વરાહપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને જલધેનુવિધિર્નામ શતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં શ્વેતવિનીતાશ્વની વાર્તામાં જળધેનુવિધિ નામે સોમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ રસ ધેનુદાનમાહાત્મ્યમ્ રસધેનુવિધાનં તે કથયામિ સમાસતઃ

હવે રસધેનુ દાનનું મહાત્મ્ય અને તેની વિધિ સંક્ષેપમાં કહું છું.

રસસ્ય તુ ઘટં રાજન્ સમ્પૂર્ણં ત્વૈક્ષવસ્ય તુ

હે રાજા, રસથી ભરેલો એક ઘડો અને ખાંડરસથી ભરેલો એક ઘડો લેવો.

તુરીયાંશેન વત્સં તુ તત્પાર્શ્વે સ્થાપયેત્સુધીઃ

પછી બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિએ ચોથા ભાગથી વાછરડું બનાવી, એના બાજુમાં રાખવું.

એવં કાર્યા રસૈર્ધેનુરિક્ષુપાદસમન્વિતા

આ રીતે રસથી બનેલી, ખાંડની કાંડીના પગવાળી ધેનુ તૈયાર કરવી.

સુવર્ણશૃંગાભરણા વસ્ત્રપુચ્છા ઘૃતસ્તની

તેને સોનાની શિંગ અને આભૂષણ, કપડાનો પૂંછડો અને ઘીથી ભરેલા સ્તન હોવા જોઈએ.

દન્તાઃ ફલમયાસ્તસ્યાઃ પૃષ્ઠં તામ્રમયં શુભમ્

તેના દાંત ફળના બનેલા અને પીઠ તાંબાથી બનેલી અને શુભ હોવી જોઈએ.

સપ્તવ્રીહિસમાયુક્તાં ચતુર્દિક્ષુ ચ દીપિતામ્

સાત ચોખાના દાણા વડે શોભાયમાન અને ચારેય દિશામાં પ્રકાશિત એવી બનાવવી.

ચત્વારિ તિલપાત્રાણિ ચતુર્દિક્ષુ નિવેશયેત્

ચારેય દિશામાં તલથી ભરેલા ચાર વાસણો મૂકે.

રસધેનુઃ પ્રદાતવ્યા સ્વર્ગકામેન નિત્યદા

જેને સ્વર્ગની ઇચ્છા હોય, તે હંમેશા રસવાળી ગાય દાનમાં આપે.

દાતા ચ ગ્રાહકશ્ચૈવ એકકાલમભોજનઃ 101.

દેનાર અને લેનાર બંને એ દિવસે એક જ વખત ભોજન કરે.

દીયમાનાં તુ પશ્યન્તિ તે ચ યાન્તિ પરાં ગતિમ્

દાન આપતી વખતે જે લોકો જુએ છે, તેઓ પણ ઉત્તમ સ્થાન પામે છે.

પૂર્વોક્તૈરેવ મન્ત્રૈસ્તુ તતસ્તાં પ્રાર્થયેત્સુધીઃ

પહેલાં કહેવાયેલા મંત્રોથી પછી વિદ્વાન એ ગાય માટે પ્રાર્થના કરે.

દશપૂર્વાન્પરાંશ્ચૈવ આત્માનં ચૈકવિંશકમ્

દસ પૂર્વજ, દસ વંશજ અને પોતાને એકવીસમા તરીકે અર્પણ કરે.

એષા તે કથિતા રાજન્રસધેનુરનુત્તમા

હે રાજા, આવી શ્રેષ્ઠ રસવાળી ગાયનું વર્ણન મેં તને કર્યું.

ય ઇદં પઠતે નિત્યં શૃણુયાદથ ભક્તિતઃ

જે આને રોજ ભક્તિપૂર્વક વાંચે કે સાંભળે—

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શ્વેતવિનીતાશ્વોપાખ્યાને રસધેનુદાનમાહાત્મ્યં નામ એકાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના શ્વેત અને વિનીતાશ્વની વાર્તામાં 'રસધેનુદાન મહાત્મ્ય' નામે એકસો પહેલો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

ગુડધેનુમાહાત્મ્યમ્ હોતોવાચ - ગુડધેનું પ્રવક્ષ્યામિ સર્વકામાર્થસાધિનીમ્ । અનુલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે કૃષ્ણાજિનકુશાસ્તૃતે

ગુડધેનુનું મહાત્મ્ય. હોતા બોલ્યા: હવે હું એવી ગુડથી બનેલી ગાયનું વર્ણન કરું છું, જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે. અસ્પર્શિત જમીન પર કાળાં મૃગચર્મ અને કુશ ઘાસ પાથરીને—

તસ્યોપરિકૃતં વસ્ત્રં ગુડમાનીય પુષ્કલમ્ । કૃત્વા ગુડમયીં ધેનું સવસાઙ્‌કાસ્યદેહિનીમ્

તેના ઉપર કપડો પાથરી, ઘણું ગુડ લાવી, બધાં અંગો અને અવયવો સાથે ગુડની ગાય બનાવવી.

