વરાહપુરાણમ્

માસેષુ સર્વેષ્વપિ મુખ્યભૂતો માસો ભવાન્ગ્રીષ્મ એકઃ પ્રપન્નઃ

બધા મહિનાઓમાં ઉનાળાનો મહિનો સૌથી મુખ્ય ગણાય છે.

એવં ગ્રીષ્મે વરારોહે મમ ચૈવાર્ચ્ચનં કુરુ

હે સુંદરે, ઉનાળામાં પણ એ જ રીતે મારી પૂજા કર.

યાવન્તઃ પુષ્પિતાઃ શાલાઃ પૃથ્વ્યાં યાવત્સુગંધકાઃ

પૃથ્વી પર જેટલી ફૂલોવાળી અને સુગંધિત શાળાઓ છે,

એવં વર્ષાસ્વપિ ધરે મમ કર્મ ચ કારયેત્

એ જ રીતે, વરસાદી ઋતુમાં પણ, હે પૃથ્વી, મારી વિધિ કરવી.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ કર્મ સંસારમોક્ષણમ્

હવે હું તને બીજું પણ એક કર્મ કહું છું, જે સંસારમાંથી મુક્તિ આપે છે.

એતેષાં સુમનોભિશ્ચ પૂજનીયો મહાદરાત્ નમો નારાયણાયેતિ ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

આ ફૂલો વડે, ખૂબ શ્રદ્ધાથી પૂજન કરવું અને 'નમો નારાયણાય' મંત્ર બોલવો.

પશ્યન્તિ યે ધ્યાનપરા ઘનાભં ત્વામાશ્રિતાઃ પૂજ્યમાનં મહિમ્ના

ધ્યાનમાં તલીન રહેનારા, ઘનમેઘ જેવો તારો રૂપ જોઈને, તારી મહિમાથી તને પૂજ્ય માને છે.

આષાઢમાસે દ્વાદશ્યાં સર્વશાન્તિકરં શુભમ્

આષાઢ મહિનાની દ્વાદશી તિથિએ, આ વિધિ શુભ અને સર્વ શાંતિદાયી છે.

સ મર્ત્યો ન પ્રણશ્યેત સંસારેઽસ્મિન્ યુગેયુગે 124.

આ રીતે કરનાર મનુષ્ય દરેક યુગમાં સંસારમાં કદી નાશ પામતો નથી.

તરંતિ યેન સંસારં નરાઃ કર્મપરાયણાઃ

આ વિધિથી કર્મમાં લાગેલા લોકો સંસાર સાગર પાર કરી જાય છે.

મુક્ત્વા નારાયણં દેવં વારાહં રૂપમાસ્થિતમ્

જે નારાયણ ભગવાનનું, વરાહ રૂપ ધારણ કરેલું છે, પૂજન કરે છે,

કુશિષ્યાય ન દાતવ્યં યે ચ શાસ્ત્રાર્થદૂષકાઃ

આ વિધિ અયોગ્ય શિષ્યને કે જે શાસ્ત્રનો અર્થ બગાડે તેને આપવી નહીં.

ધનધર્મક્ષયસ્તેષાં પઠનાદાશુ જાયતે

એવા લોકો માટે, આનું પઠન કરવાથી ધન અને ધર્મ ઝડપથી નાશ પામે છે.

એતત્તે કથિતં ભદ્રે પૂર્વં યત્પૃષ્ટવત્યસિ

હે સુભાગ્યવતી, જે તું પહેલાં પૂછ્યું હતું, એ બધું મેં તને કહી દીધું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ઋતૂપસ્કરણં નામ ચતુર્વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના પવિત્ર શાસ્ત્રમાં 'ઋતુપસ્કરણ' નામે એકસો ચોવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ માયાચક્રમ્ શ્રુત્વા ષડૃતુકર્માણિ પૃથિવી સંશિતવ્રતા

પછી, છ ઋતુઓના કર્મો સાંભળ્યા પછી, પૃથ્વી, પોતાના વ્રતમાં દૃઢ રહી, માયાચક્ર વિશે બોલી.

મઙ્ગલ્યાશ્ચ પવિત્રાશ્ચ યે ત્વયા સમુદાહૃતાઃ

જે શુભ અને પવિત્ર વસ્તુઓ તું કહ્યું છે,

શ્રુત્વા ત્વેતાનિ કર્માણિ ત્વન્મુખોક્તાનિ માધવ

હે માધવ, તમારી વાણીથી આ બધાં કાર્યો સાંભળ્યા પછી,

એતન્મે પરમં ગુહ્યં પરં કૌતૂહલં તથા

મારે માટે આ તો સર્વોચ્ચ ગુપ્ત વાત છે અને ખૂબ જ ઉત્સુકતા જગાવે છે.

યામેનાં ભાષસે દેવ મમ માયેતિ નિત્યશઃ

હે દેવ, તમે હંમેશાં આને મારી માયા કહેતા રહો છો.

જ્ઞાતુમિચ્છામિ માયાર્થં રહસ્યં પરમુત્તમમ્

હું આ માયાનો અર્થ, એ સર્વોચ્ચ અને ગુપ્ત રહસ્ય જાણવું ઇચ્છું છું.

પ્રત્યુવાચ તદા વાક્યં પ્રહસ્ય તુ વસુન્ધરામ્

પછી તેમણે હસતાં હસતાં વસુંધરાને આ રીતે કહ્યું.

વૃથા ક્લેશં કિમર્થં ત્વં પ્રાપ્સ્યતે યદ્વિલોકનાત્

તમે જે જોઈ જશો તેના માટે શા માટે વ્યર્થ મહેનત કરો છો?

મમ માયાં વિશાલાક્ષિ કિં પુનસ્ત્વં વસુન્ધરે

હે વિશાળ નેત્રવાળી વસુંધરા, મારી માયા વિષે હવે વધુ શું કહું?

દેશો નિર્જલતાં યાતિ એષા માયા મમ પ્રિયે। સોમો યત્ક્ષીયતે પક્ષે પક્ષે વાપિ ચ વર્દ્ધતે ।। 125.

પ્રિયે, જ્યારે જમીન સુકાઈ જાય છે, એ મારી માયા છે; જેમ ચંદ્રમા પખવાડિયે ઘટે અને વધે છે.

અમાયાં ન સ દૃશ્યેત માયેયં મમ તત્ત્વતઃ

અમાવાસ્યાને ચંદ્ર દેખાતો નથી; એ ખરેખર મારી માયા છે.

ભવેચ્ચ શીતલં ગ્રીષ્મે માયેયં મમ તત્ત્વતઃ

ઉનાળામાં ઠંડક અનુભવાય ત્યારે પણ, એ મારી સાચી માયા છે.

ઉદેતિ પૂર્વતઃ પ્રાતર્માયેયં મમ સુન્દરિ

હે સુંદરે, સવારે પૂર્વ દિશામાં સૂર્ય ઉગે, એ પણ મારી માયા છે.

ગર્ભે ચ જાયતે જન્તુર્માયેયં મમ સુન્દરિ। જીવઃ પ્રવિશ્ય ગર્ભં તુ સુખદુઃખે ચ વિન્દતિ

હે સુંદરે, જ્યારે જીવ ગર્ભમાં જન્મે છે, એ મારી માયા છે; જીવ ગર્ભમાં જઈને સુખ-દુઃખ અનુભવે છે.