વરાહપુરાણમ્

હોતોવાચ ચતુર્ભિઃ કુડવૈશ્ચૈવ પ્રસ્થ એકઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ

યજ્ઞકર્મ કરનારે કહ્યું: 'ચાર કુડવાથી એક પ્રસ્થ થાય છે, એવું કહેવાય છે.'

સા તુ ષોડશભિઃ કાર્યા ચતુર્ભિર્ વત્સકો ભવેત્

તેને સોળ ભાગથી બનાવવી અને ચાર ભાગથી વાછરડું તૈયાર કરવું.

પુચ્છે પ્રકલ્પનીયા સા ઘણ્ટાભરણાભૂષિતા

પૂંછ પર રત્નોથી શોભાયમાન ઘંટાવાળો આભૂષણ ગોઠવવું જોઈએ.

કાંસ્યદોહાં રૌપ્યખુરાં પૂર્વધેનુવિધાનતઃ

દૂધ દોહવા માટે કાંસ્યનું પાત્ર અને પગ માટે ચાંદીના ખુર, જેમ પહેલાં ધેનુ માટે કહ્યું છે તેમ, ગોઠવવા.

કૃષ્ણાજિનં ધેનુવાસો નન્દિતાં કલ્પિતાં શુભામ્

કૃષ્ણમૃગની ચામડીનું ધેનુનું વસ્ત્ર, આનંદદાયક અને શુભ, ગોઠવવું જોઈએ.

સર્વૌષધિસમાયુક્તાં મન્ત્રપૂતાં તુ દાપયેત્

તેમાં સર્વ ઔષધિઓ ઉમેરવી અને મંત્રોથી શુદ્ધ કરી પછી દાનમાં આપવી.

સર્વં સમ્પાદયાસ્માકં તિલધેનો દ્વિજાર્પિતા

અમારા સર્વ કાર્ય પૂર્ણ થાય, એવી તિલધેનુ દ્વિજોને અર્પણ કરવામાં આવે છે.

ભજસ્વ કામાન્માં દેવિ તિલધેનો નમોઽસ્તુ તે

હે દેવી, મારી તરફથી તિલધેનુ સ્વીકારો, તમારે વંદન છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ 99.

જે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, તે વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

અથ જલધેનુદાન વિધિઃ જલધેનું પ્રવક્ષ્યામિ પુણ્યેઽહ્નિ વિધિપૂર્વકમ્

હવે જલધેનુ દાનની વિધિ કહું છું; શુભ દિવસે નિયમ પ્રમાણે જલધેનુનું વર્ણન કરું છું.

તત્ર મધ્યે તુ રાજેન્દ્ર પૂર્ણં કુમ્ભં ચ વિન્યસેત્

ત્યાં મધ્યમાં, રાજન, એક ભરેલું કુંભ ગોઠવવું.

વાસિતં ગન્ધતોયેન તાં ધેનું પરિકલ્પયેત્

ધેનુને સુગંધિત પાણીથી સુગંધિત કરી તૈયાર કરવી.

વર્દ્ધનીકં(વર્દ્ધનકિં) મહારાજ યન્ત્રપુષ્પૈઃ સમન્વિતમ્

મહારાજા, યંત્રથી બનેલા ફૂલોવાળું વૃદ્ધિનું પાત્ર ગોઠવવું.

પંચરત્નાનિ નિઃક્ષિપ્ય તસ્મિન્ કુમ્ભે નરાધિપ

એ કુંભમાં પાંચ રત્નો મૂકવા, હે રાજાધિરાજ.

ધાત્રીફલં સર્ષપાશ્ચ સર્વધાન્યાનિ પાર્થિવ

ધાત્રીનું ફળ, સરસવ અને સર્વ અનાજો, હે પૃથ્વીનાથ.

એકં ઘૃતમયં પાત્રં દ્વિતીયં દધિપૂરિતમ્

એક ઘીથી ભરેલું પાત્ર અને બીજું દહીંથી ભરેલું પાત્ર ગોઠવવું.

સુવર્ણમુખચક્ષૂંષિ શૃંગં કૃષ્ણાંગરેષુ ચ

સોનાનું મુખ અને આંખો, શીંગ કાળા રંગના.

તામ્રપૃષ્ઠાં કાંસ્યદોહાં દર્ભરોમસમન્વિતામ્

પીઠ તાંબાની, દૂધ દોહવા માટે કાંસ્યનું પાત્ર અને દર્ભના રોમો સાથે સુશોભિત.

કમ્બલે પુષ્પમાલાં ચ ગુડાસ્યાં શુક્તિદન્તિકામ્ 100.

કાંબળા પર ફૂલમાળા, મોઢું ગોળથી ભરેલું અને દાંત શંખના બનાવેલા.

ઇક્ષુપાદાં તુ રાજેન્દ્ર ગન્ધપુષ્પોપશોભિતામ્

હે રાજા, ખાંડની કાંડીથી બનાવેલી, સુગંધિત ફૂલો વડે શોભાયમાન ગાય તૈયાર કરવી.

ગન્ધપુષ્પૈઃ સમભ્યર્ચ્ય વિપ્રાય વિનિવેદયેત્

તે ગાયને સુગંધિત ફૂલો વડે પૂજીને, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.

સાધુવિપ્રાય રાજેન્દ્ર શ્રોત્રિયાયાહિતાગ્નયે

હે રાજા, એ ગાય સારા, વેદજ્ઞ અને અગ્નિ જળાવનારા બ્રાહ્મણને આપવી.

યો દદાતિ નરો રાજન્ યઃ પશ્યતિ શૃણોતિ ચ

હે રાજા, જે કોઈ આ ગાય આપે છે, જોવે છે કે સાંભળે છે,

બ્રહ્મહા પિતૃહા ગોઘ્નઃ સુરાપો ગુરુતલ્પગઃ

—ભલે તે બ્રાહ્મણહંત, માતા-પિતાનું હત્યા કરનાર, ગાય મારનાર, દારૂ પીવનાર કે ગુરુપત્ની પાસે જનાર હોય—

વિમુક્તઃ સર્વપાપૈસ્તુ વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

જલધેનું ચ યો દદ્યાત્સમમેતન્નરાધિપ

હે મનુષ્યોના રાજા, જે કોઈ સંપૂર્ણ જળગાય દાન આપે છે,

ગ્રાહકોઽપિ ત્રિરાત્રં વૈ તિષ્ઠેદેવં ન સંશયઃ

તેનું ગ્રહણ કરનાર પણ ત્રણ રાત ત્યાં રહે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

યત્ર ચાપ્સરસાં ગીતં તત્ર યાન્તિ જલપ્રદાઃ

જ્યાં અપ્સરાઓ ગાન કરે છે, ત્યાં જળગાય દાન કરનાર જાય છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ વિષ્ણુસાયુજ્યમાપ્નુયુઃ 100.

બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, તેઓ વિષ્ણુમાં એકરૂપતા પામે છે.