વરાહપુરાણમ્

બ્રહ્મા સ્વસૂનવે પ્રાદાત્પુલસ્ત્યાય મહાત્મને

બ્રહ્માએ પોતાનાં પુત્ર મહાત્મા પુલસ્ત્યને આ શાસ્ત્ર આપ્યું હતું.

અસાવપિ સ્વશિષ્યાય પ્રાદાદુગ્રાય ધારિણિ 112.

પુલસ્ત્યે પણ પોતાના ધીરજવાન શિષ્ય ઉગ્રને આ શાસ્ત્ર આપ્યું.

સમ્બન્ધઃ પૂર્વકલ્પીયો દ્વિતીયં શૃણુ સામ્પ્રતમ્

આ સંબંધ તો પૂર્વ કલ્પનો છે; હવે બીજું સાંભળ.

ત્વત્તશ્ચ તપસા સિદ્ધા વેત્સ્યન્તે કપિલાદયઃ

તારી તપસ્યાથી કપિલ અને બીજા પણ સિદ્ધિ અને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરશે.

તસ્યાપિ શિષ્યો ભવિતા નામ્ના વૈ રોમહર્ષણિઃ

ઉગ્રનો શિષ્ય રોમહર્ષણ નામે પ્રસિદ્ધ થશે.

અષ્ટાદશ પુરાણાનિ વેદ દ્વૈપાયનો ગુરુઃ

દ્વૈપાયન ગુરુએ અઢાર પુરાણો અને વેદને વિભાજિત કર્યા.

તથાન્યં નારદીયં ચ માર્કણ્ડેયં ચ સપ્તમમ્

એ જ રીતે નારદીય પુરાણ અને સાતમું માર્કંડેય પુરાણ છે.

દશમં બ્રહ્મવૈવર્ત્ત લૈઙ્ગમેકાદશં સ્મૃતમ્

દસમું બ્રહ્મવૈવર્ત છે અને એકાદશ લિંગ પુરાણ કહેવાય છે.

ચતુર્દશં વામનકં કૌર્મં પંચદશં સ્મૃતમ્

ચૌદમું વામન પુરાણ અને પંદરમું કૂર્મ પુરાણ કહેવાય છે.

ય એતત્પાઠયેદ્ભક્ત્યા કાર્તિક્યાં દ્વાદશીદિને

જે કોઇ કાર્તિક મહિનાની દ્વાદશી તિથીએ ભક્તિપૂર્વક આનું પઠન કરે છે,

યસ્યેદં તિષ્ઠતે ગેહે લિખિતં પૂજ્યતે સદા

અને જેના ઘરમાં આ લખેલું રાખવામાં આવે છે અને હંમેશા પૂજાય છે,

યશ્ચૈતચ્છૃણુયાદ્ભક્ત્યા નૈરન્તર્યેણ માનવઃ 112.

અને જે મનુષ્ય સતત ભક્તિથી આનું શ્રવણ કરે છે,

શ્રુત્વા તુ પૂજયેચ્છાસ્ત્રં તથા વિષ્ણું સનાતનમ્

શ્રવણ કર્યા પછી, એ શાસ્ત્ર અને શાશ્વત વિષ્ણુની પણ પૂજા કરવી જોઈએ.

યથાશક્ત્યા નૃપો ગ્રામૈઃ પૂજયેદ્વત્સકં ધરે

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, રાજાએ ગામો સાથે ધરે વત્સકની પૂજા કરવી જોઈએ.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને ઉભયતોમુખીગોદાન હેમકુમ્ભદાન પુરાણપ્રશંસનંનામ દ્વાદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણમાં, શ્વેત અને વિનીતાશ્વની કથા અંતર્ગત, 'પુરાણની મહિમા, બંને બાજુથી ગાયદાન અને સોનાની કુંડળીનું દાન' નામે, એકસો બારમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ ભગવત્સ્તુતિઃ

હવે ભગવાનની સ્તુતિ શરૂ થાય છે.

નમસ્તસ્મૈ વરાહાય લીલયોદ્ધરતે મહીમ્

તે વરાહને વંદન છે, જેણે લીલાથી ધરાને ઉદ્ધર્યું.

