વરાહપુરાણમ્

તપઃ કૃત્વા ચિરં કાલં પાલયામ્યખિલં જગત્ । એવમુદ્દિશ્ય પઞ્ચાગ્નિં સાધયામાસ ભામિની ।। ૯૫.

દેવીએ લાંબા સમય સુધી તપ કરીને આખું જગત પોષ્યું. એ રીતે તેજસ્વિ દેવી પાંચ અગ્નિનું કઠિન તપ પૂર્ણ કર્યું.

તસ્યાઃ કાલાન્તરે દેવ્યાસ્તપન્ત્યાસ્તપ ઉત્તમમ્ । રુરુર્નામ મહાતેજા બ્રહ્મદત્તવરોઽસુરઃ ।। ૯૫.

બીજા સમયે, જ્યારે દેવી શ્રેષ્ઠ તપ કરી રહી હતી, ત્યારે રૂરુ નામનો મહાટેજસ્વી, બ્રહ્માથી વરપ્રાપ્ત અસુર હતો.

સમુદ્રમધ્યે રત્નાઢ્યં પુરમસ્તિ મહાવનમ્ । તત્ર રાજા સ દૈત્યેન્દ્રઃ સર્વદેવભયંકરઃ ।। ૯૫.

સમુદ્રના મધ્યમાં રત્નોથી ભરપૂર એક નગરી અને મોટું વન હતું. ત્યાં એ દૈત્યરાજા, જે સર્વે દેવતાઓને ડરાવતો, રાજ કરતો હતો.

અનેકશતસાહસ્ત્રકોટિકોટિશતોત્તરૈઃ । અસુરૈરન્વિતઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીયો નમુચિર્યથા ।। ૯૫.

અનગણિત લાખો, કરોડો અને અબજ અસુરો સાથે એ મહિમાવાન દૈત્ય, બીજો નામુચિ જેવો લાગતો હતો.

કાલેન મહતા ચાસૌ લોકપાલપુરાણ્યથ । જિગીષુઃ સૈન્યસંવીતો દેવૈર્ભયમરોચયત્ ।। ૯૫.

સમય જતાં, એ દૈત્યે વિશાળ સેના સાથે લોકપાલોના પ્રાચીન નગરો જીતવાની ઇચ્છા કરી અને દેવતાઓમાં ભય ફેલાવ્યો.

ઉત્તિષ્ઠતસ્તસ્ય મહાસુરસ્ય સમુદ્રતોયં વવૃધેઽતિમાત્રમ્ । અનેકનક્રગ્રહમીનજુષ્ટ - માપ્લાવયત્ પર્વતસાનુદેશાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે એ મહાન અસુર ઊભો થયો, ત્યારે દરિયાનો પાણી બહુ વધ્યું અને અનેક મગર, વાઘમાછલી અને માછલીઓથી ભરાયેલું પાણી પર્વતોની ઢાળ ઉપર સુધી છલકાયું.

અન્તઃ સ્થિતાનેકસુરારિસંઘં વિચિત્રચર્માયુધચિત્રશોભમ્ । ભીમં બલં બલિનં ચારુયોધં વિનિર્યયૌ સિન્ધુજલાદ્ વિશાલમ્ ।। ૯૫.

દરિયાના પાણીમાંથી અનેક દેવશત્રુઓની ટોળીઓથી ભરેલું, વિવિધ ચામડાં અને શસ્ત્રોથી શોભાયમાન, ભયાનક અને શક્તિશાળી, સુંદર યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતું વિશાળ સેના બહાર આવી.

તત્ર દ્વિપા દૈત્યવરૈરુપેતા સમાનઘણ્ટાસુસમૂહયુક્તાઃ । વિનિર્યયુઃ સ્વાકૃતિભીષણાનિ સમન્તમુચ્ચૈઃ ખલુ દર્શયન્તઃ ।। ૯૫.

ત્યાં, શ્રેષ્ઠ દૈત્યોથી ભરેલા દ્વીપો, ઘંટોની ગૂંજ સાથે અને પોતાની ભયાનક આકૃતિઓથી આસપાસ ઉંચે દેખાતા, સર્વત્ર બહાર આવ્યા.

અશ્વાસ્તથા કાઞ્ચનપીડનદ્ધા રોહીતમત્સ્યૈઃ સમતાં જલાન્તઃ । વ્યવસ્થિતાસ્તે સમમેવ તૂર્ણં વિનિર્યયુઃ લક્ષશઃ કોટિશશ્ચ ।। ૯૫.

સોનાના શણગારથી સજ્જ ઘોડાઓ, પાણીમાં લાલ માછલીઓ જેવી દેખાતી, તૈયાર ઊભા રહ્યા અને લાખો-કરોડો સંખ્યામાં ઝડપથી બહાર આવ્યા.

રથા રવિસ્યન્દનતુલ્યવેગાઃ સુચક્રદણ્ડાક્ષત્રિવેણુયુક્તાઃ । સુશસ્ત્રયન્ત્રાઃ પરિપીડિતાઙ્ગા - શ્ચલત્પતાકાસ્ત્વરિતં વિશઙ્કાઃ ।। ૯૫.

