વરાહપુરાણમ્

રૈભ્ય ઉવાચ । ગતિં મે દેહિ દેવેશ યત્ર તે સનકાદયઃ । વસેયં તત્ર યેનાહં ત્વત્પ્રસાદાદ્ ગદાધર ।। ૭.

રૈભ્યએ કહ્યું: હે દેવોના દેવ, મને એ માર્ગ આપો જ્યાં તારા આશીર્વાદથી સંકાદિક મુનિઓ વસે છે, જેથી હું પણ ત્યાં રહી શકું.

દેવ ઉવાચ । એવમસ્ત્વિતિ તે બ્રહ્મન્નિત્યુક્ત્વાઽન્તરધીયત । ભગવાનપિ રૈભ્યસ્તુ દિવ્યજ્ઞાનસમન્વિતઃ ।। ૭.

ભગવાને કહ્યું: 'તેથી જ થાવું.' એમ કહીને, હે બ્રાહ્મણ, ભગવાન અદૃશ્ય થયા; અને રૈભ્ય પણ દિવ્ય જ્ઞાનથી યુક્ત થઈ અદૃશ્ય થયા.

ક્ષણાદ્ બભૂવ દેવેન પરિતુષ્ટેન ચક્રિણા । જગામ યત્ર તે સિદ્ધાઃ સનકાદ્યા મહર્ષયઃ ।। ૭.

તુરંત જ, ચક્રધારી ભગવાનની કૃપાથી, તે ત્યાં પહોંચી ગયો જ્યાં સંકાદિક મહર્ષિઓ અને સિદ્ધ પુરુષો રહે છે.

એતચ્ચ રૈભ્યનિર્દ્દિષ્ટં સ્તોત્રં વિષ્ણોર્ગદાભૃતઃ । યઃ પઠેત્ સ ગયાં ગત્વા પિણ્ડદાનાદ્ વિશિષ્યતે ।। ૭.

આ રૈભ્યે નિર્ધારિત કરેલું, વિષ્ણુ ગદાધરનું સ્તોત્ર છે; જે કોઈ ગયામાં જઈને પિંડદાન કરીને આનું પઠન કરે છે, તે બીજાઓ કરતાં શ્રેષ્ઠ બને છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । યોઽસૌ વસોઃ શરીરે તુવ્યાધો ભૂત્વા નૃપસ્ય હ । સ સ્વવૃત્ત્યાં સ્થિતઃ કાલં ચતુર્વર્ષસહસ્ત્રિકમ્ ।। ૮.

શ્રીવરાહે કહ્યું: જે વસુના શરીરમાં રોગ બનીને ચાર હજાર વર્ષ સુધી પોતાની સ્વભાવમાં રહ્યો હતો.

એકૈકં સ્વકુટુમ્બાર્થે હત્વા વનચરં મૃગમ્ । ભૃત્યાતિથિહુતાશાનાં પ્રીણનં કુરુતે સદા ।। ૮.

તે પોતાનાં કુટુંબના ભરણપોષણ માટે, દરેક વખતે જંગલમાં કોઈ મૃગનો શિકાર કરતો અને પોતાના સેવક, અતિથિ અને અગ્નિદેવને હંમેશા પ્રસન્ન રાખતો.

મિથિલાયાં વરારોહે સદા પર્વણિ પર્વણિ । પિતૄણાં કુરુતે શ્રાદ્ધં સ્વાચારેણ વિચક્ષણઃ ।। ૮.

હે સુન્દરી, મિથિલામાં, દરેક પર્વ પર એ વિદ્વાન પુરુષ પોતાના વંશજ પિતૃઓ માટે હંમેશા પોતાના રીતિ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કરતો.

અગ્નિં પરિચરન્ નિત્યં વદન્ સત્યં સુભાષિતમ્ । પ્રાણયાત્રાનુસક્તસ્તુ યોઽસૌ જીવં ન પાતયેત્ ।। ૮.

એ સતત અગ્નિની સેવા કરતો, સત્ય અને મીઠું બોલતો, જીવનનિર્વાહમાં લાગેલો રહેતો અને કોઈ જીવનું હાનિ કરતો નહોતો.

એવં તુ વસતસ્તસ્ય ધર્મબુદ્ધિર્મહાતપાઃ । પુત્રસ્ત્વર્જુનકો નામ બભૂવ મુનિવદ્વશી ।। ૮.

એ રીતે ધર્મબુદ્ધિ અને મહાન તપસ્વી બનીને ત્યાં રહેતો હતો, ત્યારે તેને અર્જુનક નામનો પુત્ર થયો, જે મુનિ જેવી સંયમિત પ્રકૃતિ ધરાવતો હતો.

તસ્ય કાલેન મહતા ચારિત્રેણ ચ ધીમતઃ । બભૂવાર્જ્જુનકી નામ કન્યા ચ વરવર્ણિની ।। ૮.

સમય જતાં અને તેની સારા આચારથી, તેને અર્જુનકી નામની સુંદર કન્યા પણ જન્મી.

