વરાહપુરાણમ્

દાતા ચ ગ્રાહકશ્ચૈવ એકકાલમભોજનઃ 101.

દેનાર અને લેનાર બંને એ દિવસે એક જ વખત ભોજન કરે.

દીયમાનાં તુ પશ્યન્તિ તે ચ યાન્તિ પરાં ગતિમ્

દાન આપતી વખતે જે લોકો જુએ છે, તેઓ પણ ઉત્તમ સ્થાન પામે છે.

પૂર્વોક્તૈરેવ મન્ત્રૈસ્તુ તતસ્તાં પ્રાર્થયેત્સુધીઃ

પહેલાં કહેવાયેલા મંત્રોથી પછી વિદ્વાન એ ગાય માટે પ્રાર્થના કરે.

દશપૂર્વાન્પરાંશ્ચૈવ આત્માનં ચૈકવિંશકમ્

દસ પૂર્વજ, દસ વંશજ અને પોતાને એકવીસમા તરીકે અર્પણ કરે.

એષા તે કથિતા રાજન્રસધેનુરનુત્તમા

હે રાજા, આવી શ્રેષ્ઠ રસવાળી ગાયનું વર્ણન મેં તને કર્યું.

ય ઇદં પઠતે નિત્યં શૃણુયાદથ ભક્તિતઃ

જે આને રોજ ભક્તિપૂર્વક વાંચે કે સાંભળે—

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને રસધેનુદાનમાહાત્મ્યં નામ એકાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના શ્વેત અને વિનીતાશ્વની વાર્તામાં 'રસધેનુદાન મહાત્મ્ય' નામે એકસો પહેલો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

ગુડધેનુમાહાત્મ્યમ્ હોતોવાચ - ગુડધેનું પ્રવક્ષ્યામિ સર્વકામાર્થસાધિનીમ્ । અનુલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે કૃષ્ણાજિનકુશાસ્તૃતે

ગુડધેનુનું મહાત્મ્ય. હોતા બોલ્યા: હવે હું એવી ગુડથી બનેલી ગાયનું વર્ણન કરું છું, જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે. અસ્પર્શિત જમીન પર કાળાં મૃગચર્મ અને કુશ ઘાસ પાથરીને—

તસ્યોપરિકૃતં વસ્ત્રં ગુડમાનીય પુષ્કલમ્ । કૃત્વા ગુડમયીં ધેનું સવસાઙ્‌કાસ્યદેહિનીમ્

તેના ઉપર કપડો પાથરી, ઘણું ગુડ લાવી, બધાં અંગો અને અવયવો સાથે ગુડની ગાય બનાવવી.

સૌવર્ણે મુખશૃઙ્ગે ચ દન્તાશ્ચ મણિમૌક્તિકૈઃ । ગ્રીવા રત્નમયી ત્વસ્યા ઘ્રાણં ગન્ધમયન્તથા

એ ગાયનું મુખ અને શિંગડા સોનાના, દાંત રત્ન અને મુક્તાથી બનેલા, ગળામાં રત્નો અને નાકે સુગંધિત વસ્તુઓથી શોભાયમાન હોવી જોઈએ.

શૃઙ્ગે ત્વગુરુકાષ્ઠેન પૃષ્ઠં તામ્રમયં તથા । પુચ્છં ક્ષૌમમયં તસ્યાઃ સર્વાભરણભૂષિતામ્

શિંગડા અગરુના કાંઠાના, પીઠ તાંબાની, પૂંછ કાપડની અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન રાખવી.

ઇક્ષુપાદાં રૌપ્યખુરાં કમ્બલં પટ્ટસૂત્રકમ્ । આચ્છાદ્ય પટ્ટવસ્ત્રેણ ઘણ્ટાચામરભૂષિતામ્

પગ ઈખના, ખુરા ચાંદીના, ઓઢણી માટે કાંબળો અને રેશમી દોરા, અને ઘંટડી તથા ચામરાથી શોભિત કરવી.

