વરાહપુરાણમ્

યદ્ગત્વા ન પુનર્જન્મ ભવતીતિ ન સંશયઃ

ત્યાં જઈને ફરી જન્મ થતો નથી—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ધ્યાત્વા નારાયણં દેવં તદ્દેહે તૌ લયં ગતૌ

ભગવાન નારાયણનું ધ્યાન કરીને, બંને એ શરીરમાં લીન થઈ ગયા.

શ્રાવયેદ્વાપિ સ નરો ગતિમિષ્ટામવાપ્નુયાત્

કે કોઈ પુરુષ એનું શ્રવણ કરાવે, તો તે પોતાની ઇચ્છિત સ્થિતિ પામે છે.

અથ તિલધેનુમાહાત્મ્યમ્ યા સા માયા શરીરાત્તુ બ્રહ્મણોઽવ્યક્તજન્મનઃ

હવે તિલની ગાયના મહિમાની વાત છે: એ જ માયા, બ્રહ્માના શરીરમાંથી, જે અવ્યક્ત જન્મ ધરાવે છે—

સૈવ નન્દા ભવેદ્દેવી દેવકાર્યચિકીર્ષયા

એ જ દેવી, દેવકાર્ય કરવા માટે, નંદા બને છે.

વૈષ્ણવ્યાખ્યા તતો દેવ કથમેતદ્ધિ શંસ મે દ્વયં જગદ્ધિતા દેવી ગઙ્ગા શઙ્કરસુપ્રિયા

હે દેવ, મને કહો કે વૈષ્ણવ અર્થ શું છે? જગતના કલ્યાણ માટે દેવી ગંગા, શંકરપ્રિય, છે.

ક્વચિત્કિંચિદ્ભવેદ્દત્તં સ્વપદં વેદ સર્વવિત્

ક્યારેક કંઈક દાન થાય છે; સર્વજ્ઞ પોતાનું સ્થાન જાણે છે.

મહિષાખ્યઃ પરઃ પશ્ચાત્સ વૈ ચૈત્રાસુરો હતઃ

પછી મહિષ નામનો મહાદાનવ, એના દ્વારા સંહાર થયો.

અથવા જ્ઞાનશક્તિઃ સા મહિષોઽજ્ઞાનમૂર્ત્તિમાન્

અથવા, જ્ઞાનશક્તિ એ મહિષ છે, જે અજ્ઞાનરૂપે પ્રગટ થયો છે.

મૂર્ત્તિપક્ષે ચેતિહાસમમૂર્તે ચૈકવદ્ધૃદિ

રૂપ હોય ત્યારે એ કથા જેવું છે; નિરૂપ હોય ત્યારે હૃદયમાં એકરૂપે ધારણ કરાય છે.

ઇદાનીં શૃણુ મે દેવિ પંચપાતકનાશનમ્

હવે, હે દેવી, પાંચ મહાપાપના નાશ વિશે મારી પાસેથી સાંભળ.

ઇહ જન્મનિ દારિદ્ર્યવ્યાધિકુષ્ઠાદિપીડિતઃ

આ જન્મમાં, જે ગરીબી, રોગ, કુષ્ઠરોગ વગેરેથી પીડાય છે—

તસ્ય સદ્યો ભવેલ્લક્ષ્મીરાયુર્વિત્તં સુતઃ સુખમ્ 99.

એને તરત જ ધન, આયુષ્ય, સંપત્તિ, સંતાન અને સુખ મળે છે.

નારાયણં પરં દેવં યઃ પશ્યતિ વિધાનતઃ

જે વિધિ પ્રમાણે પરમ દેવ નારાયણનું દર્શન કરે છે—

કાર્તિકે માસિ શુક્લાયાં દ્વાદશ્યાં તુ વિશેષતઃ

ખાસ કરીને કાર્તિક માસની શુક્લ દ્વાદશીએ—

સંક્રાંત્યાં વા મહાભાગં ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે તથા

અથવા સંક્રાંતિના સમયે, કે ચંદ્ર કે સૂર્ય ગ્રહણમાં—

તસ્ય સદ્યો ભવેત્તુષ્ટિઃ પાપધ્વંસશ્ચ જાયતે

એને તરત જ સંતોષ મળે છે અને પાપનો નાશ થાય છે.

ઉપાસન્નં તતો જ્ઞાત્વા હૃદયેનાવધારયેત્

પછી, નજીક છે એ જાણીને, હૃદયથી તેને સ્થિર કરવું જોઈએ.

સંવત્સરં ગુરોર્ભક્તિં કુર્યુર્વિષ્ણોરિવાચલામ્

એક વર્ષ સુધી, ગુરુ પ્રત્યે અડગ ભક્તિ રાખવી, જેમ વિષ્ણુ પ્રત્યે રાખે છે.

ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન સંસારાર્ણવતારણમ્

હે ભગવાન, આપની કૃપાથી સંસારરૂપ મહાસાગર પાર કરી શકાય છે.

એવમભ્યર્ચ્ય મેધાવી ગુરું વિષ્ણુમિવાગ્રતઃ

જેમ વિદ્વાન વ્યક્તિ ભગવાન વિષ્ણુની સામે ઊભા રહી પૂજા કરે છે, તેમ જ ગુરુની પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક આરાધના કરે છે.

ક્ષીરવૃક્ષસમુદ્ભૂતં દન્તકાષ્ઠં સમન્ત્રકમ્ 99.

પછી, દૂધ આપતા વૃક્ષની ડાળથી બનેલી દાતણમાં મંત્ર બોલી દાંત સાફ કરે છે.

સ્વપ્નાન્દૃષ્ટ્વા ગુરોરગ્રે શ્રાવયેત વિચક્ષણઃ

જાણકાર શિષ્યે સપના જોયા હોય તો તે ગુરુની સામે જઈને કહેજો.

એકાદશ્યામુપોષ્યૈવં સ્નાત્વા દેવાલયં વ્રજેત્

એકાદશીનું ઉપવાસ રાખી, સ્નાન કરીને, પછી દેવમંદિરમાં જવું જોઈએ.

લક્ષણૈર્વિવિધૈર્ભૂમિં લક્ષયિત્વા વિધાનતઃ

ભૂમિને વિવિધ લક્ષણો અને નિયમ પ્રમાણે નિશાન કરીને તૈયાર કરવી જોઈએ.

અથવા અષ્ટપત્રં ચ લિખિત્વા દર્શયેદ્બુધઃ

અથવા, બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ અષ્ટપત્ર કમળ દોરીને બતાવવું જોઈએ.

વર્ણાનુક્રમતઃ શિષ્યાન્પુષ્પહસ્તાન્પ્રવેશયેત્

અક્ષરોનાં ક્રમ પ્રમાણે, દરેક શિષ્યને ફૂલ હાથમાં આપી અંદર બોલાવવું.

તદાનીં પૂર્વતો દેવમિદ્રપૂર્વં તુ પૂજયેત્

પછી, પૂર્વ દિશામાં, નિયમ પ્રમાણે દેવની પૂજા કરવી.

સ્વદિક્ષુ તદ્વદ્યામ્યાયાં નેર્ઋત્યાં નિર્ઋતિં ન્યસેત્

બાકી બધી દિશાઓમાં પણ એ જ રીતે, દક્ષિણપૂર્વ અને દક્ષિણપશ્ચિમમાં નિૃતિને સ્થાપિત કરવી.