વરાહપુરાણમ્

શૃઙ્ગે ત્વગુરુકાષ્ઠેન પૃષ્ઠં તામ્રમયં તથા । પુચ્છં ક્ષૌમમયં તસ્યાઃ સર્વાભરણભૂષિતામ્

શિંગડા અગરુના કાંઠાના, પીઠ તાંબાની, પૂંછ કાપડની અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન રાખવી.

ઇક્ષુપાદાં રૌપ્યખુરાં કમ્બલં પટ્ટસૂત્રકમ્ । આચ્છાદ્ય પટ્ટવસ્ત્રેણ ઘણ્ટાચામરભૂષિતામ્

પગ ઈખના, ખુરા ચાંદીના, ઓઢણી માટે કાંબળો અને રેશમી દોરા, અને ઘંટડી તથા ચામરાથી શોભિત કરવી.

પ્રશસ્તપત્રશ્રવણાં નવનીતસ્તનીં બુધઃ । ફલૈર્નાનાવિધસ્તસ્યા ઉપશોભામ્પ્રકલ્પયેત્

કાન ઉત્તમ પાંદડાંથી, સ્તન તાજા મકખણથી અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ વિવિધ ફળોથી વધુ શોભા વધારવી.

ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્સદા ધારચતુષ્ટયમ્ । ભાગાર્ધેન તુ તૌલ્યેન ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

શ્રેષ્ઠ ગુડધેનુમાં હંમેશા ચાર ધારા હોવી જોઈએ; વજનના અડધા ભાગથી, અને ચોથા ભાગથી વાછરડું બનાવવું.

મધ્યમા ચ તદર્ધેન ભારેણૈકેન ચાધમા । વિત્તહીનો યથાશક્ત્યા શતૈરષ્ટાભિરેવ ચ

મધ્યમ પ્રકારની અડધા વજનથી અને નીચી એક જ ભાગથી બનાવાય; ગરીબ માણસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, અથવા આઠસો નાણાંથી બનાવી શકે.

અત ઊર્ધ્વન્તુ કર્તવ્યા ગૃહવિત્તાનુસારતઃ । ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥ શ્રોત્રિયાય પ્રદાતવ્યા સહસ્રકનકેન તુ । તદર્ધેન મહારાજ તસ્યાપ્યર્ધેન વા પુનઃ

પછી, પોતાના ઘરનાં ધન પ્રમાણે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ. એ દાન શાસ્ત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણને, હજાર સોનાની સાથે, અથવા એના અડધા, રાજા, અથવા એના પણ અડધા દાન આપવું જોઈએ.

શતેન વા શતાર્ધેન યથાશક્ત્યા નિવેદયેત્ । ગન્ધપુષ્પદિભિઃ પૂજ્ય મુદ્રિકાકર્ણપત્રકૈઃ

કે પછી, કોઈ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, સો કે પચાસ સોનાની સાથે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, મુદ્રિકા, કાનનાં કાંડા અને પાન જેવા આભૂષણો પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

છત્રિકાપાદુકે દત્ત્વા ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ । ગુડધેનો મહાવીર્યે સર્વસમ્પત્પ્રદે શુભે

છત્રી અને પાદુકા આપી, પછી આ મંત્ર બોલવો જોઈએ: 'ગુડની ગાયે, તારી મહાન શક્તિ છે, તું સર્વ સંપત્તિ આપનારી અને શુભ છે.'

દાનાદસ્માચ્ચ ભોદેવિ ભક્ષ્યભોજ્યં પ્રયચ્છ મે । પ્રાઙ્‌મુખોવાપિ દાતા ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

'હે પવિત્ર ધરતી, આ દાનથી મને ભોજન અને ખોરાક આપ.' દાતા પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું રાખીને પણ, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ.

