વરાહપુરાણમ્

સર્વભૂતમહારૌદ્રી યા દેવી પરમેશ્વરી । સંહારિણી તુ યા ચૈવ કાલરાત્રિઃ પ્રકીર્તિતા ।। ૯૫.

બધા જીવોમાંથી સૌથી ભયાનક, સર્વશક્તિમાન, સંહારક અને 'કાલરાત્રી' તરીકે ઓળખાતી એ પરમેશ્વરી દેવી—

તસ્યા હ્યનુચરા દેવ્યો યા હ્યસંખ્યાતકોટયઃ । તાસ્તાં દેવીં મહાભાગાં પરિવાર્ય વ્યવસ્થિતાઃ ।। ૯૫.

એની સાથે અનગણિત કરોડો અનુચરી દેવીઓ, એ મહાભાગ્યશાળી દેવીને ઘેરીને ઊભી રહી.

યા ક્યામાસુરવ્યગ્રાસ્તાસ્તાં દેવીં બુભુક્ષિતાઃ । બુભુક્ષિતા વયં દેવિ દેહિ નો ભોજનં શુભે ।। ૯૫.

દૈત્યમાંસ માટે ઉત્સુક અને ભૂખેલી એ સ્ત્રીઓ દેવીને બોલી: 'દેવી, અમને ભૂખ લાગી છે; અમારે માટે ભોજન આપો, શુભે.'

એવમુક્તા તદા દેવી દધ્યૌ તાસાં તુ ભોજનમ્ । ન ચાધ્યગચ્છચ્ચ યદા તાસાં ભોજનમન્તિકાત્ ।। ૯૫.

દેવી એ વાત સાંભળી, એમના માટે શું ભોજન મળે એ વિચાર્યું; પણ નજીકમાં એમને યોગ્ય કંઈ મળ્યું નહીં.

તતો દધ્યૌ મહાદેવં રુદ્રં પશુપતિં વિભુમ્ । સોઽપિ ધ્યાનાત્ સમુત્તસ્થૌ પરમાત્મા ત્રિલોચનઃ ।। ૯૫.

પછી દેવી એ મહાદેવ, રુદ્ર, પશુપતિ અને સર્વવ્યાપક ભગવાનનું ધ્યાન કર્યું; અને તે પરમાત્મા, ત્રિનેત્રધારી, ધ્યાનમાંથી પ્રગટ થયા.

ઉવાચ ચ દ્રુતં દેવીં કિં તે કાર્યં વિવક્ષિતમ્ । બ્રૂહિ દેવિ વરારોહે યત્ તે મનસિ વર્ત્તતે ।। ૯૫.

એમણે દેવીને તરત પૂછ્યું: 'તને શું કામ કરવું છે? શું ઈચ્છા છે, સુંદરે? જે તારા મનમાં છે, એ મને કહો.'

દેવ્યુવાચ । ભક્ષ્યાર્થમાસાં દેવેશ કિઞ્ચિદ્ દાતુમિહાર્હસિ । બલાત્કુર્વન્તિ મામેતા ભક્ષાર્થિન્યો મહાબલાઃ । અન્યથા મામપિ બલાદ્ ભક્ષયિષ્યન્તિ માં પ્રભો ।। ૯૫.

દેવી બોલી: 'દેવોના સ્વામી, આ સ્ત્રીઓ માટે તમે અહીં કંઈક ખાવાનું આપો; એ મહાબળશાળી સ્ત્રીઓ મારી પાસે જબરદસ્તી ભોજન માંગે છે. નહિંતર, પ્રભુ, એ મને જ પણ બળજબરીથી ખાઈ જશે.'

રુદ્ર ઉવાચ । એતાસાં શ્રૃણુ દેવેશિ ભક્ષમેકં મયોદ્યતમ્ । કથ્યમાનં વરારોહે કાલરાત્રિ મહાપ્રભે ।। ૯૫.

રુદ્ર બોલ્યા: 'દેવીઓની રાણી, મારા દ્વારા એમના માટે એક ભોજન તૈયાર થયું છે, એ સાંભળો. સુંદર કાલરાત્રી, મહાપ્રભા, હું એ જણાવું છું.'

યા સ્ત્રી સગર્ભા દેવેશિ અન્યસ્ત્રીપરિધાનકમ્ । પરિધત્તે સ્પૃશેચ્ચાપિ પુરુષસ્ય વિશેષતઃ ।। ૯૫.

દેવીઓની રાણી, કોઈ પણ સ્ત્રી જો ગર્ભવતી હોય અને બીજી સ્ત્રીના કપડાં પહેરે, કે એ કપડાં પહેરે કે સ્પર્શે—even પુરુષના કપડાં ખાસ કરીને—

સ ભાગોઽસ્તુ મહાભાગે કાસાઞ્ચિત્ પૃથિવીતલે । અન્યાશ્છિદ્રેષુ બાલાનિ ગૃહીત્વા તત્ર વૈ બલિમ્ । લબ્ધ્વા તિષ્ઠન્તુ સુપ્રીતા અપિ વર્ષશતાન્યપિ ।। ૯૫.

