વરાહપુરાણમ્

કપિલાયાસ્તુ મૂત્રેણ સ્નાયાચ્ચૈવ શુચિવ્રતઃ। સ ગઙ્ગાદિષુ તીર્થેષુ સ્નાતો ભવતિ માનવઃ

શુદ્ધવ્રતી માણસ કપિલા ગાયના મૂત્રથી સ્નાન કરે તો, તે ગંગાદિ તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ પામે છે.

તેન સ્નાનેન ચૈકેન ભાવયુક્તેન વૈ નરઃ

એવું ભક્તિપૂર્વક એક સ્નાન પણ મનુષ્યને—

ગોસહસ્રં ચ યો દદ્યાદેકાં વા કપિલાં નરઃ 111.

જે મનુષ્ય હજાર ગાયો કે એક કપિલા ગાય પણ દાન આપે—

ગવામસ્થિ તતોઽપ્યેતન્મૃતગન્ધેન દૂષયેત્

જો તે ગાયના હાડકાંમાંથી આવેલા મરણના વાસથી તેને અશુદ્ધ કરે—

ગવાં કણ્ડૂયનં શ્રેષ્ઠં તથા ચ પરિપાલનમ્

ગાયને ખંજવાળવું અને તેનું રક્ષણ કરવું એ સર્વોત્તમ સેવા છે.

તૃણાદિકાનિ યો દદ્યાત્ક્ષુધિતેન ગવાહ્નિકમ્

જે મનુષ્ય રોજ ભૂખી ગાયને ઘાસ વગેરે આપે છે—

વિમાનૈર્વિવિધૈર્દિવ્યૈઃ કન્યાભિરભિતોઽર્પિતૈઃ

વિવિધ દિવ્ય વિમાનોમાં, આસપાસ સુંદર કન્યાઓથી ઘેરાયેલો—

સુવર્ણકપિલા પૂર્વં દ્વિતીયા ગૌરપિઙ્ગલા

સૌથી પહેલા સુવર્ણ રંગની કપિલા ગાય છે, બીજું સ્થાન ગૌર અને પીળા રંગની ગાયને મળે છે.

પંચમી બહુવર્ણા સ્યાત્ષષ્ઠી ચ શ્વેતપિઙ્ગલા

પાંચમી ગાય અનેક રંગોની છે અને છઠ્ઠી સફેદ અને પીળા રંગની છે.

નવમી પાટલા જ્ઞેયા દશમી પુચ્છપિંગલા

નવમી ગાય લાલચટ્ટી છે અને દસમીના પૂંછડામાં પીળાશ છે.

સર્વલક્ષણસંયુક્તા સર્વાલંકૃતસુન્દરી

તેમાં બધા શુભ લક્ષણો છે, અને તે સર્વે રીતે શોભાયમાન અને સુંદર છે.

ભુક્તિમુક્તિપ્રદા તેષાં વિષ્ણુમાર્ગપ્રદાયિની

આ બધામાંથી એ ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે અને વિષ્ણુના માર્ગ પર લઈ જાય છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને કપિલાદાનમાહાત્મ્યં નામ એકાદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણમાં, શ્વેત અને વિનયશીલ ઘોડાની વાર્તામાં, કપિલા દાનના મહિમા નામે એકસો અગિયારમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથોભયતોમુખીગોદાનહેમકુમ્ભદાનપુરાણપ્રશંસાઃ અતઃ પરં મહારાજ શૃણૂભયમુખીં તતઃ

હવે બંને તરફથી મુખવાળી ગાયનું દાન, સોનાના કુંભનું દાન અને પુરાણોની મહિમાની વાત આવે છે. તેથી, રાજન, હવે બંનેમુખી ગાય વિશે વધુ સાંભળો.

તદહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ તવ પુણ્યફલં મહત્ યા ત્વયા કપિલા પ્રોક્તા પૂર્વમુત્પાદિતા પ્રભો

હવે હું તને એ મહાન પુણ્યફળ કહું છું, જે તું પહેલા કપિલા ગાય વિષે કહ્યું હતું અને જે પહેલાં ઉત્પન્ન થઈ હતી, હે પ્રભુ.

હોમધેનુઃ સદા પુણ્યા સા જ્ઞેયા કતિલક્ષણા

એ હંમેશા યજ્ઞ માટેની ગાય છે, સદા પવિત્ર અને કપિલા લક્ષણોથી યુક્ત છે.

પ્રસૂયમાના દાનેન કિં પુણ્યં સ્યાચ્ચ માધવ

જ્યારે એ ગાય સંતાન આપે છે ત્યારે એનું દાન આપવાથી કેવું પુણ્ય મળે છે, હે માધવ?

શ્રીવરાહ ઉવાચ યચ્છ્રુત્વા સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

શ્રીવરાહ કહે છે: આ સાંભળવાથી સર્વ પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

કપિલા હ્યગ્નિહોત્રાર્થે યજ્ઞાર્થે ચ વરાનને

કપિલા ગાય તો અગ્નિહોત્ર અને યજ્ઞ માટે જ હોય છે, હે સુન્દરી.

પવિત્રાણાં પવિત્રં ચ મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્

પવિત્રમાં સૌથી પવિત્ર અને શુભમાં સૌથી શુભ એ જ છે.

તપસસ્તપ એવાગ્ર્યં વ્રતાનાં વ્રતમુત્તમમ્

તપમાં સર્વોપરી અને વ્રતોમાં શ્રેષ્ઠ એ જ છે.

પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ ગુહ્યાન્યાયતનાનિ ચ

પૃથ્વી પર જેટલા તીર્થો અને ગુપ્ત પવિત્ર સ્થાન છે—

હોતવ્યાન્યગ્નિહોત્રાણિ સાયં પ્રાતર્દ્વિજાતિભિઃ 112.

અને દ્વિજોએ સાંજે અને સવારે જે અગ્નિહોત્ર કરવું પડે છે—

જુહ્વતે હ્યગ્નિહોત્રાણિ મન્ત્રૈશ્ચ વિવિધૈઃ સદા

દ્વિજજનો હંમેશા વિવિધ મંત્રોથી અગ્નિહોત્ર અર્પણ કરે છે.

તે યાન્ત્યાદિત્યવર્ણૈશ્ચ વિમાનૈર્દ્વિજસત્તમાઃ

એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજજનો સૂર્ય જેવી તેજસ્વી વિમાનોમાં ચઢીને જાય છે.

કપિલા યા પિઙ્ગલાક્ષી સૂર્યસૌખ્યપ્રદાયિની

કપિલા ગાય, જેના આંખો લાલચટ્ટા છે, એ સૂર્ય જેવી ખુશી આપે છે.

પૂર્વોક્તા યાસ્તુ કપિલાઃ સર્વલક્ષણલક્ષિતાઃ

પહેલાં જે કપિલા ગાયોનું વર્ણન થયું છે, અને જે સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે,

સંગમેષુ પ્રશસ્તાશ્ચ સર્વપાપવિનાશનાઃ

એવી ગાયો તીર્થસ્થળે બહુ વખાણાયેલી છે અને બધા પાપોનો નાશ કરે છે.

તથાગ્નાયી તથા દેવી સુવર્ણાખ્યા પ્રવર્તતે

એ જ રીતે અગ્નિથી ઉત્પન્ન અને સુવર્ણા નામની દેવીનું પણ વર્ણન થાય છે.