વરાહપુરાણમ્

સર્વદેવરહસ્યાનાં સર્વસત્ત્વવતાં શુભે । ત્વમેવ શરણં દેવિ વિદ્યેઽવિદ્યે શ્રિયેઽમ્બિકે । વિરૂપાક્ષિ તથા ક્ષાન્તિ ક્ષોભિતાન્તર્જલેઽવિલે ।। ૯૪.

હે શુભે, તું સર્વ દેવતાઓના રહસ્યોને જાણનારી અને સર્વ જીવોમાં અવતાર ધારણ કરનારી છે. હે દેવી, તું જ અમારું આશ્રય છે, જ્ઞાન, અજ્ઞાન, સંપત્તિ અને અંબિકા, વિકૃત આંખોવાળી, ક્ષમાશીલ અને અંતરમાં ઉથલપાથલ જળ જેવી અવ્યક્ત છે.

નમોઽસ્તુ તે મહાદેવિ નમોઽસ્તુ પરમેશ્વરિ । નમસ્તે સર્વદેવાનાં ભાવનિત્યેઽક્ષયેઽવ્યયે ।। ૯૪.

હે મહાદેવી, તને વંદન છે. હે પરમેશ્વરી, તને વંદન છે. હે સર્વ દેવતાઓમાં સદા રહેનારી, અક્ષય અને અવિનાશી, તને વંદન છે.

શરણં ત્વાં પ્રપદ્યન્તે યે દેવિ પરમેશ્વરિ । ન તેષાં જાયતે કિઞ્ચિદશુભં રણસઙ્કટે ।। ૯૪.

જે લોકો, હે દેવી પરમેશ્વરી, તારો આશ્રય લે છે, તેમને યુદ્ધના ભયમાં ક્યારેય કોઈ અશુભ વસ્તુ થતી નથી.

યશ્ચ વ્યાઘ્રભયે ઘોરે ચૌરરાજભયે તથા । સ્તબવમેનં સદા દેવિ પઠિષ્યતિ યતાત્મવાન્ ।। ૯૪.

જે મનુષ્ય, વાઘના ભયમાં કે ચોરરાજાના ભયમાં, હંમેશા આત્મસંયમથી, હે દેવી, આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે—

નિગડસ્થોઽપિ યો દેવિ ત્વાં સ્મરિષ્યતિ માનવઃ । સોઽપિ બન્ધૈર્વિમુક્તસ્તે સુસુખં વસતે સુખી ।। ૯૪.

હે દેવી, જે મનુષ્ય બાંધવામાં આવ્યો હોય, પણ તને યાદ કરે છે, તે પણ બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે અને સુખી અને નિરાંતે જીવન વિતાવે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । એવં સ્તુતા તદા દેવી દેવૈઃ પ્રણતિપૂર્વકમ્ । ઉવાચ દેવાન્ સુશ્રોણી વૃણુધ્વં વરમુત્તમમ્ ।। ૯૪.

શ્રીવરાહ કહે છે: એ સમયે દેવતાઓએ વિનમ્રતાપૂર્વક સ્તુતિ કરી ત્યારે સુંદર કટિવાળી દેવી બોલી: 'તમને શ્રેષ્ઠ વર માંગો.'

દેવા ઊચુઃ । દેવિ સ્તોત્રમિદં યે હિ પઠિષ્યન્તિ તવાનઘે । સર્વકામસમાપન્નાન્ કુરુ દેવિ સ નો વરઃ ।। ૯૪.

દેવતાઓએ કહ્યું: હે પાપરહિત દેવી, જે કોઈ તારો આ સ્તોત્ર પઠે, અમને એ વર આપ કે તું તેમના સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે.

એવમસ્ત્વિતિ તાન્ દેવાનુક્ત્વા દેવી પરાઽપરા । વિસસર્જ તતો દેવાન્ સ્વયં તત્રૈવ સંસ્થિતા ।। ૯૪.

દેવી પરમ અને અપાર છે. તેણે 'એવું જ થાવું' કહી દેવતાઓને કહ્યું અને પછી તેમને વિદાય આપી, પોતે ત્યાં જ રહી.

એતદ્ દ્વિતીયં યો જન્મ વેદ દેવ્યા ધરાધરે । સ વીતશોકો વિરજાઃ પદં ગચ્છત્યનામયમ્ ।। ૯૪.

જે મનુષ્ય ધરા પર દેવીના આ બીજા અવતારને જાણે છે, તે દુઃખથી મુક્ત, નિર્મળ અને નિરોગી અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । યા સા નીલગિરિં યાતા તપસે ધૃતમાનસા । રૌદ્રી તમોદ્ભવા શક્તિસ્તસ્યાઃ શ્રૃણુ ધરે વ્રતમ્ ।। ૯૫.