એ ભાગ, મહાભાગ્યવતી, પૃથ્વી પર કેટલીક સ્ત્રીઓને મળે; બીજી કેટલીક સ્ત્રીઓ ઘરના દ્વાર પાસે બાળકો પકડીને ત્યાં બલિ મેળવી ખુશ રહે—even સો વર્ષ સુધી.

અન્યાઃ સૂતિગૃહે છિદ્રં ગૃહ્ણીયુસ્તત્ર પૂજિતાઃ । નિવસિષ્યન્તિ દેવેશિ તથાન્યા જાતહારિકાઃ ।। ૯૫.

બીજીઓ, પ્રસૂતિગૃહમાં, દરવાજા પાસે રહીને પૂજિત થાય; અને બીજી કેટલીક નવજાત બાળકોને લઈ જતી રહે, એ રીતે વસે.

ગૃહે ક્ષેત્રે તડાગેષુ વાપ્યુદ્યાનેષુ ચૈવ હિ । અન્યચિત્તા રુદન્ત્યો યાઃ સ્ત્રિયસ્તિષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ । તાસાં શરીરાણ્યાવિશ્ય કાશ્ચિત્તૃપ્તિમવાપ્સ્યથ ।। ૯૫.

ઘરમાં, ખેતરમાં, તળાવમાં, વાવમાં કે બગીચામાં, જે સ્ત્રીઓ હંમેશા દુઃખી અને રડતી રહે છે, તેમનાં શરીરમાં ક્યારેક કેટલાક જીવ પ્રવેશી જાય છે અને પોતાની તૃપ્તિ મેળવે છે.

એવમુક્ત્વા તદા દેવીં સ્વયં રુદ્રઃ પ્રતાપવાન્ । દૃષ્ટ્વા રુરું ચ સબલમસુરેન્દ્રં નિપાતિતમ્ । સ્તુતિં ચકાર ભગવાન્ સ્વયં દેવસ્ત્રિલોચનઃ ।। ૯૫.

આ રીતે દેવીને કહીને, તેજસ્વી રુદ્રે પોતે, રૂરુ અને તેના દૈત્યસેનાપતિને પડેલા જોઈ, ત્રિનેત્રધારી ભગવાને પોતે દેવીની સ્તુતિ કરી.

રુદ્ર ઉવાચ । જયસ્વ દેવિ ચામુણ્ડે જય ભૂતાપહારિણિ । જય સર્વગતે દેવિ કાલરાત્રિ નમોઽસ્તુ તે ।। ૯૫.

રુદ્રે કહ્યું: જય હો ચામુંડા દેવી! જય હો, સર્વ જીવોના દુઃખ દૂર કરનારી! જય હો, સર્વત્ર વ્યાપક દેવી! કાળરાત્રિ, તમને વંદન છે.

વિશ્વમૂર્ત્તે શુભે શુદ્ધે વિરૂપાક્ષિ ત્રિલોચને । ભીમરૂપે શિવે વિદ્યે મહામાયે મહોદયે ।। ૯૫.

હે વિશ્વરૂપા, શુભ, શુદ્ધ, અનોખા નેત્રવાળી ત્રિનેત્રી! ભયાનક રૂપાવાળી, કલ્યાણી, જ્ઞાનરૂપ, મહામાયાવાળી, મહોત્કર્ષવાળી દેવી!

મનોજવે જયે જૃમ્ભે ભીમાક્ષિ ક્ષુભિતક્ષયે । મહામારિ વિચિત્રાઙ્ગે ગેયનૃત્યપ્રિયે શુભે ।। ૯૫.

મન જેટલી ઝડપી, વિજયી, વિસ્તૃત થનારી, ભયાનક આંખવાળી, ઉગ્ર વિનાશક, મહામારી, અનોખા અંગવાળી, ગીત અને નૃત્યને ગમતી, શુભ દેવી!

વિકરાલે મહાકાલિ કાલિકે પાપહારિણિ । પાશહસ્તે દણ્ડહસ્તે ભીમરૂપે ભયાનકે ।। ૯૫.

ભયાનક રૂપાવાળી, મહાકાળી, કાળિકા, પાપ નાશનારી! હાથમાં પાશ અને દંડ ધરાવાળી, ભયાનક અને ભયપ્રદ રૂપાવાળી!

ચામુણ્ડે જ્વલમાનાસ્યે તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રે મહાબલે । શવયાનસ્થિતે દેવિ પ્રેતાસનગતે શિવે ।। ૯૫.

હે ચામુંડા, જ્વલંત મુખવાળી, તીક્ષ્ણ દાંતવાળી, મહાબળશાળી! મૃતદેહ પર બેઠેલી દેવી, પ્રેતોમાં વસતી કલ્યાણી!

ભીમાક્ષિ ભીષણે દેવિ સર્વભૂતભયંકરિ । કરાલે વિકરાલે ચ મહાકાલે કરાલિનિ । કાલી કરાલી વિક્રાન્તા કાલરાત્રિ નમોઽસ્તુ તે ।। ૯૫.