તસ્યા યૌવનકાલે તુ ચિન્તયામાસ ધર્મવિત્ । કસ્યેયં દીયતે કન્યા કો વા યોગ્યશ્ચ વૈ પુમાન્ ।। ૮.

જ્યારે એ કન્યા યુવાન થઈ, ત્યારે ધર્મજ્ઞ પિતા વિચારી રહ્યો: 'આ દીકરીને કોને આપવી? કયો પુરુષ યોગ્ય છે?'

ઇતિ ચિન્તયતસ્તસ્ય મતઙ્ગસ્ય સુતં પ્રતિ । ધર્મવ્યાધસ્ય સુવ્યક્તં પ્રસન્નાખ્યં પ્રતિ બ્રુવન્ ।। ૮.

આ રીતે વિચારતા, તેણે સ્પષ્ટ રીતે માતંગના પુત્ર પ્રસન્ન વિશે કહ્યું, જે ધર્મનિષ્ઠ વ્યાધ હતો.

એવં સંચિન્ત્ય માતઙ્ગઃ પ્રસન્નં પ્રતિ સોદ્યતઃ । ઉવાચ તસ્ય પિતરં પ્રસન્નાયાર્જ્જુનીં ભવાન્ । ગૃહાણ તપતાં શ્રેષ્ઠ સ્વયં દત્તાં મહાત્મને ।। ૮.

એ રીતે નક્કી કરીને, માતંગે પ્રસન્ન માટે મનમાં સંકલ્પ કર્યો અને તેના પિતાને કહ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ તપસ્વી, તમે અર્જુનીને મહાન આત્માવાન પ્રસન્નને આપો.'

મતઙ્ગ ઉવાચ । પ્રસન્નોઽયં મમ સુતઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ । ગૃહ્ણામ્યર્જુનકીં કન્યાં ત્વત્સુતાં વ્યાધસત્તમ ।। ૮.

મતાંગે કહ્યું: મારા પુત્રને આનંદ થયો છે અને તે બધાં શાસ્ત્રોમાં પારંગત છે. હે શ્રેષ્ઠ શિકારી, હું તારી દીકરી અર્જુનકીને સ્વીકારું છું.

એવમુક્તે તદા કન્યાં ધર્મવ્યાધો મહાતપાઃ । મતઙ્ગપુત્રાય દદૌ પ્રસન્નાય ચ ધીમતે ।। ૮.

આ રીતે કહ્યા પછી, મહાન તપસ્વી ધર્મવ્યાધે પોતાની દીકરી પ્રસન્ન અને વિદ્વાન મતાંગપુત્રને આપી.

ધર્મવ્યાધસ્તદા કન્યાં દત્વા સ્વગૃહમીયિવાન્ । સાઽપિ શ્વશુરયોર્ભર્તુઃ શુશ્રીષણપરાઽભવત્ ।। ૮.

ધર્મવ્યાધે દીકરી આપી પછી પોતાનાં ઘેર પાછો ગયો. અને તે કન્યા પતિ તથા સાસુ-સસરાની સેવા કરવા માટે તત્પર રહી.

અથ કાલેન મહતા સા કન્યાઽર્જુનકી શુભા । ઉક્તા શ્વશ્રુવા સુતા પુત્રિ જીવહન્તુસ્ત્વમીદૃશી । ન જાનાસિ તપશ્ચર્તું ભર્ત્તુરારાધનં તથા ।। ૮.

પછી લાંબા સમય પછી, શુભ અર્જુનકી કન્યાને તેની સાસુએ કહ્યું: 'બેટી, તું જાણે જીવ લેતી હોય એવી છે; તને તપ કરવું કે પતિની યોગ્ય રીતે સેવા કરવી આવડતું નથી.'

સાઽપિ સ્વલ્પાપરાધેન ભર્ત્સિતા તનુમધ્યમા । પિતુર્વેશ્મગતા બાલા રોદમાના મુહુર્મુહુઃ ।। ૮.

નાનકડા દોષ માટે ડાટ ખાધા પછી, તે પાતળી કમરની બાળા વારંવાર રડતી પિતાના ઘેર ગઈ.

પિત્રા પૃષ્ટા કિમેતત્ તે પુત્રિ રોદનકારણમ્ । એવમુક્તા તદા સા તુ કથયામાસ ભામિની ।। ૮.

પિતાએ પુછ્યું: 'બેટી, શું થયું છે? તું કેમ રડી રહી છે?' ત્યારે તે સુંદર બાળાએ વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.

શ્વશ્વ્રાઽહમુક્તા તીવ્રેણ કોપેન મહતા પિતઃ । જીવહન્તુઃ સુતેત્યુચ્ચૈરસકૃદ્ વ્યાધજેતિ ચ ।। ૮.

તેણે કહ્યું: 'પપ્પા, મારી સાસુએ ભારે ગુસ્સામાં મને જીવહંતાની દીકરી અને વારંવાર શિકારીની છોકરી કહીને બોલાવ્યું.'

