વરાહપુરાણમ્

તથૈવ યોધાઃ સ્થગિતેતરેતરા - સ્તિતીર્ષવઃ પ્રવરાસ્તૂર્ણપાણયઃ । રણે રણે લબ્ધજયાઃ પ્રહારિણો વિરેજુરુચ્ચૈરસુરાનુગા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

એ જ રીતે, યુદ્ધમાં આગળ વધવા ઉત્સુક, એકબીજાને ઢાંકીને ઊભેલા, ઝડપી હાથવાળા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ, વારંવાર વિજય પ્રાપ્ત કરતા, અસુરોના અનુયાયી તરીકે ખૂબ તેજસ્વી લાગતા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિનિર્ગત્ય જલાત્ તતઃ । ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ પ્રાયાદિન્દ્રપુરં પ્રતિ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈ ગયા, ત્યારે ચારે પ્રકારની સેનાથી સજ્જ એ લશ્કર પાણીમાંથી બહાર આવીને ઇન્દ્રના શહેર તરફ આગળ વધ્યું.

યુયોધ ચ સૂરૈઃ સાર્દ્ધં રુરુર્દૈત્યપતિસ્તથા । મુદ્ગરૈર્મુશલૈઃ શૂલૈઃ શરૈર્દણ્ડાયુધૈસ્તથા । જઘ્નુર્દૈત્યાઃ સુરાન્ સંખ્યે સુરાશ્ચૈવ તથાઽસુરાન્ ।। ૯૫.

દૈત્યપતિ રુરુએ પોતાના વીર યોદ્ધાઓ સાથે મળીને મુગદર, મુશલ, શૂળ, બાણ અને દંડ જેવા શસ્ત્રોથી યુદ્ધ કર્યું; દૈત્યો યુદ્ધમાં દેવતાઓને મારતા અને દેવતાઓ પણ અસુરોને એ જ રીતે ઘાયલ કરતા.

એવં ક્ષણમથો યુદ્ધં તદા દેવાઃ સવાસવાઃ । અસુરૈર્નિર્જિતાઃ સદ્યો દુદ્રુવુર્વિમુખા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

આ રીતે થોડો સમય યુદ્ધ થયા પછી, દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર સહીત, અસુરો દ્વારા તુરંત હરાઈને ખૂબ ગભરાઈને ભાગી ગયા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિદ્રુતેષુ વિશેષતઃ । અસુરઃ સર્વદેવાનામન્વધાવત વીર્યવાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈને ખાસ કરીને વિખેરાઈ ગયા, ત્યારે એ શક્તિશાળી અસુરે બધા દેવતાઓનો પીછો કર્યો.

તતો દેવગણાઃ સર્વે દ્રવન્તો ભયવિહ્વલાઃ । નીલં ગિરિવરં જગ્મુર્યત્ર દેવી વ્યવસ્થિતા ।। ૯૫.

પછી બધા દેવગણો, ડરથી વ્યાકુળ થઈને ભાગતા, એ મહાન નીલ પર્વત પાસે ગયા, જ્યાં દેવી હાજર હતી.

ૌદ્રી તપોરતા દેવી તામસી શક્તિરુત્તમા । સંહારકારિણી દેવી કાલરાત્રીતિ તાં વિદુઃ ।। ૯૫.

એ દેવી તપમાં લીન, ભયાનક સ્વરૂપવાળી અને શ્રેષ્ઠ શક્તિ ધરાવતી, સંહાર કરનારી છે, જેને કાળરાત્રિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સા દૃષ્ટ્વા તાન્ તદા દેવાન્ ભયત્રસ્તાન્ વિચેતસઃ । મા ભૈષ્ટેત્યુચ્ચકૈર્દેવી તાનુવાચ સુરોત્તમાન્ ।। ૯૫.

ત્યારે દેવીએ ડરથી વ્યાકુળ અને ગભરાયેલા દેવતાઓને જોઈને, ઉંચા અવાજે કહ્યું: 'ડરો નહીં'.

દેવ્યુવાચ । કિમિયં વ્યાકુલા દેવા ગતિર્વ ઉપલક્ષ્યતે । કથયધ્વં દ્રુતં દેવાઃ સર્વથા ભયકારણમ્ ।। ૯૫.

દેવી બોલી: 'દેવતાઓ, તમે કેમ એટલા ગભરાયેલા છો? કયો સંકટ દેખાય છે? જલ્દી કહો, તમારો ડર કઈ રીતે છે?'

દેવા ઊચુઃ । અયમાયાતિ દૈત્યેન્દ્રો રુરુર્ભીમપરાક્રમઃ । એતસ્ય ભીતાન્ રક્ષસ્વ ત્વં દેવાન્ પરમેશ્વરિ ।। ૯૫.

દેવતાઓએ કહ્યું: 'આ ભયાનક પરાક્રમી દૈત્યરાજા રુરુ આવી રહ્યો છે. હે પરમેશ્વરી, ડરાયેલા અમને તું બચાવ.'