ભયાનક આંખવાળી, ભયજનક દેવી, સર્વ જીવોમાં ભય ફેલાવનારી! કઠોર, ભયાનક, મહાકાળ, કઠોર સ્વરૂપાવાળી! કાળી, કરાળી, પરાક્રમી, કાળરાત્રિ, તમને વંદન છે.

વિકરાલમુખી દેવિ જ્વાલામુખિ નમોઽસ્તુ તે । સર્વસત્ત્વહિતે દેવિ સર્વદેવિ નમોઽસ્તુ તે ।। ૯૫.

ભયાનક મુખવાળી દેવી, જ્વાળામુખી, તમને વંદન છે. સર્વ જીવના કલ્યાણ માટે રહેનારી દેવી, સર્વ દેવી, તમને વંદન છે.

ઇતિ સ્તુતા તદા દેવી રુદ્રેણ પરમેષ્ઠિના । તુતોષ પરમા દેવી વાક્યં ચેદમુવાચ હ । વરં વૃણીષ્વ દેવેશ યત્ તે મનસિ વર્ત્તતે ।। ૯૫.

આ રીતે રુદ્રે સ્તુતિ કરતાં પરમ દેવી પ્રસન્ન થઈ અને કહ્યું: 'દેવેશ, જે કંઈ તારા મનમાં છે તે વર માગ.'

રુદ્ર ઉવાચ । સ્તોત્રેણાનેન યે દેવિ ત્વાં સ્તુવન્તિ વરાનને । તેષાં ત્વં વરદા દેવિ ભવ સર્વગતા સતી ।। ૯૫.

રુદ્રે કહ્યું: હે સુન્દર મુખવાળી દેવી, જે કોઈ આ સ્તોત્રથી તારી સ્તુતિ કરે, તેમને તું વરદાન આપનારી અને સર્વત્ર રહેનારી દેવી બની રહે.

યશ્ચેમં ત્રિપ્રકારં તુ દેવિ ભક્ત્યા સમન્વિતઃ । સ પુત્રપૌત્રપશુમાન્ સમૃદ્ધિમુપગચ્છતિ ।। ૯૫.

જે ભક્તિપૂર્વક આ ત્રિપ્રકાર સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, તેને પુત્ર, પૌત્ર, પશુ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

યશ્ચેમં શ્રૃણુયાદ્ ભક્ત્યા ત્રિશક્તયાસ્તુ સમુદ્ભવમ્ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પદં ગચ્છત્યનામયમ્ ।। ૯૫.

જે ભક્તિથી ત્રણ શક્તિઓની ઉત્પત્તિનું શ્રવણ કરે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થઈ દુઃખરહિત અવસ્થાને પામે છે.

એવં સ્તુત્વા ભવો દેવીં ચામુણ્ડાં પરમેશ્વરીમ્ । ક્ષણાદન્તર્હિતો દેવસ્તે ચ દેવા દિવં યયુઃ ।। ૯૫.

આ રીતે ભવએ પરમેશ્વરી ચામુંડાની સ્તુતિ કરી, પછી ક્ષણમાં અદૃશ્ય થઈ ગયો અને દેવતાઓ સ્વર્ગે પરત ગયા.

ય એતાં વેદ વૈ દેવ્યા ઉત્પત્તિં ત્રિવિધાં ધરે । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમૃચ્છતિ ।। ૯૫.

જે કોઈ દેવીની ત્રિવિધ ઉત્પત્તિને જાણે અને મનમાં ધારણ કરે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થઈ પરમ મુક્તિને પામે છે.

ભ્રષ્ટરાજ્યો યદા રાજા નવમ્યાં નિયતઃ શુચિઃ । અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામુપવાસી નરોત્તમઃ । સંવત્સરેણ લભતે રાજ્યં નિષ્કણ્ટકં નૃપઃ ।। ૯૫.

જે રાજા રાજ્યથી વિહોણો થયો હોય, તે નવમીના દિવસે પવિત્રતાથી ઉપવાસ કરે અને અષ્ટમી તથા ચતુર્દશી પર પણ ઉપવાસ રાખે, તો એક વર્ષમાં અવરોધરહિત રાજ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.

એષા ત્રિશક્તિરુદ્દિષ્ટા નયસિદ્ધાન્તગામિની । એષા શ્વેતા પરા સૃષ્ટિઃ સાત્ત્વિકી બ્રહ્મસંસ્થિતા ।। ૯૫.

આ ત્રિશક્તિ આચારના સિદ્ધાંત પ્રમાણે વર્ણવાઈ છે; આ સફેદ, ઉત્તમ, સાત્વિક અને બ્રહ્મામાં સ્થિત સર્જન છે.

એષૈવ રક્તા રજસિ વૈષ્ણવી પરિકીર્ત્તિતા । એષૈવ કૃષ્ણા તમસિ રૌદ્રી દેવી પ્રકીર્ત્તિતા ।। ૯૫.

આ જ શક્તિ રજોગુણમાં લાલ છે, જેને વૈષ્ણવી કહે છે; અને તમોગુણમાં કાળી છે, જેને રૌદ્રી દેવી કહે છે.