વરાહપુરાણમ્

અયને ગત એતેષાં વૃત્તં કૌતૂહલં ભુવિ 122.

પછી ઋતુ પસાર થઈ ગઈ અને તેમની વર્તનકથા જગતમાં ચર્ચાનો વિષય બની.

તતઃ સર્વાનવદ્યાઙ્ગી ભર્ત્તારમિદમબ્રવીત્

પછી સર્વે દોષરહિત અંગવાળી સ્ત્રીએ પોતાના પતિને 이렇게 કહ્યું:

એતદાચક્ષ્વ તત્ત્વેન યદ્યહં ચ તવ પ્રિયા

જો હું તને પ્રિય હોઉં તો, કૃપા કરીને આ વાત સાચી-સાચી કહેજે.

કુર્વન્તિ તવ કર્માણિ વેદના ચ ન ગચ્છતિ

તું તારા કામકાજ તો કરે છે, છતાં તારો દુઃખ ઓટતું નથી.

ઇદં કિં વિસ્મૃતા ભદ્રે સર્વવ્યાધિસમન્વિતમ્

આ શું છે, સુમને? તું બધાં રોગોથી પીડાતો હોવા છતાં, શું કંઈ ભૂલી ગયો છે?

સંસારસાગરારૂઢં નાતિપ્રષ્ટું ત્વમર્હસિ

જે મનુષ્ય સંસારના મહાસાગરમાં ફસાઈ ગયો છે, તેને વધારે પૂછપરછ કરવી યોગ્ય નથી.

તતઃ કદાચિચ્છયને સુપ્તૌ તૌ દમ્પતી કિલ

પછી, ક્યારેક પતિ-પત્ની બંને શયન પર સુતા હતા, એવું કહેવામાં આવે છે,

કથયસ્વ તમેવાર્થં યન્મયા પૂર્વપૃચ્છિતમ્

મારે જે વાત પહેલા પૂછેલી હતી, એ જ વાત ફરીથી કહેજે.

ગોપ્યં વા કિંચિદસ્તીહ કિં ગોપયસિ મે પુરઃ

અહીં એવું કંઈ છે જે ગુપ્ત રાખવું જરૂરી છે? તું મારી સામે શા માટે છુપાવું છે?

ઇતિ નિર્બન્ધતઃ પૃષ્ટઃ સ શકાધિપતિર્નૃપઃ

આ રીતે દૃઢતાપૂર્વક પૂછતાં, શકરાજાનો સવાલ થયો.

મુચ્યતાં માનુષં ભાવં તાં જાતિં સ્મર પૌર્વિકીમ્ 122.

માનવ સ્વભાવ છોડીને, તારી પૂર્વજાતિને યાદ કર.

મન્માતાપિતરૌ ગત્વા પ્રસાદય શુચિસ્મિતે

મારા માતા-પિતાને મળીને, હસતી મુખવાળી, તેમનો આશીર્વાદ મેળેજે.

તયોરાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય માનયિત્વા યથાર્હતઃ

તેમની આજ્ઞા માનીને અને યોગ્ય રીતે સન્માન કરીને,

સ્વપૂર્વજન્મવૃત્તં તુ દેવાનામપિ દુલર્ભમ્

પહેલાં જન્મની વાત તો દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.

તતઃ સા હ્યનવદ્યાઙ્ગી શ્વશ્રૂશ્વશુરયોઃ પુરઃ

પછી એ સર્વે દોષરહિત અંગવાળી સ્ત્રી, પોતાના શ્વશુર-શ્વશ્રુની સામે ગઈ.

કિંચિદ્વિજ્ઞપ્તુકામાસ્મિ તત્ર વામવધીયતામ્

હું તમને કંઈક કહેવું છું, કૃપા કરીને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

પુણ્યે કોકામુખે ગન્તુમિચ્છાવસ્તત્ર વાં ગુરૂ

હું પવિત્ર કોકામુખ જવા ઈચ્છું છું, એ માટે તમારી માર્ગદર્શન માગું છું.

અદ્ય યાવત્કિમપિ વાં યાચિતં ન મયા ક્વચિત્

આજ સુધી મેં ક્યારેય તમારે પાસેથી કંઈ માગ્યું નથી.

શિરાવેદેનયા યુક્તઃ સદા તવ સુતો હ્યયમ્

તમારો દીકરો હંમેશા માથાના દુખાવાથી પીડાય છે.

સુખાનિ સર્વવિષયાન્વિસૃજ્ય પરિપીડિતઃ

તે બધા સુખ-સગવડો છોડી ને ખૂબ દુઃખી છે.

કદાચિન્નોક્તપૂર્વં તે રહસ્યં પરમં મહત્ 122.

આ મહાન રહસ્ય મેં તમને ક્યારેય કહ્યું નહોતું.

દમ્પતિભ્યાં હિ મનનં રોચતાં સર્વથૈવ હિ

પતિ-પત્ની બંનેએ આ વાત પર સારી રીતે વિચારવું જોઈએ.

કરેણ સ્વયમાદાય વધૂં પુત્રમુવાચ હ

પત્નીનો હાથ પકડીને દીકરાએ કહ્યું.

હસ્ત્યશ્વરથ યાનાનિ સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ

હાથી, ઘોડા, રથ, વાહનો અને અપ્સરાસ જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ—

શરણં વિત્તયો રાજ્યં ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

ધન, આશરો અને રાજ્ય બધું તમામાં સ્થિર છે.

ત્વયિ પ્રતિષ્ઠિતાઃ પ્રાણાઃ સન્તાનં ચ તદુત્તરમ્

પ્રાણ અને સંતાન પણ તમામાં આધારિત છે.

પિતુઃ પાદૌ ગૃહીત્વા ચ પ્રોવાચ વિનયાન્વિતઃ

પિતાના પગ પકડીને, તેણે વિનમ્રતાથી કહ્યું.

ગન્તુમિચ્છામિ તત્રાહં તૂર્ણં કોકામુખં મહત્

હું તુરંત એ મહાન કોકામુખ જવા ઈચ્છું છું.

તદા રાજ્યં બલં કોશો મમૈવૈતન્ન સશંયઃ ।। તત્રૈવ ગમનાન્મહ્યં વેદના નાશમેષ્યતિ

પછી રાજ્ય, સેના અને ખજાનો બધું નિશ્ચિતપણે મારું છે; ત્યાં જવાથી મારું દુઃખ દૂર થશે.