એવમુક્તા તદા દેવૈર્દેવી ભીમપરાક્રમા । જહાસ પરયા પ્રીત્યા દેવાનાં પુરતઃ શુભા ।। ૯૫.

દેવતાઓએ આવું કહ્યાએ, ભયાનક શક્તિવાળી, સુંદર દેવી દેવતાઓની સામે ખૂબ આનંદથી હસી ઉઠી.

તસ્યા હસન્ત્યા વક્ત્રાત્ તુ બહ્વ્યો દેવ્યો વિનિર્યયુઃ । યાભિર્વિશ્વમિદં વ્યાપ્તં વિકૃતાભિરનેકશઃ ।। ૯૫.

જ્યારે એ દેવી હસતી હતી, ત્યારે તેના મુખમાંથી ઘણી દેવીઓ બહાર આવી, જેઓ અનેક ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરીને આખા જગતને વ્યાપી ગઈ.

પાશાઙ્કુશધરાઃ સર્વાઃ સર્વાઃ પીનપયોધરાઃ । સર્વાઃ શૂલધરા ભીમાઃ સર્વાશ્ચાપધરાઃ શુભાઃ ।। ૯૫.

બધી દેવીઓ પાસે પાશ અને અંકુશ હતા, બધીના સ્તન ભરાવદાર હતા, બધી ભયાનક શૂળધારી હતી અને બધી સુંદર ધનુષધારી હતી.

તાઃ સર્વાઃ કોટિશો દેવ્યસ્તાં દેવીં વેષ્ટ્ય સંસ્થિતાઃ । યુયુધુદર્નિવૈઃ સાર્દ્ધં બદ્ધતૂણા મહાબલાઃ । ક્ષણેન દાનવબલં તત્સર્વં નિહતં તુ તૈઃ ।। ૯૫.

બધી દેવીઓ, કરોડો સંખ્યામાં, એ દેવીને ઘેરીને મજબૂતીથી ઊભી રહી. બધાએ મળીને, પોતાના ધનુષ્ય સાથે અને મહાન બળથી, દૈત્યોની સેના સામે યુદ્ધ કર્યું. એક પળમાં જ એ બધાએ દૈત્યોની આખી સેના નાશ કરી નાખી.

દેવાશ્ચ સર્વે સંયત્તા યુયુધુર્દાનવં બલમ્ । આદિત્યા વસવો રુદ્રા વિશ્વેદેવાસ્તથાશ્વિનૌ । સર્વે શસ્ત્રાણિ સંગૃહ્ય યુયુધુર્દાનવં બલમ્ ।। ૯૫.

બધા દેવતાઓ પણ એકઠા થઈને દૈત્યોની સેના સામે લડી પડ્યા—આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, વિશ્વેદેવ અને અશ્વિનીકુમારો—બધાએ શસ્ત્રો લઈને દૈત્યોની સેના સામે યુદ્ધ કર્યું.

કાલરાત્ર્યા બલં યચ્ચ યચ્ચ દેવબલં મહત્ । તત્સર્વં દાનવબલમનયદ્ યમસાદનમ્ ।। ૯૫.

કાલરાત્રીનું અને દેવતાઓનું જે જે બળ હતું, એ બધું મળીને દૈત્યોની આખી સેના યમલોક તરફ દોરી ગઈ.

એક એવ મહાદૈત્યો રુરુસ્તસ્થૌ મહામૃધે । સ ચ માયાં મહારૌદ્રીં રૌરવીં વિસસર્જ હ ।। ૯૫.

મહાન યુદ્ધમાં હવે માત્ર એક જ મહાદૈત્ય, રુરુ, ઊભો રહ્યો હતો; એણે અત્યંત ભયાનક અને ભયાવહ માયા પાથરી.

સા માયા વવૃધે ભીમા સર્વદેવપ્રમોહિની । તયા તુ મોહિતા દેવાઃ સદ્યો નિદ્રાં તુ ભેજિરે ।। ૯૫.

એ માયા બહુ ભયાનક અને બધાં દેવતાઓને ભુલાવનારી બની ગઈ; એની અસરથી બધા દેવતાઓ તરત જ ઊંઘી ગયા.

દેવી ચ ત્રિશિખેનાજૌ તં દૈત્યં સમતાડ્યત્ । તયા તુ તાડિતાન્તસ્ય દૈત્યસ્ય શુભલોચને । ચર્મમુણ્ડે ઉભે સમ્યક્ પૃથગ્ભૂતે બભૂવતુઃ ।। ૯૫.

પણ દેવી એ યુદ્ધભૂમિ પર પોતાના ત્રિશૂલથી એ દૈત્યને ઘા માર્યો; અને એ ઘા પડતાં દૈત્યમાંથી ચર્મ અને મુંડા નામે બે જુદા જુદા જીવ પ્રગટ થયા.

રુરોસ્તુ દાનવેન્દ્રસ્ય ચર્મમુણ્ડે ક્ષણાદ્ યતઃ । અપહૃત્યાહરદ્ દેવી ચામુણ્ડા તેન સાભવત્ ।। ૯૫.