શ્રીવરાહ કહે છે: જે દેવી નિલગિરી પર તપ કરવા ગઈ, મનથી દૃઢ અને ક્રોધી, અંધકારથી ઉત્પન્ન શક્તિ છે—હે ધરા, તેના વ્રતને સાંભળ.

તપઃ કૃત્વા ચિરં કાલં પાલયામ્યખિલં જગત્ । એવમુદ્દિશ્ય પઞ્ચાગ્નિં સાધયામાસ ભામિની ।। ૯૫.

દેવીએ લાંબા સમય સુધી તપ કરીને આખું જગત પોષ્યું. એ રીતે તેજસ્વિ દેવી પાંચ અગ્નિનું કઠિન તપ પૂર્ણ કર્યું.

તસ્યાઃ કાલાન્તરે દેવ્યાસ્તપન્ત્યાસ્તપ ઉત્તમમ્ । રુરુર્નામ મહાતેજા બ્રહ્મદત્તવરોઽસુરઃ ।। ૯૫.

બીજા સમયે, જ્યારે દેવી શ્રેષ્ઠ તપ કરી રહી હતી, ત્યારે રૂરુ નામનો મહાટેજસ્વી, બ્રહ્માથી વરપ્રાપ્ત અસુર હતો.

સમુદ્રમધ્યે રત્નાઢ્યં પુરમસ્તિ મહાવનમ્ । તત્ર રાજા સ દૈત્યેન્દ્રઃ સર્વદેવભયંકરઃ ।। ૯૫.

સમુદ્રના મધ્યમાં રત્નોથી ભરપૂર એક નગરી અને મોટું વન હતું. ત્યાં એ દૈત્યરાજા, જે સર્વે દેવતાઓને ડરાવતો, રાજ કરતો હતો.

અનેકશતસાહસ્ત્રકોટિકોટિશતોત્તરૈઃ । અસુરૈરન્વિતઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીયો નમુચિર્યથા ।। ૯૫.

અનગણિત લાખો, કરોડો અને અબજ અસુરો સાથે એ મહિમાવાન દૈત્ય, બીજો નામુચિ જેવો લાગતો હતો.

કાલેન મહતા ચાસૌ લોકપાલપુરાણ્યથ । જિગીષુઃ સૈન્યસંવીતો દેવૈર્ભયમરોચયત્ ।। ૯૫.

સમય જતાં, એ દૈત્યે વિશાળ સેના સાથે લોકપાલોના પ્રાચીન નગરો જીતવાની ઇચ્છા કરી અને દેવતાઓમાં ભય ફેલાવ્યો.

ઉત્તિષ્ઠતસ્તસ્ય મહાસુરસ્ય સમુદ્રતોયં વવૃધેઽતિમાત્રમ્ । અનેકનક્રગ્રહમીનજુષ્ટ - માપ્લાવયત્ પર્વતસાનુદેશાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે એ મહાન અસુર ઊભો થયો, ત્યારે દરિયાનો પાણી બહુ વધ્યું અને અનેક મગર, વાઘમાછલી અને માછલીઓથી ભરાયેલું પાણી પર્વતોની ઢાળ ઉપર સુધી છલકાયું.

અન્તઃ સ્થિતાનેકસુરારિસંઘં વિચિત્રચર્માયુધચિત્રશોભમ્ । ભીમં બલં બલિનં ચારુયોધં વિનિર્યયૌ સિન્ધુજલાદ્ વિશાલમ્ ।। ૯૫.

દરિયાના પાણીમાંથી અનેક દેવશત્રુઓની ટોળીઓથી ભરેલું, વિવિધ ચામડાં અને શસ્ત્રોથી શોભાયમાન, ભયાનક અને શક્તિશાળી, સુંદર યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતું વિશાળ સેના બહાર આવી.

તત્ર દ્વિપા દૈત્યવરૈરુપેતા સમાનઘણ્ટાસુસમૂહયુક્તાઃ । વિનિર્યયુઃ સ્વાકૃતિભીષણાનિ સમન્તમુચ્ચૈઃ ખલુ દર્શયન્તઃ ।। ૯૫.

ત્યાં, શ્રેષ્ઠ દૈત્યોથી ભરેલા દ્વીપો, ઘંટોની ગૂંજ સાથે અને પોતાની ભયાનક આકૃતિઓથી આસપાસ ઉંચે દેખાતા, સર્વત્ર બહાર આવ્યા.

