વરાહપુરાણમ્

નાધ્યગચ્છત બુદ્ધિશ્ચ ક્ષણાત્તસ્ય વ્યજાયત

તે કોઈ નિર્ણય પર આવી શક્યો નહીં, પણ થોડા પળમાં મનમાં વિચાર આવ્યો.

દૃષ્ટં ચક્ષુર્નિહિતં જઙ્ગમેષુ જિહ્વા વક્તું મૃગયૌ તદ્વિસૃષ્ટમ્

તેની આંખો ચાલતા જીવોમાં જ હતી, જીભ બોલવા ઈચ્છતી હતી અને મનમાં જે છોડાયું તે મેળવવાની ઈચ્છા જાગી.

ન ચાતિરિક્તોઽસ્તિ વરઃ પૃથિવ્યાં યદ્દૃષ્ટો મે પુરતો દેવદેવાઃ

દેવદેવ, પૃથ્વી પર મને તમારી સામે જોવાનો જે લાભ મળ્યો, એથી મોટો કોઈ વર નથી.

મુક્તિં ચાહં વ્રજામીતિ દ્વિતીયોઽસ્તુ વરો મમ ૯૮.

અને મુક્તિ મળવી એ મારું બીજું વર હોય—હું મુક્તિ પ્રાપ્ત કરું.

અદર્શનં ગતૌ દેવો સોઽપિ તત્ર વ્યવસ્થિતઃ

દેવ અદૃશ્ય થઈને ત્યાં જ સ્થિર રહ્યા.

યાવદાસ્તે શુભે દેશે કૃતકૃત્યો મહામુનિઃ

મહામુનિ એ પવિત્ર સ્થાન પર રહ્યો, ત્યાં સુધી તે પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યો હતો.

પૃથ્વીં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તીર્થહેતોર્વિચક્ષણ

પવિત્ર સ્થળોની શોધમાં, તેણે પૃથ્વીનો ફેરો કર્યો.

પાદ્યાચમનગોદાનેઃ કૃતાસનપરિગ્રહઃ

પાદ્ય, આચમન અને ગાયદાન કર્યા પછી, તેણે આસન ગ્રહણ કર્યું.

ઉવાચ વિનયાપન્નં પ્રાઞ્જલિં પુરતઃ સ્થિતમ્ પુત્ર સિદ્ધોઽસિ તપસા બ્રહ્મભૂતોઽસિ સુવ્રત

તેને વિનયપૂર્વક જોડેલા હાથથી સામે ઉભેલા પુત્રને કહ્યું: 'પુત્ર, તું તપથી સિદ્ધિ પામી છે; સુવ્રત, તું બ્રહ્મરૂપ થયો છે.'

ઇદાનીમાત્મના સાર્દ્ધં મુક્તિકાલો મતોઽસ્તિ તે

હવે, તારા આત્મા સાથે મુક્તિનો સમય આવ્યો છે.

યદ્ગત્વા ન પુનર્જન્મ ભવતીતિ ન સંશયઃ

ત્યાં જઈને ફરી જન્મ થતો નથી—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ધ્યાત્વા નારાયણં દેવં તદ્દેહે તૌ લયં ગતૌ

ભગવાન નારાયણનું ધ્યાન કરીને, બંને એ શરીરમાં લીન થઈ ગયા.

શ્રાવયેદ્વાપિ સ નરો ગતિમિષ્ટામવાપ્નુયાત્

કે કોઈ પુરુષ એનું શ્રવણ કરાવે, તો તે પોતાની ઇચ્છિત સ્થિતિ પામે છે.

અથ તિલધેનુમાહાત્મ્યમ્ યા સા માયા શરીરાત્તુ બ્રહ્મણોઽવ્યક્તજન્મનઃ

હવે તિલની ગાયના મહિમાની વાત છે: એ જ માયા, બ્રહ્માના શરીરમાંથી, જે અવ્યક્ત જન્મ ધરાવે છે—

સૈવ નન્દા ભવેદ્દેવી દેવકાર્યચિકીર્ષયા

એ જ દેવી, દેવકાર્ય કરવા માટે, નંદા બને છે.

વૈષ્ણવ્યાખ્યા તતો દેવ કથમેતદ્ધિ શંસ મે દ્વયં જગદ્ધિતા દેવી ગઙ્ગા શઙ્કરસુપ્રિયા

હે દેવ, મને કહો કે વૈષ્ણવ અર્થ શું છે? જગતના કલ્યાણ માટે દેવી ગંગા, શંકરપ્રિય, છે.

ક્વચિત્કિંચિદ્ભવેદ્દત્તં સ્વપદં વેદ સર્વવિત્

ક્યારેક કંઈક દાન થાય છે; સર્વજ્ઞ પોતાનું સ્થાન જાણે છે.

મહિષાખ્યઃ પરઃ પશ્ચાત્સ વૈ ચૈત્રાસુરો હતઃ

પછી મહિષ નામનો મહાદાનવ, એના દ્વારા સંહાર થયો.

અથવા જ્ઞાનશક્તિઃ સા મહિષોઽજ્ઞાનમૂર્ત્તિમાન્

અથવા, જ્ઞાનશક્તિ એ મહિષ છે, જે અજ્ઞાનરૂપે પ્રગટ થયો છે.

મૂર્ત્તિપક્ષે ચેતિહાસમમૂર્તે ચૈકવદ્ધૃદિ

રૂપ હોય ત્યારે એ કથા જેવું છે; નિરૂપ હોય ત્યારે હૃદયમાં એકરૂપે ધારણ કરાય છે.

ઇદાનીં શૃણુ મે દેવિ પંચપાતકનાશનમ્

હવે, હે દેવી, પાંચ મહાપાપના નાશ વિશે મારી પાસેથી સાંભળ.

ઇહ જન્મનિ દારિદ્ર્યવ્યાધિકુષ્ઠાદિપીડિતઃ

આ જન્મમાં, જે ગરીબી, રોગ, કુષ્ઠરોગ વગેરેથી પીડાય છે—

તસ્ય સદ્યો ભવેલ્લક્ષ્મીરાયુર્વિત્તં સુતઃ સુખમ્ 99.

એને તરત જ ધન, આયુષ્ય, સંપત્તિ, સંતાન અને સુખ મળે છે.

નારાયણં પરં દેવં યઃ પશ્યતિ વિધાનતઃ

જે વિધિ પ્રમાણે પરમ દેવ નારાયણનું દર્શન કરે છે—

કાર્તિકે માસિ શુક્લાયાં દ્વાદશ્યાં તુ વિશેષતઃ

ખાસ કરીને કાર્તિક માસની શુક્લ દ્વાદશીએ—

સંક્રાંત્યાં વા મહાભાગં ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે તથા

અથવા સંક્રાંતિના સમયે, કે ચંદ્ર કે સૂર્ય ગ્રહણમાં—

તસ્ય સદ્યો ભવેત્તુષ્ટિઃ પાપધ્વંસશ્ચ જાયતે

એને તરત જ સંતોષ મળે છે અને પાપનો નાશ થાય છે.

ઉપાસન્નં તતો જ્ઞાત્વા હૃદયેનાવધારયેત્

પછી, નજીક છે એ જાણીને, હૃદયથી તેને સ્થિર કરવું જોઈએ.

સંવત્સરં ગુરોર્ભક્તિં કુર્યુર્વિષ્ણોરિવાચલામ્

એક વર્ષ સુધી, ગુરુ પ્રત્યે અડગ ભક્તિ રાખવી, જેમ વિષ્ણુ પ્રત્યે રાખે છે.