વરાહપુરાણમ્

તત્ર પ્રાગ્જન્મમૂર્ત્તિશ્ચ પુરા દગ્ધા મહાત્મનઃ 99.

ત્યાં, એ મહાન આત્માની પૂર્વ જન્મની દાઝેલી કાયાનું રૂપ દેખાયું.

પુનર્વિમાનમારુહ્ય દિવમાચક્રમે નૃપઃ

પછી રાજાએ ફરી વિમાનમાં ચડીને સ્વર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો.

તાન્યસ્થીનિ લિહન્દૃષ્ટો વસિષ્ઠેન મહાત્મના

મહાન વશિષ્ઠજી એ હાડકાંઓને ચાટતા જોયા.

એવમુક્તસ્તદા રાજા વસિષ્ઠેન મહાત્મના

એ સમયે મહાન આત્માવાળા વશિષ્ઠજી દ્વારા રાજાને આ રીતે સંબોધવામાં આવ્યા.

ભગવન્ક્ષુધિતશ્ચાસ્મિ અન્નપાનં પુરા મયા

હે ભગવન, હું ભૂખ્યો છું અને અગાઉ મને અન્ન કે પાણી મળ્યું નથી.

એવમુક્તસ્તતો રાજ્ઞા વસિષ્ઠો મુનિપુંગવઃ

રાજાએ આ રીતે કહ્યાના પછી મહાન ઋષિ વશિષ્ઠજીએ કહ્યું.

કિં તે કરોમિ રાજેંદ્ર ક્ષુધિતસ્ય વિશેષતઃ

હે રાજા, ખાસ કરીને જ્યારે તમે ભૂખ્યા છો, ત્યારે હું તમારા માટે શું કરું?

રત્નહેમપ્રદાનેન ભોગવાન્ જાયતે નરઃ

માણસે રત્ન અને સોનું આપવાથી સુખી અને સમૃદ્ધ બને છે.

તન્ન દત્તં ત્વયા રાજન્ સ્તોકં મત્વા નરાધિપ અદત્તસ્ય ચ સમ્પ્રાપ્તિસ્તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

પણ હે રાજાધિરાજ, તમે થોડું પણ મહત્વ ન આપીને કશું આપ્યું નથી; હવે આપ્યા વિના આવ્યા છો, તો હું પૂછું છું, એનું કારણ કહો.

તચ્છૃણુષ્વ નરવ્યાઘ્ર કથ્યમાનં મયાઽનઘ 99.

હે પુરુષશારદૂલ, હવે હું જે કહું છું તે ધ્યાનથી સાંભળો, હે નિર્દોષ.

સ સર્વમેધમારેભે સ્વયં ક્રતુવરં નૃપઃ

એ રાજાએ પોતે જ મહાન સર્વમેધ યજ્ઞ આરંભ્યો.

નાન્નં તેન તદા દત્તં સ્વલ્પં મત્વા યથા ત્વયા

પણ એ સમયે પણ, જેમ તમે કર્યું તેમ, તેણે પણ અન્નને થોડું સમજીને આપ્યું નહોતું.

કૃત્વા પુણ્યં વિનીતાશ્વઃ સાર્વભૌમો નૃપોત્તમઃ

પુણ્ય કર્મો કરીને વિનીતાશ્વ નામના શ્રેષ્ઠ રાજાએ આખી પૃથ્વી પર રાજ કર્યું.

અસાવપિ ક્ષુધાવિષ્ટ એવમેવ ગતો નૃપઃ

છતાં પણ એ રાજા ભૂખથી પીડાઈને એ જ રીતે અહીંથી ગયો.

વિમાનેનાર્કવર્ણેન ભાસ્વતા દેવવન્નૃપઃ

એ રાજા તેજસ્વી વિમાનમાં, સૂર્ય જેવો પ્રકાશિત થઈ, ગયો.

પુરોહિતં દદર્શાથ હોતારં જાહ્નવીતટે

ત્યાં તેણે પોતાના પુરોહિતને, યજ્ઞકર્મ કરનારને, જહ્નવીના કાંઠે જોયા.

ક્ષુધાયાઃ કારણં કિં મે સ હોતા તમુવાચ હ

એ રાજાએ એ યજ્ઞકર્મ કરનારને પૂછ્યું: 'મને ભૂખ લાગવાનું કારણ શું છે?'

ઘૃતધેનું ચ ધેનું ચ રસધેનું ચ પાર્થિવ

હે રાજા, ઘી આપતી ગાય, ગાય અને રસ આપતી ગાય—

તપતે યાવદાદિત્યસ્તપતે વાપિ ચન્દ્રમાઃ

જ્યાં સુધી સૂર્ય પ્રકાશે છે અથવા ચંદ્ર પ્રકાશે છે ત્યાં સુધી—

વિનીતાશ્વ ઉવાચ ભુઙ્ક્તે સ્વર્ગં ચ વિપ્રેન્દ્ર તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ ।।99.

વિનીતાશ્વે પૂછ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શું એ સ્વર્ગનો આનંદ મેળવે છે? હું પૂછું છું, કૃપા કરીને કહો.'

હોતોવાચ ચતુર્ભિઃ કુડવૈશ્ચૈવ પ્રસ્થ એકઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ

યજ્ઞકર્મ કરનારે કહ્યું: 'ચાર કુડવાથી એક પ્રસ્થ થાય છે, એવું કહેવાય છે.'

સા તુ ષોડશભિઃ કાર્યા ચતુર્ભિર્ વત્સકો ભવેત્

તેને સોળ ભાગથી બનાવવી અને ચાર ભાગથી વાછરડું તૈયાર કરવું.

પુચ્છે પ્રકલ્પનીયા સા ઘણ્ટાભરણાભૂષિતા

પૂંછ પર રત્નોથી શોભાયમાન ઘંટાવાળો આભૂષણ ગોઠવવું જોઈએ.

કાંસ્યદોહાં રૌપ્યખુરાં પૂર્વધેનુવિધાનતઃ

દૂધ દોહવા માટે કાંસ્યનું પાત્ર અને પગ માટે ચાંદીના ખુર, જેમ પહેલાં ધેનુ માટે કહ્યું છે તેમ, ગોઠવવા.

કૃષ્ણાજિનં ધેનુવાસો નન્દિતાં કલ્પિતાં શુભામ્

કૃષ્ણમૃગની ચામડીનું ધેનુનું વસ્ત્ર, આનંદદાયક અને શુભ, ગોઠવવું જોઈએ.

સર્વૌષધિસમાયુક્તાં મન્ત્રપૂતાં તુ દાપયેત્

તેમાં સર્વ ઔષધિઓ ઉમેરવી અને મંત્રોથી શુદ્ધ કરી પછી દાનમાં આપવી.

સર્વં સમ્પાદયાસ્માકં તિલધેનો દ્વિજાર્પિતા

અમારા સર્વ કાર્ય પૂર્ણ થાય, એવી તિલધેનુ દ્વિજોને અર્પણ કરવામાં આવે છે.

ભજસ્વ કામાન્માં દેવિ તિલધેનો નમોઽસ્તુ તે

હે દેવી, મારી તરફથી તિલધેનુ સ્વીકારો, તમારે વંદન છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ 99.

જે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, તે વિષ્ણુના લોકને પામે છે.