એતચ્છ્રુત્વા સ ધર્માત્મા ધર્મવ્યાધો રુષાન્વિતઃ । મતઙ્ગસ્ય ગૃહં સોઽથ ગત્વા જનપદૈર્વૃતમ્ ।। ૮.

આ સાંભળી ધર્મવ્યાધ, જે ધર્મપ્રેમી હતો, ગુસ્સાથી ભરાઈને આસપાસના લોકો સાથે મતાંગના ઘેર ગયો.

તસ્યાગતસ્ય સંબન્ધી મતઙ્ગો જયતાં વરઃ । આસનાદ્યર્ધ્યપાદ્યેન પૂજયિત્વેદમબ્રવીત્ । કિમાગમનકૃત્યં તે કિં કરોમ્યાગતક્રિયામ્ ।। ૮.

ત્યાં પહોંચતા, વિજયી મતાંગે સંબંધીને આસન, પાદ્ય અને આદરપૂર્વક સન્માન આપ્યો અને પૂછ્યું: 'તારું આવવાનું કારણ શું છે? હું તારા માટે શું કરી શકું?'

વ્યાધ ઉવાચ । ભોજનં કિંચિદિચ્છામિ ભોક્તું ચૈતન્યવર્જિતમ્ । કૌતૂહલેન યેનાહમાગતો ભવતો ગૃહમ્ ।। ૮.

વ્યાધે કહ્યું: 'મારે એવું ખોરાક ખાવું છે જેમાં ચેતના ન હોય; જિજ્ઞાસાથી હું તારા ઘેર આવ્યો છું.'

મતઙ્ગ ઉવાચ । ગોધૂમા વ્રીમયશ્ચૈવ સંસ્કૃતા મમ વેશ્મનિ । ભુજ્યતાં ધર્મવિચ્છ્રેષ્ઠ યથાકામં તપોધન ।। ૮.

મતાંગે કહ્યું: 'મારા ઘરમાં ઘઉં, ચોખા અને જવાર સારી રીતે તૈયાર છે. હે ધર્મજ્ઞ શ્રેષ્ઠ, હે તપસ્વી, તું મનગમતું ખાઈ શકે છે.'

વ્યાધ ઉવાચ । પશ્યામિ કીદૃશાસ્તે હિ ગોધૂમા વ્રીહયો યવાઃ । સ્વરૂપેણ ચ સન્ત્યેતે યેન વો વેદ્મિ સત્તમ ।। ૮.

વ્યાધે કહ્યું: 'મને બતાવ કે તારા ઘઉં, ચોખા અને જવાર કેવી છે. હું તેમનું સ્વરૂપ જોઈને બધું જાણીશ, હે શ્રેષ્ઠ.'

શ્રીવરાહ ઉવાચ । એવમુક્તે મતઙ્ગેન શૂર્પં ગોધૂમપૂરિતમ્ । અપરં તત્ર વ્રીહીણાં ધર્મવ્યાધાય દર્શિતમ્ ।। ૮.

શ્રીવરાહે કહ્યું: મતાંગે આવું કહ્યા પછી ઘઉંથી ભરેલું સૂરપ અને બીજું ચોખાથી ભરેલું ટોપલું ધર્મવ્યાધને બતાવાયું.

દૃષ્ટ્વા વ્રીહીન્ સગોધૂમાન્ ધર્મવ્યાધો વરાસનાત્ । ઉત્થાય ગન્તુમારેભે મતઙ્ગેન નિવારિતઃ ।। ૮.

ચોખા અને ઘઉં જોઈ ધર્મવ્યાધ ઉત્તમ આસનેથી ઊભો થયો અને જવાનું શરૂ કર્યું, પણ મતાંગે તેને અટકાવ્યો.

કિમર્થં ગન્તુમારબ્ધં ત્વયા વદ મહામતે । અભુક્તેનૈવ સંસિદ્ધં મદ્ગૃહે ચાન્નમુત્તમમ્ । પાચયિત્વા સ્વયં ચૈવ કસ્માત્ ત્વં નાદ્ય ભુઞ્જસે ।। ૮.

મતાંગે કહ્યું: 'હે મહામતિ, તું ખાધા વગર કેમ જવાનું શરૂ કર્યું? મારા ઘરમાં ઉત્તમ ભોજન તૈયાર છે, મેં જાતે બનાવ્યું છે. તું કેમ નથી ખાતો?'

વ્યાધ ઉવાચ । સહસ્ત્રશઃ કોટિશશ્ચ જીવાન્ હંસિ દિને દિને । અથેદૃશસ્ય પાપસ્ય કોઽન્નં ભુઞ્જતિ સત્પુમાન્ ।। ૮.

વ્યાધે કહ્યું: 'તું દરરોજ હજારો-લાખો જીવોને મારી નાખે છે; એવો પાપી જે છે, તેના ઘરમાં સારા માણસો કોણ ભોજન કરે?'