વરાહપુરાણમ્

સ્વશક્ત્યા દક્ષિણા દેયા વિત્તશાઠ્યવિવર્જ્જિતઃ । હસ્તે તુ દક્ષિણાં દત્ત્વા ગન્ધપુષ્પસચન્દનામ્ । ધેનું સમર્પયેત્તસ્ય મુખઞ્ચ ચ વિલોકયેત્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, કંજૂસી વિના દક્ષિણા આપવી; દક્ષિણા બ્રાહ્મણના હાથે આપી, સુગંધિત ફૂલો અને ચંદન સાથે ગાય અર્પણ કરવી અને ગાયના મુખનું દર્શન કરવું.

એકાહં શર્કરાહારો બ્રાહ્મણસ્ત્રિદિનં વસેત્ । સર્વપાપહરા ધેનુઃ સર્વકામપ્રદાયિની

બ્રાહ્મણે એક દિવસ માત્ર ખાંડ જ ખાવું અને ત્રણ દિવસ ત્યાં રહેવું; આવી ગાય સર્વ પાપો દૂર કરે છે અને સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે.

સર્વકામસમૃદ્ધસ્તુ જાયતે નાત્ર સંશયઃ । દીયમાનં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

એવા દાનથી સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; અને જે લોકો એ દાન જોઈ લે છે, તેઓ પણ ઉત્તમ ગતિ પામે છે.

ય ઇદં શૃણુયાદ્ ભક્ત્યા પઠતે વાપિ માનવઃ । મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

જે માનવ ભક્તિપૂર્વક આ સાંભળે કે પાઠ કરે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે અને વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

અથ મધુધેનુદાનમાહાત્મ્યમ્ મધુધેનું પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાતકનાશિનીમ્

હવે મધુધેનુ દાનનું મહાત્મ્ય કહું છું—મધુથી બનેલી ગાય સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

ધેનું મધુમયીં કૃત્વા સમ્પૂર્ણઘટષોડશામ્

સંપૂર્ણ મધુથી બનેલી અને સોળ ભરેલા ઘડાવાળી એવી ગાય તૈયાર કરવી.

સૌવર્ણં તુ મુખં કૃત્વા શૃઙ્ગાણ્યગુરુચંદનૈઃ

એ ગાયનું મુખ સોનાનું બનાવવું અને શિંગ અગરુ અને ચંદનથી બનાવવું.

પાદાનિક્ષુમયાન્કૃત્વા સિતકમ્બલસંવૃતાન્

પગ શેરડીના બનાવી, સફેદ કમળથી ઢાંકી દેવા.

ઓષ્ઠૌ પુષ્પમયૌ તસ્યા દન્તાઃ ફલમયાઃ સ્મૃતાઃ

એના હોઠ ફૂલોના અને દાંત ફળના બનાવવાના.

પ્રશસ્તપત્રશ્રવણા પ્રમાણાત્પરિતસ્તતા

સુંદર પાંદડાંથી કાન શોભાવવું અને યોગ્ય રીતે ચારેય બાજુ ગોઠવવા.

ચત્વારિ તિલપાત્રાણિ ચતુર્દિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્

ચારેય દિશામાં ચાર તલપત્રનાં વાટકાં મૂકવા.

કાંસ્યોપદોહિનીં કૃત્વા ગન્ધપુષ્પૈસ્તુ પૂજિતામ્

પિતળની ગાય બનાવીને, સુગંધિત ફૂલો વડે તેની પૂજા કરવી.

સંક્રાંત્યામુપરાગે ચ સર્વકાલે યદૃચ્છયા

સૂર્યના સંક્રમણ, ગ્રહણ કે જ્યારે મન થાય ત્યારે પણ,

બ્રાહ્મણાય દરિદ્રાય શ્રોત્રિયાયાહિતાગ્નયે 104.

વેદપાઠ કરતો, અગ્નિ જાળવનારો અને ગરીબ બ્રાહ્મણ હોય,

તાદૃશાય પ્રદાતવ્યા મધુ ધેનુર્નરોત્તમે

એવા શ્રેષ્ઠ મનુષ્યને મધવાળી શ્રેષ્ઠ ગાય આપવી.

દદ્યાદ્વિપ્રાય ધેનું તાં મન્ત્રપૂર્વાં વિચક્ષણઃ આચ્છાદ્ય વસ્ત્રયુગ્મેન મુદ્રિકાવર્ણમાત્રકૈઃ જલપૂર્વં તુ કર્ત્તવ્યં પશ્ચાદ્યાનં સમર્પયેત્

વિદ્વાન વ્યક્તિએ તે ગાય બ્રાહ્મણને મંત્રોચ્ચાર સાથે, બે વસ્ત્રોથી ઢાંકી, મુદ્રિકાથી શોભિત કરી, પાણીની વિધી પછી અર્પણ કરવી.

પ્રીયન્તાં પિતરો દેવા મધુધેનો નમોઽસ્તુ તે

પિતૃઓ અને દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય, મધવાળી ગાય, તને વંદન છે.

અહં ગૃહ્ણામિ ત્વાં દેવિ કુટુમ્બાર્થે વિશેષતઃ

હે દેવી, હું તને ખાસ મારા કુટુંબના કલ્યાણ માટે સ્વીકારું છું.

મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ દદ્યાદાશુચિકેન તુ

'મધુવાત' મંત્રથી, ભલે અપવિત્ર હોય, ગાય દાન આપવી.

એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા મધુધેનું નરાધિપ

જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક મધવાળી ગાયનું દાન આપે છે, હે રાજા,

બ્રાહ્મણશ્ચ ત્રિરાત્રં તુ મધુપાયસસંયુતમ્

અને બ્રાહ્મણ ત્રણ રાત સુધી મધ અને દૂધ મિશ્રિત પાન કરે છે,

યત્ર નદ્યો મધુવહા યત્ર પાયસકર્દમાઃ

જ્યાં નદીઓમાંથી મધ વહે છે અને કાદવ દૂધનું બનેલું છે,

તત્ર ભોગાનથો ભુઙ્ક્તે બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ

ત્યાં તે સર્વ સુખો ભોગવે છે અને બ્રહ્મલોકને પામે છે.

સ ભુક્ત્વા વિપુલાન્ભોગાન્વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ 104.

વિશાળ સુખો ભોગવી, પછી તે વિષ્ણુલોકને પામે છે.

નયતે વિષ્ણુસાયુજ્યં મધુધેનુપ્રદાનતઃ સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

મધવાળી ગાયનું દાન આપવાથી, સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ, તે વિષ્ણુમાં એકરૂપ થાય છે અને વિષ્ણુલોકને પામે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને મધુધેનુમાહાત્મ્યં નામ ચતુરધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં શ્વેત અને વિનીતાશ્વની કથા અંતર્ગત 'મધુધેનુ મહાત્મ્ય' નામે ચૌસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ ક્ષીરધેનુદાનવિધિઃ ક્ષીરધેનું પ્રવક્ષ્યામિ તાં નિબોધ નરાધિપ

હવે દૂધવાળી ગાયના દાનની વિધિ કહું છું, હે રાજા, ધ્યાનથી સાંભળો.

ગોચર્મમાત્રમાનેન કુશાનાસ્તીર્ય સર્વતઃ

ગાયની ચામડી જેટલી જગ્યા પર સર્વત્ર કુશ ઘાસ પાથરવી.

તત્ર કૃત્વા કુણ્ડલિકાં ગોમયેન સુવિસ્તૃતામ્

ત્યાં ગોમયથી વિશાળ ગોળ વેદિકા તૈયાર કરવી.