અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ દ્વિજોત્તમ
અને હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, એ ધ્યાનથી સાંભળ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
ત્વયા ન તત્કૃતં કિંચિચ્છુભં વાશુભમેવ વા 125.
તારા દ્વારા કોઈ શુભ કે અશુભ કાર્ય થયું નથી.
યત્ત્વયા દુષ્કૃતં કર્મ વ્યભિચારશ્ચ તત્ર વૈ
તારા દ્વારા જે અયોગ્ય કર્મ કે દોષ થયું છે—
ભવાન્તરે કૃતં યચ્ચ યેનેદં પ્રાપ્તવાન્મહત્
અને જે કંઈ તું ગયા જન્મમાં કર્યું હતું, જેના કારણે તને આ મહાન અવસ્થા મળી છે—
મમ ભક્તા દ્વિજાઃ શુદ્ધા યત્ત્વયા નાભિવાદિતાઃ
મારા નિષ્ઠાવાન અને શુદ્ધ દ્વિજ, જેમને તું નમસ્કાર કર્યો નહોતો—
યે ચ ભાગવતાઃ શુદ્ધાસ્તે નૂનં મમ મૂર્ત્તયઃ વિદિતોઽસ્મીહ વિપ્રેન્દ્ર તૈરહં નાત્ર સંશયઃ
અને એ શુદ્ધ ભક્તો ખરેખર મારી જ મૂર્તિ છે; હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હું અહીં એમના દ્વારા ઓળખાય છું—આમાં કોઈ શંકા નથી.
મમ દર્શનકામા યે તે મે ભક્તા દ્વિજાસ્તથા
જે દ્વિજ મને જોવા ઈચ્છે છે, એ પણ મારા ભક્ત જ છે.
વિશેષેણ કલૌ બ્રહ્મન્દ્વિજરૂપો હ્યવસ્થિતઃ
ખાસ કરીને કળિયુગમાં, હું બ્રાહ્મણરૂપે હાજર છું.
યો માં પ્રાપ્તમિહેચ્છેત યસ્યાવાચ્યં ન વિદ્યતે
જે મને અહીં મેળવવા ઈચ્છે છે, તેના માટે કશું અશક્ય નથી.
ગચ્છ બ્રાહ્મણ સિદ્ધોઽસિ યદા પ્રાણાન્વિમોક્ષ્યસિ
હે બ્રાહ્મણ, હવે તું જઈશ; તું સિદ્ધ થયો છે—જ્યારે તું પ્રાણ છોડશે, ત્યારે તું મોક્ષ પામશે.
એવમુક્ત્વા વરારોહે તત્રૈવાન્તર્હિતોઽભવમ્ કૃત્વા સુદુષ્કરં કર્મ શ્વેતદ્વીપમુપાગતઃ
એવી રીતે કહીને, હે સુંદરે, હું ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો અને અતિ દુષ્કર કાર્ય કરીને શ્વેતદ્વીપે પહોંચી ગયો.
ધન્વી તૂણી શરી ખડ્ગી માયાબલપરાક્રમઃ 125.
હાથમાં ધનુષ્ય, તૂણિર, બાણ અને તલવાર લઈને, માયાની શક્તિ અને પરાક્રમથી યુક્ત હતો.
માયયા કિં તવ ધરે ન માયાં જ્ઞાતુમર્હસિ
માયાથી—હે ધરા, તારા માટે શું છે? તું મારી માયા સમજવા યોગ્ય નથી.
એતત્તે કથિતં ભૂમે માયાખ્યાનં મહૌજસમ્
હે ધરા, મારી મહાન માયાનું આ વર્ણન તને કહી દીધું છે.
આખ્યાનાનાં મહાખ્યાનં તપસાં ચ પરન્તપઃ
આ કથા બધામાં શ્રેષ્ઠ છે; અને તપસ્યાઓમાં પણ સર્વોચ્ચ છે, હે શત્રુઓને દહન કરનાર.
