વરાહપુરાણમ્

અથ ત્રિસન્ધ્યામન્ત્રોપસ્થાનમ્ શૃણુષ્વ પરમં ગુહ્યં પૂર્વં પૃષ્ટં ત્વયા ધરે

હવે, ધરે, તું અગાઉ પૂછેલું ત્રિસંધ્યાના મંત્રોપસ્થાનનું પરમ ગુપ્ત રહસ્ય સાંભળ.

સ્નાનં કૃત્વા યથાન્યાયં મમ કર્મપરાયણાઃ

જે લોકો મારા કર્મોમાં તત્પર છે, તેઓ યોગ્ય રીતે સ્નાન કરીને—

યશ્ચૈવમુચ્યતે ભદ્રે મમ રૂપં સનાતનમ્

અને, ભદ્રે, જે મારા શાશ્વત સ્વરૂપનું આ રીતે ઉચ્ચારણ કરે છે—

અધશ્ચોર્ધ્વં ચ તિર્યક્ ચ અહમેવ વ્યવસ્થિતઃ

હું નીચે, ઉપર અને ચારે બાજુ સર્વત્ર સ્થિત છું.

સર્વથા વન્દનીયાસ્તે મમ ભક્તેન સર્વદા

મારા ભક્તે તેમને સર્વ રીતે અને સર્વ સમયે વંદન કરવા યોગ્ય માનવા જોઈએ.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ ગુહ્યં લોકે મહદ્યશઃ

હવે હું તને બીજું એક લોકપ્રસિદ્ધ ગુપ્ત રહસ્ય કહું છું.

કૃત્વાપિ પરમં કર્મ બુદ્ધિમાદાય તદ્વિધામ્

યોગ્ય સમજણ સાથે પરમ કર્મ કરીને—

ઓં નમો નારાયણેત્યુક્ત્વા ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્

'ઑમ નમો નારાયણ' કહીને, આ મંત્ર બોલવો જોઈએ:

યજામહે ધર્મપરાયણોદ્ભવં નારાયણં સર્વલોકપ્રધાનમ્

અમે ધર્મને પ્રિય એવા સર્વલોકના મુખ્ય નારાયણની પૂજા કરીએ છીએ.

તતઃ પશ્ચાન્મુખો ભૂત્વા પુનર્ગૃહ્ય જલાંજલિમ્ ।। દ્વાદશાક્ષરમુચ્ચાર્ય ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ । 120.

પછી પશ્ચિમ તરફ મોઢું ફેરવી, ફરીથી જળ handful લઈને, દ્વાદશાક્ષર મંત્ર ઉચ્ચારી, આ મંત્ર બોલવો જોઈએ:

મન્ત્રા ઊચુઃ તથા સ્થિતં ચાદિમનન્તરૂપમમોઘસંકલ્પમનન્તમીડે

મંત્રોએ કહ્યું: હું એ અનંત, અવિનાશી, સર્વરૂપ અને અચૂક સંકલ્પવાળા પ્રાચીન ભગવાનની સ્તુતિ કરું છું.

તતસ્તેનૈવ કાલેન પુનર્ગૃહ્ય જલાંજલિમ્ નમો નારાયણેત્યુક્ત્વા ઇમં મંત્રમુદીરયેત્

પછી એ જ સમયે, ફરીથી જળ handful લઈને, 'નમો નારાયણ' કહીને, આ મંત્ર બોલવો જોઈએ:

તતસ્તેનૈવ કાલેન ભૂત્વા વૈ દક્ષિણામુખઃ

પછી એ જ સમયે, દક્ષિણ તરફ મોઢું ફેરવી—

યજામહે યજ્ઞમહો રૂપં તુ સત્યં ઋતં ચ કાલાદિમરૂપમાદ્યમ્

અમે એ યજ્ઞરૂપ, સત્ય અને ઋત, સમયાદિ પ્રાચીન સ્વરૂપની પૂજા કરીએ છીએ.