સૂર્યના રથ જેવી ઝડપવાળા રથો, સુંદર ચકરા, દંડ અને ત્રણેય જૂથ સાથે સજ્જ, ઉત્તમ શસ્ત્રો અને યંત્રોથી ભરેલા, લશ્કરથી ગોઠવાયેલા, ફડફડતી ધ્વજાઓ સાથે નિર્ભયતાથી ઝડપથી ચાલ્યા.

તથૈવ યોધાઃ સ્થગિતેતરેતરા - સ્તિતીર્ષવઃ પ્રવરાસ્તૂર્ણપાણયઃ । રણે રણે લબ્ધજયાઃ પ્રહારિણો વિરેજુરુચ્ચૈરસુરાનુગા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

એ જ રીતે, યુદ્ધમાં આગળ વધવા ઉત્સુક, એકબીજાને ઢાંકીને ઊભેલા, ઝડપી હાથવાળા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ, વારંવાર વિજય પ્રાપ્ત કરતા, અસુરોના અનુયાયી તરીકે ખૂબ તેજસ્વી લાગતા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિનિર્ગત્ય જલાત્ તતઃ । ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ પ્રાયાદિન્દ્રપુરં પ્રતિ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈ ગયા, ત્યારે ચારે પ્રકારની સેનાથી સજ્જ એ લશ્કર પાણીમાંથી બહાર આવીને ઇન્દ્રના શહેર તરફ આગળ વધ્યું.

યુયોધ ચ સૂરૈઃ સાર્દ્ધં રુરુર્દૈત્યપતિસ્તથા । મુદ્ગરૈર્મુશલૈઃ શૂલૈઃ શરૈર્દણ્ડાયુધૈસ્તથા । જઘ્નુર્દૈત્યાઃ સુરાન્ સંખ્યે સુરાશ્ચૈવ તથાઽસુરાન્ ।। ૯૫.

દૈત્યપતિ રુરુએ પોતાના વીર યોદ્ધાઓ સાથે મળીને મુગદર, મુશલ, શૂળ, બાણ અને દંડ જેવા શસ્ત્રોથી યુદ્ધ કર્યું; દૈત્યો યુદ્ધમાં દેવતાઓને મારતા અને દેવતાઓ પણ અસુરોને એ જ રીતે ઘાયલ કરતા.

એવં ક્ષણમથો યુદ્ધં તદા દેવાઃ સવાસવાઃ । અસુરૈર્નિર્જિતાઃ સદ્યો દુદ્રુવુર્વિમુખા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

આ રીતે થોડો સમય યુદ્ધ થયા પછી, દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર સહીત, અસુરો દ્વારા તુરંત હરાઈને ખૂબ ગભરાઈને ભાગી ગયા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિદ્રુતેષુ વિશેષતઃ । અસુરઃ સર્વદેવાનામન્વધાવત વીર્યવાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈને ખાસ કરીને વિખેરાઈ ગયા, ત્યારે એ શક્તિશાળી અસુરે બધા દેવતાઓનો પીછો કર્યો.

તતો દેવગણાઃ સર્વે દ્રવન્તો ભયવિહ્વલાઃ । નીલં ગિરિવરં જગ્મુર્યત્ર દેવી વ્યવસ્થિતા ।। ૯૫.

પછી બધા દેવગણો, ડરથી વ્યાકુળ થઈને ભાગતા, એ મહાન નીલ પર્વત પાસે ગયા, જ્યાં દેવી હાજર હતી.

ૌદ્રી તપોરતા દેવી તામસી શક્તિરુત્તમા । સંહારકારિણી દેવી કાલરાત્રીતિ તાં વિદુઃ ।। ૯૫.

એ દેવી તપમાં લીન, ભયાનક સ્વરૂપવાળી અને શ્રેષ્ઠ શક્તિ ધરાવતી, સંહાર કરનારી છે, જેને કાળરાત્રિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સા દૃષ્ટ્વા તાન્ તદા દેવાન્ ભયત્રસ્તાન્ વિચેતસઃ । મા ભૈષ્ટેત્યુચ્ચકૈર્દેવી તાનુવાચ સુરોત્તમાન્ ।। ૯૫.

ત્યારે દેવીએ ડરથી વ્યાકુળ અને ગભરાયેલા દેવતાઓને જોઈને, ઉંચા અવાજે કહ્યું: 'ડરો નહીં'.

દેવ્યુવાચ । કિમિયં વ્યાકુલા દેવા ગતિર્વ ઉપલક્ષ્યતે । કથયધ્વં દ્રુતં દેવાઃ સર્વથા ભયકારણમ્ ।। ૯૫.

દેવી બોલી: 'દેવતાઓ, તમે કેમ એટલા ગભરાયેલા છો? કયો સંકટ દેખાય છે? જલ્દી કહો, તમારો ડર કઈ રીતે છે?'

દેવા ઊચુઃ । અયમાયાતિ દૈત્યેન્દ્રો રુરુર્ભીમપરાક્રમઃ । એતસ્ય ભીતાન્ રક્ષસ્વ ત્વં દેવાન્ પરમેશ્વરિ ।। ૯૫.