નિત્યં પઠેદ્યો ભક્તેષુ અભક્તેષુ ન કીર્તયેત્
જે વ્યક્તિ આ કથા હંમેશા ભક્તોમાં વાંચે છે, પણ અભક્તોમાં ક્યારેય ન કહે—
અગ્રતઃ પૃચ્છતા શૂદ્રમદ્ભક્તેષુ તથાગ્રતઃ
અને જે મારા ભક્તો—even જો તેઓ શૂદ્ર હોય—એમના સમક્ષ પૂછવામાં આવે ત્યારે કહે છે—
કલ્યમુત્થાય યો ભૂમે પઠતે ચ દૃઢવ્રતઃ
અને જે, હે ધરા, પ્રભાતે ઉઠીને દૃઢ નિશ્ચયથી આ કથા વાંચે છે—
અથ પૂર્ણેન કાલેન પુમાન્પંચત્વમાગતઃ
પછી, સમય પૂરું થતાં, એ પુરુષે પોતાનું જીવન પૂર્ણ કર્યું.
ય એવં શૃણુયાન્નિત્યં મહાખ્યાનં વસુન્ધરે
જે કોઈ દરરોજ આ મહાન કથા સાંભળે છે, હે ધરા,
એતત્તે કથિતં ભદ્રે ત્વયા યત્પૂર્વમીપ્સિતમ્
હે શુભે, જે તું પહેલાં ઇચ્છ્યું હતું, એ બધું મેં હવે તને કહી દીધું છે.
અથ કુબ્જામ્રકમાહાત્મ્યારમ્ભઃ શ્રુત્વા માયાબલં હ્યેતદ્ધરણી સંશિતવ્રતા
હવે કુબજામ્રકનું મહાત્મ્ય શરૂ થાય છે. માયાની આ શક્તિ સાંભળીને, ધરા પોતાના વ્રતમાં દૃઢ રહી.
ધરણ્યુવાચ ન તત્રાહં વિજાનામિ પૂર્વમુક્તં ચ યત્ત્વયા
ધરાએ કહ્યું: એ વિષયમાં મને જાણ નથી, અને પહેલાં તું જે કહ્યું હતું, એ પણ મને ખબર નથી.
યચ્ચ કુબ્જામ્રકે પુણ્યં પુષ્ટિસ્તસ્ય સનાતની
અને કુબજામ્રકમાં જે પુણ્ય અને શાશ્વત પોષણ છે,
વરાહ ઉવાચ યચ્ચ કુબ્જામ્રકે પુષ્ટિર્યચ્ચ તીર્થમનિન્દિતે
વરાહે કહ્યું: હે નિર્દોષે, કુબજામ્રકનું પોષણ અને ત્યાંનું તીર્થ,
તચ્ચ કાર્ત્સ્ન્યેન મે દેવિ શૃણુ તત્ત્વેન સુન્દરિ
હે દેવી, હે સુંદરિ, એ બધું હું તને સંપૂર્ણ અને સાચું કહીશ, ધ્યાનથી સાંભળ.
યચ્ચ કર્મ યતો ભૂમે સ્નાતો યાતિ મૃતોઽપિ ચ
અને કયા કર્મથી, ત્યાં સ્નાન કરનાર—even મૃત્યુ પામેલો—શું પ્રાપ્ત કરે છે,
મધુકૈટભૌ તથા હત્વા બ્રહ્મણો વચનાત્તદા
મધુ અને કૈટભને મારીને, બ્રહ્માના આદેશે,
પશ્યામિ તં નતં ભૂમે રૈભ્યં નામમહામુનિમ્
હે ધરા, ત્યાં મેં રૈભ્ય નામના મહાન મુનિને નમન કરતો જોયો.
યુક્તિમન્તં ગુણજ્ઞં ચ શુચિં દક્ષં જિતેંદ્રિયમ્
તે બુદ્ધિશાળી, ગુણોને ઓળખનાર, શુદ્ધ, કુશળ અને ઇન્દ્રિયોને જીતનાર હતો.