વરાહપુરાણમ્

અનૃતં નાશમાયાતિ ગુડધેનો દ્વિજાર્પિતા । દીયમાનાં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥ યત્ર ક્ષોરવહા નદ્યો ઘૃતપાયસકર્દમાઃ । ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્તત્ર ગચ્છન્તિ ધેનુદાઃ

ગુડની ગાય બ્રાહ્મણને આપવાથી, અસત્યનો નાશ થતો નથી. જે લોકો એ ગાય આપે છે, તેઓને દેવતાઓ પણ જુએ છે અને તેઓ સર્વોચ્ચ સ્થાન પામે છે—જ્યાં ઘી અને દૂધની નદીઓ વહે છે, અને જ્યાં ઋષિ, મુનિ અને સિદ્ધો જાય છે, ત્યાં એ દેનાર પણ જાય છે.

દશ પૂર્વાન્દશ પરાનાત્ભાનઞ્ચૈકવિંશતિમ્ । વિષ્ણુલોકં નયત્યાશુ ગુડધેનોઃ પ્રસાદતઃ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી, દસ પૂર્વજ, દસ વંશજ અને પોતે—આવી એકવીસ આત્માઓને, તરત વિષ્ણુના લોકમાં લઈ જાય છે.

અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતે દિનક્ષયે । સર્વદૈવ પ્રદાતવ્યા પાત્રં દૃષ્ટ્વા મહામતે

ઉતરાયણ, દક્ષિણાયન, સંક્રાંતિ, ગ્રહણ અને દિવસના અંતે, હંમેશા યોગ્ય પાત્ર જોઈને, દાન કરવું જોઈએ.

શ્રદ્ધાન્વિતેન દાતવ્યા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદા । સર્વકામપ્રદા નિત્યં સર્વપાપહરાસ્મૃતા

શ્રદ્ધાથી દાન કરવું જોઈએ, કારણ કે એ ભોગ અને મુક્તિ બંને ફળ આપે છે; એ હંમેશા સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે અને બધા પાપો દૂર કરે છે એવું કહેવાય છે.

ગુડધેનોઃ પ્રસાદાત્તુ સૌભાગ્યમખિલ ભવેત્ । વૈષ્ણવં પદમાપ્નોતિ દૌર્ગત્યન્તસ્ય નશ્યતિ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી સર્વ સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે, વૈષ્ણવ સ્થાન મળે છે અને દુર્ભાગ્યનો અંત થઈ જાય છે.

દશદ્વાદશસાહસ્રા દશ ચાષ્ટૌ ચ જન્મનિ । ન શોકદુઃખદૌર્ગત્યં તસ્ય સઞ્જાયતે ક્વચિત્

દસ, બાર હજાર, દસ અને આઠ જન્મ સુધી, એ વ્યક્તિને ક્યારેય શોક, દુઃખ કે દુર્ભાગ્ય થતું નથી.

ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ ચેહ સમ્યક્ મતિમપિ દદાતિ યોજનાનામ્ । સ ઇહ વિભવૈશ્ચિરં વસિત્વા વસતિ ચિરં દિવિ દેવતાદિપૂજ્યઃ

જે આ વાંચે છે, સાંભળે છે અને મનથી ગ્રહણ કરે છે, તે અહીં લાંબા સમય સુધી વૈભવથી જીવે છે અને પછી સ્વર્ગમાં પણ દેવતાઓ વગેરે દ્વારા પૂજ્ય બનીને લાંબા સમય સુધી વસે છે.

ત્ર્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ હોતોવાચ તદ્વચ્ચ શર્કરાધેનું શૃણુ રાજન્ યથાર્થતઃ । અનુલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે કૃષ્ણાજિનકુશોત્તરે

એકસો ત્રણમો અધ્યાય. હોતા બોલ્યા: રાજા, હવે સાચી રીતે, શર્કરાની ગાય વિશે સાંભળો—જે જમીન પર કાળી કુરજ અને કુશથી ઢંકાયેલી હોય છે.