પ્રશસ્તપત્રશ્રવણાં નવનીતસ્તનીં બુધઃ । ફલૈર્નાનાવિધસ્તસ્યા ઉપશોભામ્પ્રકલ્પયેત્

કાન ઉત્તમ પાંદડાંથી, સ્તન તાજા મકખણથી અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ વિવિધ ફળોથી વધુ શોભા વધારવી.

ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્સદા ધારચતુષ્ટયમ્ । ભાગાર્ધેન તુ તૌલ્યેન ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

શ્રેષ્ઠ ગુડધેનુમાં હંમેશા ચાર ધારા હોવી જોઈએ; વજનના અડધા ભાગથી, અને ચોથા ભાગથી વાછરડું બનાવવું.

મધ્યમા ચ તદર્ધેન ભારેણૈકેન ચાધમા । વિત્તહીનો યથાશક્ત્યા શતૈરષ્ટાભિરેવ ચ

મધ્યમ પ્રકારની અડધા વજનથી અને નીચી એક જ ભાગથી બનાવાય; ગરીબ માણસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, અથવા આઠસો નાણાંથી બનાવી શકે.

અત ઊર્ધ્વન્તુ કર્તવ્યા ગૃહવિત્તાનુસારતઃ । ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥ શ્રોત્રિયાય પ્રદાતવ્યા સહસ્રકનકેન તુ । તદર્ધેન મહારાજ તસ્યાપ્યર્ધેન વા પુનઃ

પછી, પોતાના ઘરનાં ધન પ્રમાણે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ. એ દાન શાસ્ત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણને, હજાર સોનાની સાથે, અથવા એના અડધા, રાજા, અથવા એના પણ અડધા દાન આપવું જોઈએ.

શતેન વા શતાર્ધેન યથાશક્ત્યા નિવેદયેત્ । ગન્ધપુષ્પદિભિઃ પૂજ્ય મુદ્રિકાકર્ણપત્રકૈઃ

કે પછી, કોઈ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, સો કે પચાસ સોનાની સાથે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, મુદ્રિકા, કાનનાં કાંડા અને પાન જેવા આભૂષણો પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

છત્રિકાપાદુકે દત્ત્વા ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ । ગુડધેનો મહાવીર્યે સર્વસમ્પત્પ્રદે શુભે

છત્રી અને પાદુકા આપી, પછી આ મંત્ર બોલવો જોઈએ: 'ગુડની ગાયે, તારી મહાન શક્તિ છે, તું સર્વ સંપત્તિ આપનારી અને શુભ છે.'

દાનાદસ્માચ્ચ ભોદેવિ ભક્ષ્યભોજ્યં પ્રયચ્છ મે । પ્રાઙ્‌મુખોવાપિ દાતા ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

'હે પવિત્ર ધરતી, આ દાનથી મને ભોજન અને ખોરાક આપ.' દાતા પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું રાખીને પણ, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ.

વાચા કૃતં કર્મકૃતં મનસા યદ્વિચિન્તિતમ્ । માનકૂટં તુલાકૂટં કન્યાગોઽર્થે ઉદાહૃતમ્

મૌખિક, કાયમી કે મનમાં વિચારીને જે કંઈ કર્યું હોય, તોળવામાં કે તુલામાં કે કન્યાના કામ માટે જે કશું કહ્યું હોય,

અનૃતં નાશમાયાતિ ગુડધેનો દ્વિજાર્પિતા । દીયમાનાં પ્રપશ્યન્તિ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥ યત્ર ક્ષોરવહા નદ્યો ઘૃતપાયસકર્દમાઃ । ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્તત્ર ગચ્છન્તિ ધેનુદાઃ

ગુડની ગાય બ્રાહ્મણને આપવાથી, અસત્યનો નાશ થતો નથી. જે લોકો એ ગાય આપે છે, તેઓને દેવતાઓ પણ જુએ છે અને તેઓ સર્વોચ્ચ સ્થાન પામે છે—જ્યાં ઘી અને દૂધની નદીઓ વહે છે, અને જ્યાં ઋષિ, મુનિ અને સિદ્ધો જાય છે, ત્યાં એ દેનાર પણ જાય છે.

