વરાહપુરાણમ્

ચત્વારિ તિલપાત્રાણિ ચતુર્દિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્

ચારેય દિશામાં ચાર તલપત્રનાં વાટકાં મૂકવા.

કાંસ્યોપદોહિનીં કૃત્વા ગન્ધપુષ્પૈસ્તુ પૂજિતામ્

પિતળની ગાય બનાવીને, સુગંધિત ફૂલો વડે તેની પૂજા કરવી.

સંક્રાંત્યામુપરાગે ચ સર્વકાલે યદૃચ્છયા

સૂર્યના સંક્રમણ, ગ્રહણ કે જ્યારે મન થાય ત્યારે પણ,

બ્રાહ્મણાય દરિદ્રાય શ્રોત્રિયાયાહિતાગ્નયે 104.

વેદપાઠ કરતો, અગ્નિ જાળવનારો અને ગરીબ બ્રાહ્મણ હોય,

તાદૃશાય પ્રદાતવ્યા મધુ ધેનુર્નરોત્તમે

એવા શ્રેષ્ઠ મનુષ્યને મધવાળી શ્રેષ્ઠ ગાય આપવી.

દદ્યાદ્વિપ્રાય ધેનું તાં મન્ત્રપૂર્વાં વિચક્ષણઃ આચ્છાદ્ય વસ્ત્રયુગ્મેન મુદ્રિકાવર્ણમાત્રકૈઃ જલપૂર્વં તુ કર્ત્તવ્યં પશ્ચાદ્યાનં સમર્પયેત્

વિદ્વાન વ્યક્તિએ તે ગાય બ્રાહ્મણને મંત્રોચ્ચાર સાથે, બે વસ્ત્રોથી ઢાંકી, મુદ્રિકાથી શોભિત કરી, પાણીની વિધી પછી અર્પણ કરવી.

પ્રીયન્તાં પિતરો દેવા મધુધેનો નમોઽસ્તુ તે

પિતૃઓ અને દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય, મધવાળી ગાય, તને વંદન છે.

અહં ગૃહ્ણામિ ત્વાં દેવિ કુટુમ્બાર્થે વિશેષતઃ

હે દેવી, હું તને ખાસ મારા કુટુંબના કલ્યાણ માટે સ્વીકારું છું.

મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ દદ્યાદાશુચિકેન તુ

'મધુવાત' મંત્રથી, ભલે અપવિત્ર હોય, ગાય દાન આપવી.

એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા મધુધેનું નરાધિપ

જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક મધવાળી ગાયનું દાન આપે છે, હે રાજા,

બ્રાહ્મણશ્ચ ત્રિરાત્રં તુ મધુપાયસસંયુતમ્

અને બ્રાહ્મણ ત્રણ રાત સુધી મધ અને દૂધ મિશ્રિત પાન કરે છે,

યત્ર નદ્યો મધુવહા યત્ર પાયસકર્દમાઃ

જ્યાં નદીઓમાંથી મધ વહે છે અને કાદવ દૂધનું બનેલું છે,

તત્ર ભોગાનથો ભુઙ્ક્તે બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ

ત્યાં તે સર્વ સુખો ભોગવે છે અને બ્રહ્મલોકને પામે છે.

સ ભુક્ત્વા વિપુલાન્ભોગાન્વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ 104.

વિશાળ સુખો ભોગવી, પછી તે વિષ્ણુલોકને પામે છે.

નયતે વિષ્ણુસાયુજ્યં મધુધેનુપ્રદાનતઃ સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

મધવાળી ગાયનું દાન આપવાથી, સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ, તે વિષ્ણુમાં એકરૂપ થાય છે અને વિષ્ણુલોકને પામે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને મધુધેનુમાહાત્મ્યં નામ ચતુરધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં શ્વેત અને વિનીતાશ્વની કથા અંતર્ગત 'મધુધેનુ મહાત્મ્ય' નામે ચૌસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ ક્ષીરધેનુદાનવિધિઃ ક્ષીરધેનું પ્રવક્ષ્યામિ તાં નિબોધ નરાધિપ

હવે દૂધવાળી ગાયના દાનની વિધિ કહું છું, હે રાજા, ધ્યાનથી સાંભળો.

ગોચર્મમાત્રમાનેન કુશાનાસ્તીર્ય સર્વતઃ

ગાયની ચામડી જેટલી જગ્યા પર સર્વત્ર કુશ ઘાસ પાથરવી.

તત્ર કૃત્વા કુણ્ડલિકાં ગોમયેન સુવિસ્તૃતામ્

ત્યાં ગોમયથી વિશાળ ગોળ વેદિકા તૈયાર કરવી.

સુવર્ણમુખશૃઙ્ગાણિ ચન્દનાગુરુકાણિ ચ

સોનાની શિંગોવાળી, ચંદન અને અગરથી સુશોભિત.

મુખં ગુડમયં તસ્યા જિહ્વાં શર્કરયા તથા

એનું મોઢું ગોળથી બનેલું અને જીભ પણ ખાંડની.

ઇક્ષુપાદાં દર્ભરોમાં સિતકમ્બલસંવૃતામ્

પગો ઈખના, વાળ દર્ભના અને સફેદ ઓઢણીમાં લપેટેલી.

પુચ્છં ચ નૃપશાર્દૂલ નવનીતમયસ્તનીમ્

પુછડી અને તાજું મખાણ ભરેલા સ્તનવાળી, હે રાજા.

ચત્વારિ તિલપાત્રાણિ ચતુર્દિક્ષ્વપિ વિન્યસેત્

ચારેય દિશામાં તલથી ભરેલા ચાર વાસણ મૂકો.

ધૂપદીપાદિકં કૃત્વા બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ 105.

ધૂપ અને દીવો કરી, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરો.

પાદુકોપાનહૌ છત્રં દત્ત્વા દાનં સમર્પયેત્

પગપાટા, ચંપલ અને છત્ર આપી દાન સમર્પણ કરો.

આપ્યાયસ્વેતિ મન્ત્રેણ વેદોક્તેન વિધાનતઃ

'આપ્યાયસ્વ' મંત્રથી, જેમ વેદોમાં કહ્યું છે, વિધિપૂર્વક કરો.

આપ્યાયસ્વેતિ મન્ત્રેણ ક્ષીરધેનું પ્રસાદયેત્

'આપ્યાયસ્વ' મંત્રથી, દૂધ આપતી ગાયને પ્રસન્ન કરો.

દીયમાનાં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

જે આપવું જોવે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.