દૈત્યરાજ રુરુમાંથી ચર્મ અને મુંડા તુરંત ઉદ્ભવ્યા; અને દેવી એ બંનેને પકડીને 'ચામુંડા' તરીકે જાણીતી બની.

સર્વભૂતમહારૌદ્રી યા દેવી પરમેશ્વરી । સંહારિણી તુ યા ચૈવ કાલરાત્રિઃ પ્રકીર્તિતા ।। ૯૫.

બધા જીવોમાંથી સૌથી ભયાનક, સર્વશક્તિમાન, સંહારક અને 'કાલરાત્રી' તરીકે ઓળખાતી એ પરમેશ્વરી દેવી—

તસ્યા હ્યનુચરા દેવ્યો યા હ્યસંખ્યાતકોટયઃ । તાસ્તાં દેવીં મહાભાગાં પરિવાર્ય વ્યવસ્થિતાઃ ।। ૯૫.

એની સાથે અનગણિત કરોડો અનુચરી દેવીઓ, એ મહાભાગ્યશાળી દેવીને ઘેરીને ઊભી રહી.

યા ક્યામાસુરવ્યગ્રાસ્તાસ્તાં દેવીં બુભુક્ષિતાઃ । બુભુક્ષિતા વયં દેવિ દેહિ નો ભોજનં શુભે ।। ૯૫.

દૈત્યમાંસ માટે ઉત્સુક અને ભૂખેલી એ સ્ત્રીઓ દેવીને બોલી: 'દેવી, અમને ભૂખ લાગી છે; અમારે માટે ભોજન આપો, શુભે.'

એવમુક્તા તદા દેવી દધ્યૌ તાસાં તુ ભોજનમ્ । ન ચાધ્યગચ્છચ્ચ યદા તાસાં ભોજનમન્તિકાત્ ।। ૯૫.

દેવી એ વાત સાંભળી, એમના માટે શું ભોજન મળે એ વિચાર્યું; પણ નજીકમાં એમને યોગ્ય કંઈ મળ્યું નહીં.

તતો દધ્યૌ મહાદેવં રુદ્રં પશુપતિં વિભુમ્ । સોઽપિ ધ્યાનાત્ સમુત્તસ્થૌ પરમાત્મા ત્રિલોચનઃ ।। ૯૫.

પછી દેવી એ મહાદેવ, રુદ્ર, પશુપતિ અને સર્વવ્યાપક ભગવાનનું ધ્યાન કર્યું; અને તે પરમાત્મા, ત્રિનેત્રધારી, ધ્યાનમાંથી પ્રગટ થયા.

ઉવાચ ચ દ્રુતં દેવીં કિં તે કાર્યં વિવક્ષિતમ્ । બ્રૂહિ દેવિ વરારોહે યત્ તે મનસિ વર્ત્તતે ।। ૯૫.

એમણે દેવીને તરત પૂછ્યું: 'તને શું કામ કરવું છે? શું ઈચ્છા છે, સુંદરે? જે તારા મનમાં છે, એ મને કહો.'

દેવ્યુવાચ । ભક્ષ્યાર્થમાસાં દેવેશ કિઞ્ચિદ્ દાતુમિહાર્હસિ । બલાત્કુર્વન્તિ મામેતા ભક્ષાર્થિન્યો મહાબલાઃ । અન્યથા મામપિ બલાદ્ ભક્ષયિષ્યન્તિ માં પ્રભો ।। ૯૫.

દેવી બોલી: 'દેવોના સ્વામી, આ સ્ત્રીઓ માટે તમે અહીં કંઈક ખાવાનું આપો; એ મહાબળશાળી સ્ત્રીઓ મારી પાસે જબરદસ્તી ભોજન માંગે છે. નહિંતર, પ્રભુ, એ મને જ પણ બળજબરીથી ખાઈ જશે.'

રુદ્ર ઉવાચ । એતાસાં શ્રૃણુ દેવેશિ ભક્ષમેકં મયોદ્યતમ્ । કથ્યમાનં વરારોહે કાલરાત્રિ મહાપ્રભે ।। ૯૫.

રુદ્ર બોલ્યા: 'દેવીઓની રાણી, મારા દ્વારા એમના માટે એક ભોજન તૈયાર થયું છે, એ સાંભળો. સુંદર કાલરાત્રી, મહાપ્રભા, હું એ જણાવું છું.'

યા સ્ત્રી સગર્ભા દેવેશિ અન્યસ્ત્રીપરિધાનકમ્ । પરિધત્તે સ્પૃશેચ્ચાપિ પુરુષસ્ય વિશેષતઃ ।। ૯૫.

દેવીઓની રાણી, કોઈ પણ સ્ત્રી જો ગર્ભવતી હોય અને બીજી સ્ત્રીના કપડાં પહેરે, કે એ કપડાં પહેરે કે સ્પર્શે—even પુરુષના કપડાં ખાસ કરીને—