વરાહપુરાણમ્

બ્રાહ્મણસ્ય ચ કિં કર્મ ક્ષત્રિયસ્ય ચ કિં ભવેત્

બ્રાહ્મણનું શું કરવું અને ક્ષત્રિયનું કયું કર્તવ્ય છે?

યોગો વૈ પ્રાપ્યતે કેન તપો વા કેન નિશ્ચિતમ્

કયા ઉપાયથી યોગ પ્રાપ્ત થાય છે અથવા કયા નિશ્ચિત તપથી મળે છે?

કિં ચ દુઃખનિવાસં વા ભોજનં પાનકં તથા

દુઃખદાયી નિવાસ કયું છે, અને ભોજન તથા પાન કયું છે?

પ્રાપણં કીદૃશં ચાપિ કાસુ દિક્ષુ તથા પ્રભો

કઈ રીતે મેળવવું અને કયા દિશામાં, હે પ્રભુ?

તિર્યગ્યોનિં ન ગચ્છેત કર્મણા કેન કેશવ

હે કેશવ, કયા કર્મથી પ્રાણીયોનિમાં જન્મ થતો નથી?

જરા વા કેન ગચ્છેત જન્મ વા કેન ગચ્છતિ

કયા કારણે વૃદ્ધાવસ્થા મળે છે અને કયા કારણે જન્મ થાય છે?

સંસારસ્ય ન ગચ્છેત કેન કર્મપ્રભાવતઃ

કયા કર્મના પ્રભાવથી સંસારમાં જવું પડતું નથી?

શૃણ્વન્તુ મે ભાગવતા યે ચ મોક્ષે વ્યવસ્થિતાઃ

જે ભગવાનના ભક્ત છે અને જે મુક્તિની ઇચ્છા રાખે છે, તેઓ મારા વચન સાંભળે.

મન્ત્રઃ – માસેષુ સર્વેષુ ચ મુખ્યભૂતસ્ત્વં માધવો માધવમાસ એવ નિત્યં ચ યજ્ઞેષુ તથેજ્યતે યો નારાયણઃ સપ્તલોકેષુ વીરઃ ।।124.

મંત્ર – બધા મહિનામાં માધવ મહિનો શ્રેષ્ઠ છે; યજ્ઞોમાં પણ હંમેશા નારાયણની પૂજા થાય છે, જે સાતે લોકમાં વિક્રમશાળી છે.

એવં ગ્રીષ્મે વિધિં ચૈવ કુર્યાત્સર્વં મમોક્તિતઃ

આ રીતે ઉનાળામાં, મેં જે રીતે કહ્યું છે એ પ્રમાણે બધા વિધિ કરવાં જોઈએ.

માસેષુ સર્વેષ્વપિ મુખ્યભૂતો માસો ભવાન્ગ્રીષ્મ એકઃ પ્રપન્નઃ

બધા મહિનાઓમાં ઉનાળાનો મહિનો સૌથી મુખ્ય ગણાય છે.

એવં ગ્રીષ્મે વરારોહે મમ ચૈવાર્ચ્ચનં કુરુ

હે સુંદરે, ઉનાળામાં પણ એ જ રીતે મારી પૂજા કર.

યાવન્તઃ પુષ્પિતાઃ શાલાઃ પૃથ્વ્યાં યાવત્સુગંધકાઃ

પૃથ્વી પર જેટલી ફૂલોવાળી અને સુગંધિત શાળાઓ છે,

એવં વર્ષાસ્વપિ ધરે મમ કર્મ ચ કારયેત્

એ જ રીતે, વરસાદી ઋતુમાં પણ, હે પૃથ્વી, મારી વિધિ કરવી.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ કર્મ સંસારમોક્ષણમ્

હવે હું તને બીજું પણ એક કર્મ કહું છું, જે સંસારમાંથી મુક્તિ આપે છે.

એતેષાં સુમનોભિશ્ચ પૂજનીયો મહાદરાત્ નમો નારાયણાયેતિ ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

આ ફૂલો વડે, ખૂબ શ્રદ્ધાથી પૂજન કરવું અને 'નમો નારાયણાય' મંત્ર બોલવો.

પશ્યન્તિ યે ધ્યાનપરા ઘનાભં ત્વામાશ્રિતાઃ પૂજ્યમાનં મહિમ્ના

ધ્યાનમાં તલીન રહેનારા, ઘનમેઘ જેવો તારો રૂપ જોઈને, તારી મહિમાથી તને પૂજ્ય માને છે.

આષાઢમાસે દ્વાદશ્યાં સર્વશાન્તિકરં શુભમ્

આષાઢ મહિનાની દ્વાદશી તિથિએ, આ વિધિ શુભ અને સર્વ શાંતિદાયી છે.

સ મર્ત્યો ન પ્રણશ્યેત સંસારેઽસ્મિન્ યુગેયુગે 124.

આ રીતે કરનાર મનુષ્ય દરેક યુગમાં સંસારમાં કદી નાશ પામતો નથી.

તરંતિ યેન સંસારં નરાઃ કર્મપરાયણાઃ

આ વિધિથી કર્મમાં લાગેલા લોકો સંસાર સાગર પાર કરી જાય છે.

મુક્ત્વા નારાયણં દેવં વારાહં રૂપમાસ્થિતમ્

જે નારાયણ ભગવાનનું, વરાહ રૂપ ધારણ કરેલું છે, પૂજન કરે છે,

કુશિષ્યાય ન દાતવ્યં યે ચ શાસ્ત્રાર્થદૂષકાઃ

આ વિધિ અયોગ્ય શિષ્યને કે જે શાસ્ત્રનો અર્થ બગાડે તેને આપવી નહીં.

ધનધર્મક્ષયસ્તેષાં પઠનાદાશુ જાયતે

એવા લોકો માટે, આનું પઠન કરવાથી ધન અને ધર્મ ઝડપથી નાશ પામે છે.

એતત્તે કથિતં ભદ્રે પૂર્વં યત્પૃષ્ટવત્યસિ

હે સુભાગ્યવતી, જે તું પહેલાં પૂછ્યું હતું, એ બધું મેં તને કહી દીધું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ઋતૂપસ્કરણં નામ ચતુર્વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના પવિત્ર શાસ્ત્રમાં 'ઋતુપસ્કરણ' નામે એકસો ચોવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ માયાચક્રમ્ શ્રુત્વા ષડૃતુકર્માણિ પૃથિવી સંશિતવ્રતા

પછી, છ ઋતુઓના કર્મો સાંભળ્યા પછી, પૃથ્વી, પોતાના વ્રતમાં દૃઢ રહી, માયાચક્ર વિશે બોલી.

મઙ્ગલ્યાશ્ચ પવિત્રાશ્ચ યે ત્વયા સમુદાહૃતાઃ

જે શુભ અને પવિત્ર વસ્તુઓ તું કહ્યું છે,

શ્રુત્વા ત્વેતાનિ કર્માણિ ત્વન્મુખોક્તાનિ માધવ

હે માધવ, તમારી વાણીથી આ બધાં કાર્યો સાંભળ્યા પછી,

એતન્મે પરમં ગુહ્યં પરં કૌતૂહલં તથા

મારે માટે આ તો સર્વોચ્ચ ગુપ્ત વાત છે અને ખૂબ જ ઉત્સુકતા જગાવે છે.