કાષ્ઠકૃત્યસ્તતો ભૂત્વા કૃત્વા ચેન્દ્રિયનિગ્રહમ્

પછી, કાંઠીનું કર્મ કરીને, ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખીને—

યજામહે સોમપં ભવન્તં તે સોમાર્કનેત્રં શતપત્રનેત્રમ્

અમે તમારું પૂજન કરીએ છીએ, જે સોમરસ પીતા છો, જેમની આંખો ચંદ્ર અને સૂર્ય જેવી છે, અને જેમની આંખો શતદળ કમળ જેવી સુંદર છે.

ત્રિષુ સન્ધ્યાસ્વનેનૈવ વિધિના કુર્યાન્મમ ચ કર્મ તત્

દિવસના ત્રણ સંધિ સમયે, આ જ રીત પ્રમાણે મારા માટે આ વિધિ કરવી જોઈએ.

ગુહ્યાનાં પરમં ગુહ્યં યોગાનાં પરમો નિધિઃ

આ બધાં રહસ્યોમાં શ્રેષ્ઠ રહસ્ય છે, અને બધા યોગોમાં શ્રેષ્ઠ ખજાનો છે.

એતન્ન દદ્યાન્મૂર્ખાય પિશુનાય શઠાય ચ 120.

આ વાત મૂર્ખ, દુષણ આપનારા કે કપટી વ્યક્તિને ક્યારેય કહેવી નહીં.

એતન્મરણકાલેઽપિ ગુહ્યં વિષ્ણુપ્રભાષિતમ્

મૃત્યુ સમયે પણ, વિષ્ણુએ કહેલું આ રહસ્ય ગુપ્ત જ રાખવું જોઈએ.

ય એતત્પઠતે નિત્યં કલ્પોચ્છ્રાયી દૃઢવ્રતઃ

જે વ્યક્તિ દૃઢ સંકલ્પથી, રોજ આનું પઠન કરે છે, તે કાલ્પના અંત સુધી ફળ પામે છે.

ય એતેન વિધાનેન ત્રિસન્ધ્યં કર્મ કારયેત્

જે આ રીત પ્રમાણે ત્રણ સંધિ સમયે કર્મ કરે છે,

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ત્રિસન્ધ્યામન્ત્રોપસ્થાનકરણં નામ વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવદ્ગ્રંથમાં 'ત્રિસંધ્યા મંત્ર ઉપસ્થાન કરવાની વિધિ' નામે એકસો વીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ જન્માભાવઃ યેન ગર્ભં ન ગચ્છેત તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે જન્મનહોવાની વાત છે. હે વસુંધરા, એ સાંભળો, જેના દ્વારા કોઈ ફરીથી ગર્ભમાં નથી આવતું.

કૃત્વાપિ વિપુલં કર્મ આત્માનં ન પ્રશંસતિ

મોટાં મોટા કાર્યો કર્યા પછી પણ, પોતાને ક્યારેય વખાણતો નથી.

કૃત્વા તુ મમ કર્માણિ સમર્થોઽનુગ્રહે રતઃ

પણ જે મારા કાર્યો કરે છે, સમર્થ છે અને દયાળુ રહે છે,

શીતોષ્ણવાતવર્ષાદિક્ષુત્પિપાસાસહશ્ચ યઃ

જે ઠંડી, ગરમી, પવન, વરસાદ, ભૂખ અને તરસ સહન કરે છે,

સ્વદારનિરતો નિત્યં પરદારવિવર્જકઃ

જે હંમેશા પોતાની પત્ની સાથે જ રહે છે અને પરસ્ત્રીઓથી દૂર રહે છે,

સંવિભાજ્ય વિશેષજ્ઞો નિત્યં બ્રાહ્મણવત્સલઃ

જે સમજદારીથી વહેંચે છે અને હંમેશા બ્રાહ્મણો પર પ્રેમ કરે છે,