સૌવર્ણે મુખશૃઙ્ગે ચ દન્તાશ્ચ મણિમૌક્તિકૈઃ । ગ્રીવા રત્નમયી ત્વસ્યા ઘ્રાણં ગન્ધમયન્તથા

એ ગાયનું મુખ અને શિંગડા સોનાના, દાંત રત્ન અને મુક્તાથી બનેલા, ગળામાં રત્નો અને નાકે સુગંધિત વસ્તુઓથી શોભાયમાન હોવી જોઈએ.

શૃઙ્ગે ત્વગુરુકાષ્ઠેન પૃષ્ઠં તામ્રમયં તથા । પુચ્છં ક્ષૌમમયં તસ્યાઃ સર્વાભરણભૂષિતામ્

શિંગડા અગરુના કાંઠાના, પીઠ તાંબાની, પૂંછ કાપડની અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન રાખવી.

ઇક્ષુપાદાં રૌપ્યખુરાં કમ્બલં પટ્ટસૂત્રકમ્ । આચ્છાદ્ય પટ્ટવસ્ત્રેણ ઘણ્ટાચામરભૂષિતામ્

પગ ઈખના, ખુરા ચાંદીના, ઓઢણી માટે કાંબળો અને રેશમી દોરા, અને ઘંટડી તથા ચામરાથી શોભિત કરવી.

પ્રશસ્તપત્રશ્રવણાં નવનીતસ્તનીં બુધઃ । ફલૈર્નાનાવિધસ્તસ્યા ઉપશોભામ્પ્રકલ્પયેત્

કાન ઉત્તમ પાંદડાંથી, સ્તન તાજા મકખણથી અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ વિવિધ ફળોથી વધુ શોભા વધારવી.

ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્સદા ધારચતુષ્ટયમ્ । ભાગાર્ધેન તુ તૌલ્યેન ચતુર્થાંશેન વત્સકમ્

શ્રેષ્ઠ ગુડધેનુમાં હંમેશા ચાર ધારા હોવી જોઈએ; વજનના અડધા ભાગથી, અને ચોથા ભાગથી વાછરડું બનાવવું.

મધ્યમા ચ તદર્ધેન ભારેણૈકેન ચાધમા । વિત્તહીનો યથાશક્ત્યા શતૈરષ્ટાભિરેવ ચ

મધ્યમ પ્રકારની અડધા વજનથી અને નીચી એક જ ભાગથી બનાવાય; ગરીબ માણસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, અથવા આઠસો નાણાંથી બનાવી શકે.

અત ઊર્ધ્વન્તુ કર્તવ્યા ગૃહવિત્તાનુસારતઃ । ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥ શ્રોત્રિયાય પ્રદાતવ્યા સહસ્રકનકેન તુ । તદર્ધેન મહારાજ તસ્યાપ્યર્ધેન વા પુનઃ

પછી, પોતાના ઘરનાં ધન પ્રમાણે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ. એ દાન શાસ્ત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણને, હજાર સોનાની સાથે, અથવા એના અડધા, રાજા, અથવા એના પણ અડધા દાન આપવું જોઈએ.

શતેન વા શતાર્ધેન યથાશક્ત્યા નિવેદયેત્ । ગન્ધપુષ્પદિભિઃ પૂજ્ય મુદ્રિકાકર્ણપત્રકૈઃ

કે પછી, કોઈ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, સો કે પચાસ સોનાની સાથે, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી પૂજા કરીને, મુદ્રિકા, કાનનાં કાંડા અને પાન જેવા આભૂષણો પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

છત્રિકાપાદુકે દત્ત્વા ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ । ગુડધેનો મહાવીર્યે સર્વસમ્પત્પ્રદે શુભે

છત્રી અને પાદુકા આપી, પછી આ મંત્ર બોલવો જોઈએ: 'ગુડની ગાયે, તારી મહાન શક્તિ છે, તું સર્વ સંપત્તિ આપનારી અને શુભ છે.'

દાનાદસ્માચ્ચ ભોદેવિ ભક્ષ્યભોજ્યં પ્રયચ્છ મે । પ્રાઙ્‌મુખોવાપિ દાતા ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

'હે પવિત્ર ધરતી, આ દાનથી મને ભોજન અને ખોરાક આપ.' દાતા પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું રાખીને પણ, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું જોઈએ.