વરાહપુરાણમ્

અથ ધાન્યધેનુદાનમાહાત્મ્યમ્ શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ ધાન્યધેનુમનુત્તમામ્

હવે અનાજની ગાય દાનના મહિમા વિશે કહું છું, રાજા, શ્રેષ્ઠ અનાજની ગાયનું વર્ણન સાંભળો.

વિષુવે ચાયને વાપિ કાર્ત્તિક્યાં તુ વિશેષતઃ

વિષુવ કે અયન સમયે, અને ખાસ કરીને કાર્તિક મહિનામાં,

(તદિદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ ધાન્યધેનુવિધિં પરમ્) દશધેનુપ્રદાનેન યત્ફલં રાજસત્તમ

હવે હું ધાન્ય અને ગાય દાનનો શ્રેષ્ઠ વિધિ સમજાવું છું. રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, દસ ગાય દાન કરવાથી જે પુણ્ય મળે છે,

કૃષ્ણાજિનં તતઃ કૃત્વા પ્રાગ્વત્સંસ્થાપયેદ્બુધઃ

પછી, કાળી મૃગચર્મ તૈયાર કરીને, સમજદાર વ્યક્તિએ તેને પહેલાં જેમ રાખવું જોઈએ તેમ જ ગોઠવવું.

ઉત્તમા તુ ભવેદ્ધેનુર્દ્રોણૈશ્ચાપિ ચતુષ્ટયૈઃ

ગાય ઉત્તમ જાતની હોવી જોઈએ અને ચાર ડ્રોણ ધાન્યથી પણ સજ્જ હોવી જોઈએ.

ચતુર્થાંશેન વત્સં તુ કલ્પયિત્વા વિધાનતઃ

નિયમ પ્રમાણે, ગાયના ચોથા ભાગ જેટલો વાંછો પણ ગોઠવવો જોઈએ.

કર્તવ્યૌ રુક્મશૃઙ્ગૌ તુ રાજતખુરસંયુતૌ ।। ગોમેદૈઃ કુર્વીત ઘ્રાણં અગુરું ચન્દનં તથા

ગાયના શિંગ સોનાના અને ખુરા ચાંદીના હોવા જોઈએ; નાકમાં ગોમેદક રત્ન, અગરુ અને ચંદનથી શોભાવવું.

મુક્તાફલમયા દંતા ઘૃતક્ષૌદ્રમયં મુખમ્

દાંત મોતીના અને મોઢું ઘી તથા મધથી બનેલું હોવું જોઈએ.

ઇક્ષુપૃષ્ટિમયાઃ પાદાઃ ક્ષૌમ્યપુચ્છસમન્વિતામ્

પગ ઈખના ડાંગરથી બનેલા અને પૂંછડી નાજુક કપડાથી સજ્જ હોવી જોઈએ.

પાદુકોપાનહચ્છત્રભાજનં તર્પણં તથા 110.

પગપોશ, ચંપલ, છત્રી, વાસણ અને તૃપ્તિ માટેની વસ્તુઓ પણ આપવી જોઈએ.

પૂર્વવચ્ચાર્ચ્ચયિત્વા તાં કૃત્વા દીપાર્ચ્ચનાદિકમ્

પહેલાં જેવી પૂજા કરીને, દીવો અને અન્ય આરાધના કરવી.

ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમાવૃત્ત્ય દંડવત્પ્રણમેચ્ચ તામ્

ત્રણ વખત પ્રદક્ષિણ કરીને, દંડવત્ નમસ્કાર કરવો.

મયા દત્તાં ચ ગૃહ્ણીષ્વ પ્રસીદ ત્વં દ્વિજોત્તમ

મારે આપેલું તું સ્વીકાર અને પ્રસન્ન થા, દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ.

યા ચ લક્ષ્મીસ્તુ ગોવિન્દે સ્વાહા યા ચ વિભાવસૌ

જે લક્ષ્મી ગોવિંદમાં છે અને જે અગ્નિમાં છે,

ગાયત્રી બ્રહ્મણઃ પ્રોક્તા જ્યોત્સ્ના ચન્દ્રે રવેઃ પ્રભા

ગાયત્રી, જે બ્રહ્માનું તત્વ છે; ચંદ્રમાં જે ચાંદણી છે, અને સૂર્યમાં જે તેજ છે,

તસ્માત્સર્વમયી દેવી ધાન્યરૂપેણ સંસ્થિતા

એટલે સર્વરૂપા દેવી ધાન્યના સ્વરૂપે નિવાસ કરે છે.

દત્ત્વા પ્રદક્ષિણં કૃત્વા તં ક્ષમાપ્ય દ્વિજોત્તમમ્

દાન આપી, પ્રદક્ષિણ કરી અને દ્વિજ શ્રેષ્ઠની ક્ષમા માગવી.

તાવત્પુણ્યં સમધિકં વ્રીહિધેનોશ્ચ તત્ફલમ્

એટલું પુણ્ય, અને વધુ પણ, વાંસળી ગાય દાનથી પ્રાપ્ત થાય છે.

ઇહલોકે ચ સૌભાગ્યમાયુરારોગ્યવર્દ્ધનમ્

આ લોકમાં સુખ, આયુષ્ય અને આરોગ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.

સ્તૂયમાનોઽપ્સરોભિશ્ચ સ યાતિ શિવમન્દિરમ્ 110.

અપ્સરાઓ દ્વારા સ્તુતિ થતો, તે શિવના મંદિરે જાય છે.

તતઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રષ્ટો જમ્બૂદ્વીપપતિર્ભવેત્

પછી, સ્વર્ગમાંથી પડીને, તે જંબુદ્વીપનો રાજા બને છે.

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકે મહીયતે

બધા પાપોથી શુદ્ધ મનવાળો, તે રુદ્રલોકમાં સન્માન પામે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને ધાન્યધેનુદાનમાહાત્મ્યં નામ દશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના શ્વેતવિનીતાશ્વ ઉપાખ્યાનમાં 'ધાન્ય અને ગાય દાનનું મહાત્મ્ય' નામે એકસો દસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ કપિલાધેનુદાનમાહાત્મ્યમ્ અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કપિલાં ધેનુમુત્તમામ્

હવે કપિલા ગાય દાનના મહાત્મ્યની વાત છે. હવે હું શ્રેષ્ઠ કપિલા ગાય વિશે સમજાવું છું.

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન દદ્યાદ્ધેનું સવત્સકામ્

પહેલાં જણાવેલા વિધિ પ્રમાણે ગાય અને તેના વાછરડા સાથે દાન આપવું જોઈએ.

કપિલાયાઃ શિરો ગ્રીવા સર્વતીર્થાનિ ભામિનિ

સુંદરે, કપિલા ગાયનું માથું અને ગળું બધા તીર્થો સમાન છે.

પ્રાતરુત્થાય યો મર્ત્યઃ કપિલાગલમસ્તકાત્

જે મનુષ્ય સવારે ઉઠીને કપિલા ગાયનું માથું અને ગળું સ્પર્શે છે—

સ તેન પુણ્યતોયેન તત્ક્ષણાદ્દગ્ધકિલ્બિષઃ

તે પુણ્યમય સ્પર્શથી, એ ક્ષણે જ તેના પાપો દહન થાય છે.

કલ્યમુત્થાય યો મર્ત્યઃ કુર્યાત્તાસાં પ્રદક્ષિણમ્

જે મનુષ્ય વહેલી સવારે ઉઠીને ગાયની પરિક્રમા કરે છે—