દેવતાઓએ કહ્યું: 'આ ભયાનક પરાક્રમી દૈત્યરાજા રુરુ આવી રહ્યો છે. હે પરમેશ્વરી, ડરાયેલા અમને તું બચાવ.'

એવમુક્તા તદા દેવૈર્દેવી ભીમપરાક્રમા । જહાસ પરયા પ્રીત્યા દેવાનાં પુરતઃ શુભા ।। ૯૫.

દેવતાઓએ આવું કહ્યાએ, ભયાનક શક્તિવાળી, સુંદર દેવી દેવતાઓની સામે ખૂબ આનંદથી હસી ઉઠી.

તસ્યા હસન્ત્યા વક્ત્રાત્ તુ બહ્વ્યો દેવ્યો વિનિર્યયુઃ । યાભિર્વિશ્વમિદં વ્યાપ્તં વિકૃતાભિરનેકશઃ ।। ૯૫.

જ્યારે એ દેવી હસતી હતી, ત્યારે તેના મુખમાંથી ઘણી દેવીઓ બહાર આવી, જેઓ અનેક ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરીને આખા જગતને વ્યાપી ગઈ.

પાશાઙ્કુશધરાઃ સર્વાઃ સર્વાઃ પીનપયોધરાઃ । સર્વાઃ શૂલધરા ભીમાઃ સર્વાશ્ચાપધરાઃ શુભાઃ ।। ૯૫.

બધી દેવીઓ પાસે પાશ અને અંકુશ હતા, બધીના સ્તન ભરાવદાર હતા, બધી ભયાનક શૂળધારી હતી અને બધી સુંદર ધનુષધારી હતી.

તાઃ સર્વાઃ કોટિશો દેવ્યસ્તાં દેવીં વેષ્ટ્ય સંસ્થિતાઃ । યુયુધુદર્નિવૈઃ સાર્દ્ધં બદ્ધતૂણા મહાબલાઃ । ક્ષણેન દાનવબલં તત્સર્વં નિહતં તુ તૈઃ ।। ૯૫.

બધી દેવીઓ, કરોડો સંખ્યામાં, એ દેવીને ઘેરીને મજબૂતીથી ઊભી રહી. બધાએ મળીને, પોતાના ધનુષ્ય સાથે અને મહાન બળથી, દૈત્યોની સેના સામે યુદ્ધ કર્યું. એક પળમાં જ એ બધાએ દૈત્યોની આખી સેના નાશ કરી નાખી.

દેવાશ્ચ સર્વે સંયત્તા યુયુધુર્દાનવં બલમ્ । આદિત્યા વસવો રુદ્રા વિશ્વેદેવાસ્તથાશ્વિનૌ । સર્વે શસ્ત્રાણિ સંગૃહ્ય યુયુધુર્દાનવં બલમ્ ।। ૯૫.

બધા દેવતાઓ પણ એકઠા થઈને દૈત્યોની સેના સામે લડી પડ્યા—આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, વિશ્વેદેવ અને અશ્વિનીકુમારો—બધાએ શસ્ત્રો લઈને દૈત્યોની સેના સામે યુદ્ધ કર્યું.

કાલરાત્ર્યા બલં યચ્ચ યચ્ચ દેવબલં મહત્ । તત્સર્વં દાનવબલમનયદ્ યમસાદનમ્ ।। ૯૫.

કાલરાત્રીનું અને દેવતાઓનું જે જે બળ હતું, એ બધું મળીને દૈત્યોની આખી સેના યમલોક તરફ દોરી ગઈ.

એક એવ મહાદૈત્યો રુરુસ્તસ્થૌ મહામૃધે । સ ચ માયાં મહારૌદ્રીં રૌરવીં વિસસર્જ હ ।। ૯૫.

મહાન યુદ્ધમાં હવે માત્ર એક જ મહાદૈત્ય, રુરુ, ઊભો રહ્યો હતો; એણે અત્યંત ભયાનક અને ભયાવહ માયા પાથરી.

સા માયા વવૃધે ભીમા સર્વદેવપ્રમોહિની । તયા તુ મોહિતા દેવાઃ સદ્યો નિદ્રાં તુ ભેજિરે ।। ૯૫.

એ માયા બહુ ભયાનક અને બધાં દેવતાઓને ભુલાવનારી બની ગઈ; એની અસરથી બધા દેવતાઓ તરત જ ઊંઘી ગયા.

દેવી ચ ત્રિશિખેનાજૌ તં દૈત્યં સમતાડ્યત્ । તયા તુ તાડિતાન્તસ્ય દૈત્યસ્ય શુભલોચને । ચર્મમુણ્ડે ઉભે સમ્યક્ પૃથગ્ભૂતે બભૂવતુઃ ।। ૯૫.

પણ દેવી એ યુદ્ધભૂમિ પર પોતાના ત્રિશૂલથી એ દૈત્યને ઘા માર્યો; અને એ ઘા પડતાં દૈત્યમાંથી ચર્મ અને મુંડા નામે બે જુદા જુદા જીવ પ્રગટ થયા.