દશ પૂર્વાન્દશ પરાનાત્ભાનઞ્ચૈકવિંશતિમ્ । વિષ્ણુલોકં નયત્યાશુ ગુડધેનોઃ પ્રસાદતઃ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી, દસ પૂર્વજ, દસ વંશજ અને પોતે—આવી એકવીસ આત્માઓને, તરત વિષ્ણુના લોકમાં લઈ જાય છે.

અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતે દિનક્ષયે । સર્વદૈવ પ્રદાતવ્યા પાત્રં દૃષ્ટ્વા મહામતે

ઉતરાયણ, દક્ષિણાયન, સંક્રાંતિ, ગ્રહણ અને દિવસના અંતે, હંમેશા યોગ્ય પાત્ર જોઈને, દાન કરવું જોઈએ.

શ્રદ્ધાન્વિતેન દાતવ્યા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદા । સર્વકામપ્રદા નિત્યં સર્વપાપહરાસ્મૃતા

શ્રદ્ધાથી દાન કરવું જોઈએ, કારણ કે એ ભોગ અને મુક્તિ બંને ફળ આપે છે; એ હંમેશા સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે અને બધા પાપો દૂર કરે છે એવું કહેવાય છે.

ગુડધેનોઃ પ્રસાદાત્તુ સૌભાગ્યમખિલ ભવેત્ । વૈષ્ણવં પદમાપ્નોતિ દૌર્ગત્યન્તસ્ય નશ્યતિ

ગુડની ગાયના પ્રસાદથી સર્વ સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે, વૈષ્ણવ સ્થાન મળે છે અને દુર્ભાગ્યનો અંત થઈ જાય છે.

દશદ્વાદશસાહસ્રા દશ ચાષ્ટૌ ચ જન્મનિ । ન શોકદુઃખદૌર્ગત્યં તસ્ય સઞ્જાયતે ક્વચિત્

દસ, બાર હજાર, દસ અને આઠ જન્મ સુધી, એ વ્યક્તિને ક્યારેય શોક, દુઃખ કે દુર્ભાગ્ય થતું નથી.

ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ ચેહ સમ્યક્ મતિમપિ દદાતિ યોજનાનામ્ । સ ઇહ વિભવૈશ્ચિરં વસિત્વા વસતિ ચિરં દિવિ દેવતાદિપૂજ્યઃ

જે આ વાંચે છે, સાંભળે છે અને મનથી ગ્રહણ કરે છે, તે અહીં લાંબા સમય સુધી વૈભવથી જીવે છે અને પછી સ્વર્ગમાં પણ દેવતાઓ વગેરે દ્વારા પૂજ્ય બનીને લાંબા સમય સુધી વસે છે.

ત્ર્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ હોતોવાચ તદ્વચ્ચ શર્કરાધેનું શૃણુ રાજન્ યથાર્થતઃ । અનુલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે કૃષ્ણાજિનકુશોત્તરે

એકસો ત્રણમો અધ્યાય. હોતા બોલ્યા: રાજા, હવે સાચી રીતે, શર્કરાની ગાય વિશે સાંભળો—જે જમીન પર કાળી કુરજ અને કુશથી ઢંકાયેલી હોય છે.

ધેનું શર્કરયા રાજન્કૃત્વા ભારચતુષ્ટયમ્ । ઉત્તમા કથ્યતે સદ્ભિશ્ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

રાજા, ચાર ભાર જેટલી વજનદાર શર્કરાની ગાય બનાવવી, એ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને એના ચોથા ભાગ જેટલું વજન વાળો વાછરડો બનાવવો.