વરાહપુરાણમ્

જન્મતશ્ચ શિરો યદ્ધિ પંચમં તજ્જગાદ હ

જન્મ સમયે, પાંચમું માથું બોલ્યું હતું.

કપાલિન્ રુદ્ર બભ્રોઽથ ભવ કૈરાત સુવ્રત

કપાલીન, રુદ્ર, બભ્રુ, ભવ, કૈરાત, સુવ્રત—

એવમુક્તસ્તદા રુદ્રો ભવિષ્યૈર્નામભિર્ભવઃ

આ રીતે બોલવામાં આવ્યા પછી, રુદ્રને આ ભવિષ્યનાં નામો મળ્યા.

વામાઙ્ગુષ્ઠનખેનાદ્યં પ્રાજાપત્યં વિચક્ષણઃ

ડાબા અંગૂઠાના નખથી, વિદ્વાન બ્રહ્માએ પ્રજાપતિનું માથું ફોડી કાઢ્યું.

તસ્મિન્નિકૃત્તે શિરસિ પ્રાજાપત્યં ત્રિલોચનઃ

જ્યારે પ્રજાપતિનું તે માથું કપાઈ ગયું, ત્યારે ત્રિનેત્રધારી ત્યાં ઊભા રહ્યા.

રુદ્ર ઉવાચ નશ્યતે ચ કથં પાપં મમૈતદ્વદ સુવ્રત

રુદ્રે કહ્યું: મારો આ પાપ કેમ નાશ પામશે? મને કહો, હે સુવ્રત.

બ્રહ્મોવાચ સમયાચારસંયુક્તં કૃત્વા સ્વેનૈવ તેજસા ।।97.

બ્રહ્માએ કહ્યું: યોગ્ય નિયમ અને આચાર સાથે, તું પોતાના તેજથી આ પાપ દૂર કરી શકે છે.

એવમુક્તસ્તદા રુદ્રો બ્રહ્મણાઽવ્યક્તમૂર્ત્તિના

આ રીતે બ્રહ્માએ અવ્યક્ત સ્વરૂપે રુદ્રને કહ્યું.

તત્ર સ્થિત્વા મહાદેવસ્તચ્છિરો બિભિદે ત્રિધા

ત્યાં મહાદેવએ ઊભા રહીને તે માથું ત્રણ ભાગમાં વહેંચી નાખ્યું.

યજ્ઞોપવીતં કેશં તુ મહાસ્થ્નાક્ષમણીંસ્તથા

પછી તેણે વાળમાંથી યજ્ઞોપવીત બનાવ્યું અને મોટા હાડકાંમાંથી જપમાળાની મણકા તૈયાર કરી.

અપરં ખણ્ડશઃ કૃત્વા જટાજૂટે ન્યવેશયત્

બીજો ટુકડો તોડી ને પોતાની જટામાં મૂકી દીધો.

સપ્તદ્વીપવતીં પુણ્યાં મજ્જંસ્તીર્થેષુ નિત્યશઃ

સાત દ્વીપ ધરાવતી પવિત્ર ધરતીના તીર્થોમાં તે રોજ સ્નાન કરતો રહ્યો.

સરસ્વતીં તતો ગત્વા યમુનાસઙ્ગમં તતઃ

પછી તે સરસ્વતી પાસે ગયો અને ત્યાંથી યમુના સંગમ પર પહોંચ્યો.

વિતસ્તાં ચન્દ્રભાગાં ચ ગોમતીં સિન્ધુમેવ ચ

પછી તે વિતસ્થા, ચંદ્રભાગા, ગોમતી અને સિંધુ નદીઓ પાસે ગયો.

નેપાલં ચ તતો ગત્વા તતો રુદ્રમહાલયમ્

પછી તે નેપાળ ગયો અને ત્યાંથી રુદ્રના મહાન મંદિર તરફ ગયો.

મહેશ્વરં તતો ગત્વા ગયાં પુણ્યામથાગમત્

પછી મહેશ્વર ગયો અને પછી પવિત્ર ગયા ખાતે પહોંચ્યો.

એવં વેગેન સકલં બ્રહ્માણ્ડં ભૂતધારિણિ 97.

એ રીતે, હે ભૂતધારિણી, તેણે આખું બ્રહ્માંડ ઝડપથી ફર્યું.

પરિધાનં તુ કૌપીનં નગ્નઃ કાપાલિકોઽભવત્

તેના શરીરે માત્ર કૌપીન હતું; નગ્ન થઈને તે કપાલધારી સાધુ બન્યો.

તસ્મિંસ્તુ પતિતે દેવિ નગ્નઃ કાપાલિકોઽભવત્

જ્યારે એ પડી ગયું, હે દેવી, ત્યારે તે નગ્ન કપાલધારી સાધુ બની ગયો.

પુનરબ્દદ્વયં ભ્રાન્તસ્તીર્થે તીર્થે હરઃ સ્વયમ્ ।। કપાલં ત્યક્તુકામઃ સન્તદ્ધસ્તાત્તત્તુ નાપતત્

પછી બે વર્ષ સુધી હર પોતે તીર્થેથી તીર્થે ફરતો રહ્યો, કપાળ છોડવા ઇચ્છતો હતો, પણ એ તેના હાથમાંથી પડતું નહોતું.

પુનરબ્દદ્વયં ભ્રાન્તો બ્રહ્માણ્ડં તીર્થકારણાત્

પછી ફરી બે વર્ષ સુધી તે તીર્થો માટે આખા બ્રહ્માંડમાં ફરતો રહ્યો.

ત્યજતોઽપિ ન તદ્ધસ્તાચ્ચ્યવતે ભૂતધારિણિ

છોડવાનો પ્રયાસ કર્યો છતાં, હે ભૂતધારિણી, એ તેના હાથમાંથી પડતું નહોતું.

તતોઽન્યદ્વર્ષમેકં તુ વર્ત્તતે હિમવદ્ગિરૌ

પછી એક વર્ષ સુધી તે હિમાલય પર્વત પર રહ્યો.

પુનરબ્દદ્વયં ચાન્યત્પરમેષ્ઠી વૃષાકપિઃ

પછી ફરી બે વર્ષ સુધી પરમેશ્વર વૃષાકપિ ભટકતો રહ્યો.

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય દ્વાદશેઽબ્દે ધરાધરે

પછી થોડા સમય પછી, બારમા વર્ષે, તે પર્વત પર હતો.

ગઙ્ગાયાં દેવદેવેશો યાવન્મજ્જતિ ભામિનિ

હે સુંદરિ, દેવતાઓના દેવ જયાં સુધી ગંગામાં સ્નાન કરતા રહ્યા,

કપાલમોચનં નામ તતસ્તીર્થમનુત્તમમ્ 97.

પછી એ તીર્થનું નામ કપાલમોચન પડ્યું, જે સર્વોત્તમ પવિત્ર સ્થાન બન્યું.

ગત્વા હરિહરક્ષેત્રં સ્નાત્વા દેવાઙ્ગદે તથા

હરિ અને હરનું પવિત્ર સ્થાન છે ત્યાં જઈને, દેવાંગ નામના તીર્થે સ્નાન કર્યું.

તત્ર સ્નાત્વા તથા નત્વા ત્રિજલેશ્વરસંજ્ઞિતમ્

ત્યાં સ્નાન કરીને અને ત્રિજલેશ્વર નામના સ્થાન પર વંદન કર્યું.