દંષ્ટ્રાગ્રેણોદ્ધૃતા ગોરુદધિપરિવૃતા પર્વતૈર્નિમ્નગાભિર્ભક્તાનાં ભીતિહાનૌ સુરનરકદશાસ્યાન્તકઃ ક્રોડરૂપી

તેણે પોતાના દાંતના ટોચે ધરતીને ઉંચકી લીધી, આસપાસ પહાડો અને નદીઓથી ઘેરાયેલી, સાપો વડે વળાયેલી હતી. પોતાના ભક્તોની ભય દૂર કરવા માટે, દસમુખી રાક્ષસના વિનાશક અને વરાહ સ્વરૂપે ભગવાને આ કાર્ય કર્યું.

યસ્મિન્કાલે ક્ષિતિઃ પૂર્વકલ્પે વારાહ મૂર્તિના

તે સમયે, અગાઉના યુગમાં, ધરતીને વરાહ અવતારે બચાવવામાં આવી હતી.

ધરણ્યુવાચ ન બાહુશ્ચેષ્ટતે મૂર્તિર્માદૃશીં ગાં ચ કેશવ

ધરતીએ કહ્યું: હે કેશવ, મારી જેવી ધરતીને ઉપાડવા માટે બીજું કોઈ સ્વરૂપ કે હાથ શક્તિશાળી નથી.

સ તેન સાન્ત્વિતાયાં વૈ પૃથિવ્યાં યઃ સમાગતઃ

જ્યારે ભગવાને ધરતીને શાંત કરી, ત્યારે જે ત્યાં આવ્યા હતા—

સ્વસ્તિ વાચ્યાહ પુણ્યાગ્રે પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરામ્ યં દૃષ્ટ્વા વર્દ્ધસે દેવિ ત્વં ચ યસ્યાસિ માધવિ

પવિત્ર સ્થળે શુભ આશીર્વાદના શબ્દો બોલી, તેમણે ધરતીદેવીને ઉત્તર આપ્યો: 'દેવી, તું તેને જોઈને ફૂલી ઉઠે છે અને તું તેની પ્રિય છે.'

વિષ્ણુના ધાર્યમાણા ચ કિં ત્વયા દૃષ્ટમદ્ભુતમ્

વિષ્ણુ દ્વારા ઉપાડવામાં આવતી વખતે, તું કયું અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું હતું?

બ્રહ્મપુત્રવચઃ શ્રુત્વા પૃથિવી વાક્યમબ્રવીત્ યદ્ગુહ્યં સ મયા પૃષ્ટો યચ્ચ મે સમ્પ્રભાષિતમ્

બ્રહ્માના પુત્રના શબ્દો સાંભળી, ધરતી બોલી: 'જે ગુપ્ત વાત તેણે પૂછેલી અને મેં જે જવાબ આપ્યો—'

શૃણુ તત્ત્વેન વિપ્રેન્દ્ર ગુહ્યં ધર્મં મહૌજસમ્ 113.

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, સાચો અને મહાન શક્તિથી ભરેલો ધર્મનો ગુપ્ત તત્વ સાંભળ.

તેન મે કથિતં હ્યેતત્સંસારાત્તુ વિમોક્ષણમ્

તે ભગવાને મને આ ઉપદેશ આપ્યો, જે સંસારથી મુક્તિનો માર્ગ છે.

ઉવાચ પરમં ગુહ્યં ધર્માણાં વ્યાપ્તનિશ્ચયમ્

તેણે સર્વોત્તમ રહસ્ય, ધર્મનું સર્વત્ર વ્યાપક અને નિશ્ચિત તત્વ કહ્યું.

તતો મહીવચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મપુત્રો મહાતપાઃ

પછી, ધરતીના શબ્દો સાંભળી, મહાન તપસ્વી બ્રહ્માના પુત્રે—

તાન્સર્વાનાનયામાસ યત્ર દેવી વ્યવસ્થિતા

તેણે બધાને ત્યાં લઈ ગયા, જ્યાં દેવી હાજર હતી.