વાચા કૃતં કર્મકૃતં મનસા યદ્વિચિન્તિતમ્ । માનકૂટં તુલાકૂટં કન્યાગોઽર્થે ઉદાહૃતમ્

મૌખિક, કાયમી કે મનમાં વિચારીને જે કંઈ કર્યું હોય, તોળવામાં કે તુલામાં કે કન્યાના કામ માટે જે કશું કહ્યું હોય,

અનૃતં નાશમાયાતિ ગુડધેનો દ્વિજાર્પિતા । દીયમાનાં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥ યત્ર ક્ષોરવહા નદ્યો ઘૃતપાયસકર્દમાઃ । ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્તત્ર ગચ્છન્તિ ધેનુદાઃ

ગુડની ગાય બ્રાહ્મણને આપવાથી, અસત્યનો નાશ થતો નથી. જે લોકો એ ગાય આપે છે, તેઓને દેવતાઓ પણ જુએ છે અને તેઓ સર્વોચ્ચ સ્થાન પામે છે—જ્યાં ઘી અને દૂધની નદીઓ વહે છે, અને જ્યાં ઋષિ, મુનિ અને સિદ્ધો જાય છે, ત્યાં એ દેનાર પણ જાય છે.

દશ પૂર્વાન્દશ પરાનાત્ભાનઞ્ચૈકવિંશતિમ્ । વિષ્ણુલોકં નયત્યાશુ ગુડધેનોઃ પ્રસાદતઃ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી, દસ પૂર્વજ, દસ વંશજ અને પોતે—આવી એકવીસ આત્માઓને, તરત વિષ્ણુના લોકમાં લઈ જાય છે.

અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતે દિનક્ષયે । સર્વદૈવ પ્રદાતવ્યા પાત્રં દૃષ્ટ્વા મહામતે

ઉતરાયણ, દક્ષિણાયન, સંક્રાંતિ, ગ્રહણ અને દિવસના અંતે, હંમેશા યોગ્ય પાત્ર જોઈને, દાન કરવું જોઈએ.

શ્રદ્ધાન્વિતેન દાતવ્યા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદા । સર્વકામપ્રદા નિત્યં સર્વપાપહરાસ્મૃતા

શ્રદ્ધાથી દાન કરવું જોઈએ, કારણ કે એ ભોગ અને મુક્તિ બંને ફળ આપે છે; એ હંમેશા સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે અને બધા પાપો દૂર કરે છે એવું કહેવાય છે.

ગુડધેનોઃ પ્રસાદાત્તુ સૌભાગ્યમખિલ ભવેત્ । વૈષ્ણવં પદમાપ્નોતિ દૌર્ગત્યન્તસ્ય નશ્યતિ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી સર્વ સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે, વૈષ્ણવ સ્થાન મળે છે અને દુર્ભાગ્યનો અંત થઈ જાય છે.

દશદ્વાદશસાહસ્રા દશ ચાષ્ટૌ ચ જન્મનિ । ન શોકદુઃખદૌર્ગત્યં તસ્ય સઞ્જાયતે ક્વચિત્

દસ, બાર હજાર, દસ અને આઠ જન્મ સુધી, એ વ્યક્તિને ક્યારેય શોક, દુઃખ કે દુર્ભાગ્ય થતું નથી.

ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ ચેહ સમ્યક્ મતિમપિ દદાતિ યોજનાનામ્ । સ ઇહ વિભવૈશ્ચિરં વસિત્વા વસતિ ચિરં દિવિ દેવતાદિપૂજ્યઃ

જે આ વાંચે છે, સાંભળે છે અને મનથી ગ્રહણ કરે છે, તે અહીં લાંબા સમય સુધી વૈભવથી જીવે છે અને પછી સ્વર્ગમાં પણ દેવતાઓ વગેરે દ્વારા પૂજ્ય બનીને લાંબા સમય સુધી વસે છે.

ત્ર્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ હોતોવાચ તદ્વચ્ચ શર્કરાધેનું શૃણુ રાજન્ યથાર્થતઃ । અનુલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે કૃષ્ણાજિનકુશોત્તરે

એકસો ત્રણમો અધ્યાય. હોતા બોલ્યા: રાજા, હવે સાચી રીતે, શર્કરાની ગાય વિશે સાંભળો—જે જમીન પર કાળી કુરજ અને કુશથી ઢંકાયેલી હોય છે.

ધેનું શર્કરયા રાજન્કૃત્વા ભારચતુષ્ટયમ્ । ઉત્તમા કથ્યતે સદ્ભિશ્ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

રાજા, ચાર ભાર જેટલી વજનદાર શર્કરાની ગાય બનાવવી, એ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને એના ચોથા ભાગ જેટલું વજન વાળો વાછરડો બનાવવો.

