધારણ કરેલું જોયું.

નમસ્કૃત્ય સ્થિતં તં તુ મુનિં વૈ સંશિતવ્રતમ્

પછી મેં તે દૃઢ વ્રત ધરાવનારા મુનિને વંદન કરીને તેના સમક્ષ ઊભો રહ્યો.

મમૈવ વચનં શ્રુત્વા સ મુનિસ્તપસાન્વિતઃ

મારા શબ્દો સાંભળ્યા પછી, તે તપસ્વી મુનિએ—

યદિ પ્રસન્નો ભગવાઁલ્લોકનાથો જનાર્દ્દનઃ

જો જગતના રક્ષક, જનાર્દન ભગવાન પ્રસન્ન થાય—