ધેનું શર્કરયા રાજન્કૃત્વા ભારચતુષ્ટયમ્ । ઉત્તમા કથ્યતે સદ્ભિશ્ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

રાજા, ચાર ભાર જેટલી વજનદાર શર્કરાની ગાય બનાવવી, એ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને એના ચોથા ભાગ જેટલું વજન વાળો વાછરડો બનાવવો.

તદર્ધં મધ્યમા પ્રોક્તા કનિષ્ઠા ભારકેણ તુ । તદ્વદ્વત્સં પ્રકુર્વીત ચતુર્થાંશેન તત્ત્વતઃ

એનો અડધો ભાગ મધ્યમ છે અને એક ભાર જેટલું વજન નાનું માનાય છે. એ જ રીતે, વાછરડો પણ ચોથા ભાગ જેટલો બનાવવો.

અથ કુર્યાદષ્ટશતૈરૂર્ધ્વં નૃપતિસત્તમ । સ્વશક્ત્યા કારયેદ્‌ધેનું તથાત્માનં પીડયેત્

પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, આઠસો કે વધુ એકમથી ગાય બનાવવી જોઈએ અને એ રીતે પોતે મહેનત કરવી.

સર્વબીજાનિ સંસ્થાપ્ય ચતુર્દિક્ષુ સમન્તતઃ । સુવર્ણસ્ય મુખં શૃઙ્ગે મૌક્તિકૈર્નયને તથા

બધી બિયારણ ચારેય દિશામાં મૂકી, ગાયના મોઢા પર સોનાનું મુખ, શીંગ પર અને આંખોમાં મુક્તા જડવું.

ગુડેન તુ મુખ કાયે જિહ્વા પિષ્ટમયી તથા । કમ્બલં પટ્ટસૂત્રેણ કણ્ઠાભરણભૂષિતામ્

મોઢું અને શરીર ગુડથી, જીભ લોટની, કમ્બળ અને પટ્ટાની દોરીથી, અને ગળામાં હારથી શોભાયમાન એવી બનાવવી.

ઇક્ષુપાદાં રૌપ્યખુરાં તવનીતસ્તનીં તથા । પ્રશસ્તપત્રશ્રવણાં સિતચામરપભૂષિતામ્

શેરડીના પગવાળી, ચાંદીના ખુરાવાળી, માખણથી ભરેલી સ્તનવાળી, સુંદર પાંદડાંથી શોભાયમાન કાનવાળી અને સફેદ ચામરથી શણગારેલી એવી ગાય તૈયાર કરવી.

પઞ્ચરત્નસમાયુક્તાં વસ્ત્રેણાચ્છાદિતાં તથા । ગન્ધપુષ્પૈરલંકૃત્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

પાંચ રત્નોથી શોભાયમાન અને વસ્ત્રથી ઢાંકી, સુગંધિત ફૂલો વડે શણગારેલી એવી ગાય બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.

શ્રોત્રિયાય દરિદ્રાય સાધુવૃત્તાય ધીમતે । વેદવેદાઙ્‌ગવિદુષે સાગ્નિકાય કુટુમ્બિને । અદુષ્ટાય પ્રદાતવ્યા ન તુ મત્સરિણે દ્વિજે

એવી ગાય એ બ્રાહ્મણને આપવી જે શાસ્ત્રજ્ઞ, ગરીબ, સારા સ્વભાવવાળો, બુદ્ધિશાળી, વેદ-વેદાંગ જાણનારો, અગ્નિ રાખતો, કુટુંબવાળો અને નિર્દોષ હોય; ક્યારેય ઈર્ષાળુ બ્રાહ્મણને ન આપવી.

અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતે દિનક્ષયે । એષુ પુણ્યેષુ કાલેષુ થથાવિભવશક્તિતઃ

ઉત્તરાયણ, દક્ષિણાયન, વિશુવ, શુભ સંયોગ કે દિવસના અંતે—આવા પવિત્ર સમયમાં, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દાન કરવું.

