વરાહપુરાણમ્

એતે પાશુપતાશ્ચૈષાં કોકા ભાગવતસ્ય હ

આ બધા પાશુપત વિધિઓ છે; કોકા તો ભક્તજનની છે.

કૃતં કોકામુખે ચૈવ મમ ક્ષેત્રે હિ સુન્દરિ 122.

સુંદરિ, મારા પવિત્ર ક્ષેત્રમાં, કોકાના દ્વાર પર એ વિધિ કરવામાં આવી હતી.

તત્રાલ્પેનામ્બુના યુક્તે હ્રદે મત્સ્યસ્તુ તિષ્ઠતિ તસ્ય હસ્તાચ્ચ બલવાન્મત્સ્યસ્તૂર્ણં વિનિર્ગતઃ

ત્યાં થોડું જળ ભરેલા તળાવમાં એક માછલી રહી હતી; એના મોઢામાંથી એક બળવાન માછલી ઝડપથી બહાર આવી.

નિપત્ય તં ગૃહીત્વૈવ પ્રોડ્ડીનસ્ત્વરયાન્વિતઃ

પછી તે પડ્યો, તેને પકડીને ઉતાવળથી દૂર કૂદી ગયો.

તત્ક્ષેત્રસ્ય પ્રભાવેણ રાજપુત્રોઽભવત્પ્રભુઃ

એ ક્ષેત્રની શક્તિથી રાજકુમાર સ્વામી બન્યો.

અથ કાલેન તસ્યૈવ મૃગવ્યાધસ્ય ચાઙ્ગના

પછી સમય જતાં એ શિકારીની પત્ની—

એકા ચિલ્લી માંસલુબ્ધા તદ્ધસ્તાન્માંસગર્દ્ધિની

એના હાથમાંથી માંસની લાલસા ધરાવતી એક ચિલી, માંસની ઇચ્છાવાળી—

મૃગવ્યાધા બલાન્માંસં હર્તુકામાં તુ ચિલ્લિકામ્

શિકારીએ બળપૂર્વક એ ચિલીને પકડવાની કોશિશ કરી, જે માંસ મેળવવા ઈચ્છતી હતી.

આકાશાત્પાતિતા ભદ્રે કોકાયાં મમ સન્નિધૌ

સારી સ્ત્રી, તે આકાશમાંથી પડીને મારા સાક્ષાત્કારમાં કોકામાં આવી.

સા વ્યવર્દ્ધત કન્યા તુ વયોરૂપગુણાન્વિતા

એ કન્યા તરીકે મોટી થઈ, યુવાની, સૌંદર્ય અને ગુણોથી યુક્ત.

રૂપવાન્ગુણવાઞ્છૂરો યુદ્ધકાર્યાર્થનિશ્ચિતઃ

તે સુંદર, ગુણવાન, શૂરવીર અને યુદ્ધના કાર્યમાં દૃઢ હતો.

રૂપવાન્ગુણવાઞ્છૂરો યુદકાર્યાર્થનિષ્ઠિતઃ 122.

તે સુંદર, ગુણવાન, શૂરવીર અને યુદ્ધના કાર્યમાં સ્થિર હતો.

અથ કેનચિત્કાલેન શક આનન્દપૂરકે

પછી થોડા સમય પછી આનંદથી ભરેલા યુગમાં—

તથા તુ તૌ સમાસાદ્ય પરસ્પરમથ ક્રમાત્

એ રીતે, બંને સમય જતાં એકબીજાને મળ્યા.

સ વૈ તથા સમં નિત્યં સા ચ તેન સમં શુભા

તે હંમેશા તેની સાથે રહ્યો, અને એ શુભ સ્ત્રી પણ તેની સાથે રહી.

ગચ્છત્યેવં બહુતરે કાલે ચૈવાપ્યનિંદિતા

આ રીતે ઘણો સમય પસાર થયો, છતાં એ નિર્દોષ રહી.

ભજમાના વિનીતા ચ સૌહૃદાચ્ચ વિશેષતઃ

એ ભક્તિપૂર્વક, વિનમ્ર અને ખાસ કરીને પ્રેમાળ હતી.

રાજપુત્રસ્તસ્તોઽપ્યત્ર શકાનાં નંદવર્દ્ધનઃ

ત્યાં રાજકુમાર પણ ઊભો હતો, જે શક જાતિના યશને વધારનાર હતો.

યે કેચિદ્ભિષજસ્તત્ર ગદેષુ કુશલાઃ શુભે

ત્યાં હાજર બધા વૈદ્યો, જે રોગોની સારવારમાં નિપુણ હતા,

નનાશ નૈવ સંયાતઃ કાલો બહુતિથસ્તતઃ

એમાથી કોઈ પણ સફળ ન થયું અને ઘણો સમય વ્યર્થ ગયો.

અયને ગત એતેષાં વૃત્તં કૌતૂહલં ભુવિ 122.

પછી ઋતુ પસાર થઈ ગઈ અને તેમની વર્તનકથા જગતમાં ચર્ચાનો વિષય બની.

તતઃ સર્વાનવદ્યાઙ્ગી ભર્ત્તારમિદમબ્રવીત્

પછી સર્વે દોષરહિત અંગવાળી સ્ત્રીએ પોતાના પતિને 이렇게 કહ્યું:

એતદાચક્ષ્વ તત્ત્વેન યદ્યહં ચ તવ પ્રિયા

જો હું તને પ્રિય હોઉં તો, કૃપા કરીને આ વાત સાચી-સાચી કહેજે.

કુર્વન્તિ તવ કર્માણિ વેદના ચ ન ગચ્છતિ

તું તારા કામકાજ તો કરે છે, છતાં તારો દુઃખ ઓટતું નથી.

ઇદં કિં વિસ્મૃતા ભદ્રે સર્વવ્યાધિસમન્વિતમ્

આ શું છે, સુમને? તું બધાં રોગોથી પીડાતો હોવા છતાં, શું કંઈ ભૂલી ગયો છે?

સંસારસાગરારૂઢં નાતિપ્રષ્ટું ત્વમર્હસિ

જે મનુષ્ય સંસારના મહાસાગરમાં ફસાઈ ગયો છે, તેને વધારે પૂછપરછ કરવી યોગ્ય નથી.

તતઃ કદાચિચ્છયને સુપ્તૌ તૌ દમ્પતી કિલ

પછી, ક્યારેક પતિ-પત્ની બંને શયન પર સુતા હતા, એવું કહેવામાં આવે છે,

કથયસ્વ તમેવાર્થં યન્મયા પૂર્વપૃચ્છિતમ્

મારે જે વાત પહેલા પૂછેલી હતી, એ જ વાત ફરીથી કહેજે.

ગોપ્યં વા કિંચિદસ્તીહ કિં ગોપયસિ મે પુરઃ

અહીં એવું કંઈ છે જે ગુપ્ત રાખવું જરૂરી છે? તું મારી સામે શા માટે છુપાવું છે?