તદર્ધં મધ્યમા પ્રોક્તા કનિષ્ઠા ભારકેણ તુ । તદ્વદ્વત્સં પ્રકુર્વીત ચતુર્થાંશેન તત્ત્વતઃ

એનો અડધો ભાગ મધ્યમ છે અને એક ભાર જેટલું વજન નાનું માનાય છે. એ જ રીતે, વાછરડો પણ ચોથા ભાગ જેટલો બનાવવો.

અથ કુર્યાદષ્ટશતૈરૂર્ધ્વં નૃપતિસત્તમ । સ્વશક્ત્યા કારયેદ્‌ધેનું તથાત્માનં પીડયેત્

પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, આઠસો કે વધુ એકમથી ગાય બનાવવી જોઈએ અને એ રીતે પોતે મહેનત કરવી.

સર્વબીજાનિ સંસ્થાપ્ય ચતુર્દિક્ષુ સમન્તતઃ । સુવર્ણસ્ય મુખં શૃઙ્ગે મૌક્તિકૈર્નયને તથા

બધી બિયારણ ચારેય દિશામાં મૂકી, ગાયના મોઢા પર સોનાનું મુખ, શીંગ પર અને આંખોમાં મુક્તા જડવું.

ગુડેન તુ મુખ કાયે જિહ્વા પિષ્ટમયી તથા । કમ્બલં પટ્ટસૂત્રેણ કણ્ઠાભરણભૂષિતામ્

મોઢું અને શરીર ગુડથી, જીભ લોટની, કમ્બળ અને પટ્ટાની દોરીથી, અને ગળામાં હારથી શોભાયમાન એવી બનાવવી.

ઇક્ષુપાદાં રૌપ્યખુરાં તવનીતસ્તનીં તથા । પ્રશસ્તપત્રશ્રવણાં સિતચામરપભૂષિતામ્

શેરડીના પગવાળી, ચાંદીના ખુરાવાળી, માખણથી ભરેલી સ્તનવાળી, સુંદર પાંદડાંથી શોભાયમાન કાનવાળી અને સફેદ ચામરથી શણગારેલી એવી ગાય તૈયાર કરવી.

પઞ્ચરત્નસમાયુક્તાં વસ્ત્રેણાચ્છાદિતાં તથા । ગન્ધપુષ્પૈરલંકૃત્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

પાંચ રત્નોથી શોભાયમાન અને વસ્ત્રથી ઢાંકી, સુગંધિત ફૂલો વડે શણગારેલી એવી ગાય બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.

શ્રોત્રિયાય દરિદ્રાય સાધુવૃત્તાય ધીમતે । વેદવેદાઙ્‌ગવિદુષે સાગ્નિકાય કુટુમ્બિને । અદુષ્ટાય પ્રદાતવ્યા ન તુ મત્સરિણે દ્વિજે

એવી ગાય એ બ્રાહ્મણને આપવી જે શાસ્ત્રજ્ઞ, ગરીબ, સારા સ્વભાવવાળો, બુદ્ધિશાળી, વેદ-વેદાંગ જાણનારો, અગ્નિ રાખતો, કુટુંબવાળો અને નિર્દોષ હોય; ક્યારેય ઈર્ષાળુ બ્રાહ્મણને ન આપવી.

અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતે દિનક્ષયે । એષુ પુણ્યેષુ કાલેષુ થથાવિભવશક્તિતઃ

ઉત્તરાયણ, દક્ષિણાયન, વિશુવ, શુભ સંયોગ કે દિવસના અંતે—આવા પવિત્ર સમયમાં, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દાન કરવું.

સત્પાત્રઞ્ચ દ્વિજં દૃષ્ટ્વા આગતં શ્રોત્રિયં ગૃહે । તાદૃશાય પ્રદાતવ્યા પુચ્છદેશે વિમૃષ્ય ચ

જ્યારે કોઈ યોગ્ય, શાસ્ત્રજ્ઞ અને મહેમાન બ્રાહ્મણ ઘરે આવે, ત્યારે તેની યોગ્યતા જોઈને, ગાયના પૂંછડાની તપાસ કરીને, તેને ગાય આપવી.

પૂર્વાભિમુખમાસ્થાય અથવા સ ઉદઙ્મુખઃ । ગાં પૂર્વાભિમુખીં કૃત્વા વત્સમુત્તરતો ન્યસેત્

પૂર્વ તરફ મુખ કરીને, અથવા ઉત્તર તરફ પણ, ગાયને પૂર્વમુખી રાખવી અને વાછરડાને ઉત્તર તરફ મૂકવું.