સત્પાત્રઞ્ચ દ્વિજં દૃષ્ટ્વા આગતં શ્રોત્રિયં ગૃહે । તાદૃશાય પ્રદાતવ્યા પુચ્છદેશે વિમૃષ્ય ચ

જ્યારે કોઈ યોગ્ય, શાસ્ત્રજ્ઞ અને મહેમાન બ્રાહ્મણ ઘરે આવે, ત્યારે તેની યોગ્યતા જોઈને, ગાયના પૂંછડાની તપાસ કરીને, તેને ગાય આપવી.

પૂર્વાભિમુખમાસ્થાય અથવા સ ઉદઙ્મુખઃ । ગાં પૂર્વાભિમુખીં કૃત્વા વત્સમુત્તરતો ન્યસેત્

પૂર્વ તરફ મુખ કરીને, અથવા ઉત્તર તરફ પણ, ગાયને પૂર્વમુખી રાખવી અને વાછરડાને ઉત્તર તરફ મૂકવું.

દાનકાલે તુ યે મન્ત્રાસ્તાન્પઠિત્વા સમર્પયેત્ । સમ્પૂજ્ય વિધિવદ્વિપ્રં મુદ્રિકાકર્ણભૂષણૈઃ

દાન વખતે નિર્ધારિત મંત્રો ઉચ્ચારી, વિધિવત્ બ્રાહ્મણની પૂજા કરી, તેને મુદ્રિકા અને કાનના આભૂષણોથી શોભાવવો.

સ્વશક્ત્યા દક્ષિણા દેયા વિત્તશાઠ્યવિવર્જ્જિતઃ । હસ્તે તુ દક્ષિણાં દત્ત્વા ગન્ધપુષ્પસચન્દનામ્ । ધેનું સમર્પયેત્તસ્ય મુખઞ્ચ ચ વિલોકયેત્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, કંજૂસી વિના દક્ષિણા આપવી; દક્ષિણા બ્રાહ્મણના હાથે આપી, સુગંધિત ફૂલો અને ચંદન સાથે ગાય અર્પણ કરવી અને ગાયના મુખનું દર્શન કરવું.

એકાહં શર્કરાહારો બ્રાહ્મણસ્ત્રિદિનં વસેત્ । સર્વપાપહરા ધેનુઃ સર્વકામપ્રદાયિની

બ્રાહ્મણે એક દિવસ માત્ર ખાંડ જ ખાવું અને ત્રણ દિવસ ત્યાં રહેવું; આવી ગાય સર્વ પાપો દૂર કરે છે અને સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે.

સર્વકામસમૃદ્ધસ્તુ જાયતે નાત્ર સંશયઃ । દીયમાનં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

એવા દાનથી સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; અને જે લોકો એ દાન જોઈ લે છે, તેઓ પણ ઉત્તમ ગતિ પામે છે.

ય ઇદં શૃણુયાદ્ ભક્ત્યા પઠતે વાપિ માનવઃ । મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

જે માનવ ભક્તિપૂર્વક આ સાંભળે કે પાઠ કરે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે અને વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

અથ મધુધેનુદાનમાહાત્મ્યમ્ મધુધેનું પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાતકનાશિનીમ્

હવે મધુધેનુ દાનનું મહાત્મ્ય કહું છું—મધુથી બનેલી ગાય સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

ધેનું મધુમયીં કૃત્વા સમ્પૂર્ણઘટષોડશામ્

સંપૂર્ણ મધુથી બનેલી અને સોળ ભરેલા ઘડાવાળી એવી ગાય તૈયાર કરવી.

સૌવર્ણં તુ મુખં કૃત્વા શૃઙ્ગાણ્યગુરુચંદનૈઃ

એ ગાયનું મુખ સોનાનું બનાવવું અને શિંગ અગરુ અને ચંદનથી બનાવવું.

પાદાનિક્ષુમયાન્કૃત્વા સિતકમ્બલસંવૃતાન્

પગ શેરડીના બનાવી, સફેદ કમળથી ઢાંકી દેવા.

ઓષ્ઠૌ પુષ્પમયૌ તસ્યા દન્તાઃ ફલમયાઃ સ્મૃતાઃ

એના હોઠ ફૂલોના અને દાંત ફળના બનાવવાના.