વરાહપુરાણમ્

ગમનાગમનં ચૈવ ત્વત્પ્રસન્નેન માધવ

હે માધવ, તારી કૃપાથી જીવનું આવવું અને જવું કેવી રીતે થાય છે?

અતસ્ત્વયૈવ વક્તવ્યો યોગસાઙ્ખ્યવિનિશ્ચયઃ 114.

આથી, યોગ અને સાંખ્યનો અંતિમ નિશ્ચય તારે જ કહેવો જોઈએ.

ભસ્માકુલેષુ નિઃક્ષિપ્ય કથં ચાગ્નૌ પ્રપદ્યતે

ભસ્મના ઢગલા પર મૂકી પછી, તે અગ્નિમાં કેવી રીતે પ્રવેશે છે?

ત્વત્ક્ષેત્રસંસ્થિતો વાપિ તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

તમે પૂછો છો કે કોઈ વ્યક્તિ તમારા પવિત્ર ક્ષેત્રમાં હોય કે ક્યાંય પણ હોય, તો પણ એ વિશે મને કહો.

નમો નારાયણેત્યુક્ત્વા તેષાં વૈ કા ગતિર્ભવેત્

'નમો નારાયણ' એમ બોલ્યા પછી, તેઓને કયો ગતિ મળે છે?

નામપ્રકીર્તનાત્તેષાં કીદૃશી તુ ગતિર્ભવેત્

માત્ર નામ લેવાથી તેમને કેવી ગતિ મળે છે?

રહસ્યં ધર્મસંયુક્તં તન્મમાચક્ષ્વ માધવ

માધવ, ધર્મથી જોડાયેલું એ રહસ્ય મને કહો.

સંચિન્ત્ય લોકધર્માર્થં તદ્ભવાન્ વક્તુમર્હતિ

જગતના કલ્યાણ અને હિત માટે વિચાર કરીને, તમે એ વાત કહેવી જ જોઈએ.

અથ વિવિધધર્મોત્પત્તિઃ કથયિષ્યામિ તે દેવિ કર્મ સ્વર્ગસુખાવહમ્

હવે હું તને, દેવી, વિવિધ ધર્મોની ઉત્પત્તિ કહું છું—એવા કર્મો જે સ્વર્ગનું સુખ આપે છે.

યત્ત્વયા પૃચ્છ્યતે દેવિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

દેવી, તું જે પૂછ્યું છે, એ વાત, વસુંધરા, ધ્યાનથી સાંભળ.

નાહં દાનસહસ્રેણ નાહં યજ્ઞશતૈરપિ

હું દાનના હજાર પ્રયોગોથી કે યજ્ઞના સો પ્રયોગોથી પણ પ્રાપ્ત થતો નથી.

એકચિત્તં સમાધાય યો માં જાનાતિ માધવિ

પણ, માધવી, જે એકાગ્ર મનથી મને ઓળખે છે—

યચ્ચ પૃચ્છસિ માં ભદ્રે કર્મ સ્વર્ગસુખાવહમ્

અને, ભદ્રે, તું મને જે પૂછે છે, એ કર્મ સ્વર્ગનું સુખ આપે છે.

યે નમસ્યતિ માં નિત્યં પુરુષા બહુચેતસઃ

જે લોકો અનેક વિચારો ધરાવતાં છતાં પણ રોજ મને નમસ્કાર કરે છે,

યસ્ય ચિત્તં ન નશ્યેત મમ ભક્તિવ્યવસ્થિતમ્

જેનુ મન મારી ભક્તિમાં સ્થિર રહે છે અને કદી ડગતું નથી—

તે મામેવ પ્રપશ્યન્તિ મયિ ભક્તિપરાયણાઃ

એવા ભક્તિ પરાયણ લોકો મને સાચા અર્થમાં જુએ છે.

ઇચ્છયાઽપિ ભવેદ્ભદ્રે સ્વર્ગે વસતિ સુન્દરિ

માત્ર ઇચ્છાથી પણ, સુંદરિ, સ્વર્ગમાં નિવાસ મળે છે.

યાનિ કર્માણિ કુર્વન્તુ માં પ્રપશ્યન્તિ માધવિ 115.

માધવી, તેઓ જે કર્મ કરે છે, તેમાં મને જ જુએ છે.

દ્વાદશ્યામુપવાસં તુ યે ચ કુર્વન્તિ તે નરાઃ

જે પુરુષો દ્વાદશીનો ઉપવાસ કરે છે—

કૃત્વા ચૈવોપવાસં પ્રગૃહ્ય ચૈવ જલાઞ્જલિમ્

ઉપવાસ કરીને અને હાથમાં પાણી લઈ,

યાવન્તો બિન્દવઃ કિંચિત્પતન્ત્યેવાઞ્જલેર્જલાત્

જેટલા પાણીના ટીપાં એ અંજલિમાંથી પડે છે—

અથ ચૈવ તુ દ્વાદશ્યાં પુરુષા ધર્મવાદકાઃ

પછી, બારમો દિવસ આવે ત્યારે, જે પુરુષો ધર્મને માનતા હોય છે—

પાણ્ડુરૈશ્ચૈવ પુષ્પૈશ્ચ મૃષ્ટૈર્ધૂપૈસ્તુ ધૂપયેત્

—તેઓએ ફિક્કા રંગના અને સારી રીતે ધોઈેલા ફૂલો, તથા સુગંધિત ધૂપ અર્પણ કરવા જોઈએ.

દત્ત્વા શિરસિ પુષ્પાણિ ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્

ફૂલો માથા પર મૂકી, પછી આ મંત્ર બોલવો જોઈએ:

સુમાન્યઃ સુમના ગૃહ્ય પ્રીયતાં ભગવાન્હરિઃ

"ભગવાન હરિ, કૃપા કરીને આ સુંદર ફૂલો અને મારી શુદ્ધ ભાવના સ્વીકારો."

નમોઽસ્તુ વિષ્ણવે વ્યક્તાવ્યક્તગન્ધિગન્ધાન્સુગન્ધાન્વા ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ નમો ભગવતે વિષ્ણવે શ્રુત્વા પ્રત્યાગતમાધારસવનં પતયે ભવં પ્રવિષ્ટં મે ધૂપ ધૂપનં ગૃહ્ણાતુ મે ભગવાનચ્યુતઃ

"વિષ્ણુને વંદન! પ્રભુ, દેખાતા અને અદેખાતા બંને પ્રકારની સુગંધો સ્વીકારો. ફરીથી વંદન, ભગવાન વિષ્ણુને! તમે સાંભળી, પાછા આવી, સોમયજ્ઞના સ્વામી તરીકે પ્રવેશી, મારા ધૂપનું આ અર્પણ ભગવાન અચ્યુત સ્વીકાર કરે."

શ્રુત્વા ચૈવં ચ શાસ્ત્રાણિ યો મામેવ તુ કારયેત્

અને જે કોઈ આ શાસ્ત્રો સાંભળી મારા માટે આ પ્રમાણે કરાવે છે—

એતત્તે કથિતં દેવિ શ્રેષ્ઠં ચૈવ મમ પ્રિયમ્ 115.

હે દેવી, હું તને મારી સૌથી શ્રેષ્ઠ અને પ્રિય વાત કહી દીધી.

શ્યામાકં સ્વસ્તિકં ચૈવ ગોધૂમં મુદ્ગકં તથા

શ્યામાક, સ્વસ્તિક, ઘઉં અને મુગ—