અશ્વાસ્તથા કાઞ્ચનપીડનદ્ધા રોહીતમત્સ્યૈઃ સમતાં જલાન્તઃ । વ્યવસ્થિતાસ્તે સમમેવ તૂર્ણં વિનિર્યયુઃ લક્ષશઃ કોટિશશ્ચ ।। ૯૫.

સોનાના શણગારથી સજ્જ ઘોડાઓ, પાણીમાં લાલ માછલીઓ જેવી દેખાતી, તૈયાર ઊભા રહ્યા અને લાખો-કરોડો સંખ્યામાં ઝડપથી બહાર આવ્યા.

રથા રવિસ્યન્દનતુલ્યવેગાઃ સુચક્રદણ્ડાક્ષત્રિવેણુયુક્તાઃ । સુશસ્ત્રયન્ત્રાઃ પરિપીડિતાઙ્ગા - શ્ચલત્પતાકાસ્ત્વરિતં વિશઙ્કાઃ ।। ૯૫.

સૂર્યના રથ જેવી ઝડપવાળા રથો, સુંદર ચકરા, દંડ અને ત્રણેય જૂથ સાથે સજ્જ, ઉત્તમ શસ્ત્રો અને યંત્રોથી ભરેલા, લશ્કરથી ગોઠવાયેલા, ફડફડતી ધ્વજાઓ સાથે નિર્ભયતાથી ઝડપથી ચાલ્યા.

તથૈવ યોધાઃ સ્થગિતેતરેતરા - સ્તિતીર્ષવઃ પ્રવરાસ્તૂર્ણપાણયઃ । રણે રણે લબ્ધજયાઃ પ્રહારિણો વિરેજુરુચ્ચૈરસુરાનુગા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

એ જ રીતે, યુદ્ધમાં આગળ વધવા ઉત્સુક, એકબીજાને ઢાંકીને ઊભેલા, ઝડપી હાથવાળા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ, વારંવાર વિજય પ્રાપ્ત કરતા, અસુરોના અનુયાયી તરીકે ખૂબ તેજસ્વી લાગતા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિનિર્ગત્ય જલાત્ તતઃ । ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ પ્રાયાદિન્દ્રપુરં પ્રતિ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈ ગયા, ત્યારે ચારે પ્રકારની સેનાથી સજ્જ એ લશ્કર પાણીમાંથી બહાર આવીને ઇન્દ્રના શહેર તરફ આગળ વધ્યું.

યુયોધ ચ સૂરૈઃ સાર્દ્ધં રુરુર્દૈત્યપતિસ્તથા । મુદ્ગરૈર્મુશલૈઃ શૂલૈઃ શરૈર્દણ્ડાયુધૈસ્તથા । જઘ્નુર્દૈત્યાઃ સુરાન્ સંખ્યે સુરાશ્ચૈવ તથાઽસુરાન્ ।। ૯૫.

દૈત્યપતિ રુરુએ પોતાના વીર યોદ્ધાઓ સાથે મળીને મુગદર, મુશલ, શૂળ, બાણ અને દંડ જેવા શસ્ત્રોથી યુદ્ધ કર્યું; દૈત્યો યુદ્ધમાં દેવતાઓને મારતા અને દેવતાઓ પણ અસુરોને એ જ રીતે ઘાયલ કરતા.

એવં ક્ષણમથો યુદ્ધં તદા દેવાઃ સવાસવાઃ । અસુરૈર્નિર્જિતાઃ સદ્યો દુદ્રુવુર્વિમુખા ભૃશમ્ ।। ૯૫.

આ રીતે થોડો સમય યુદ્ધ થયા પછી, દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર સહીત, અસુરો દ્વારા તુરંત હરાઈને ખૂબ ગભરાઈને ભાગી ગયા.

દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિદ્રુતેષુ વિશેષતઃ । અસુરઃ સર્વદેવાનામન્વધાવત વીર્યવાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે દેવતાઓ હરાઈને ખાસ કરીને વિખેરાઈ ગયા, ત્યારે એ શક્તિશાળી અસુરે બધા દેવતાઓનો પીછો કર્યો.

તતો દેવગણાઃ સર્વે દ્રવન્તો ભયવિહ્વલાઃ । નીલં ગિરિવરં જગ્મુર્યત્ર દેવી વ્યવસ્થિતા ।। ૯૫.

પછી બધા દેવગણો, ડરથી વ્યાકુળ થઈને ભાગતા, એ મહાન નીલ પર્વત પાસે ગયા, જ્યાં દેવી હાજર હતી.

ૌદ્રી તપોરતા દેવી તામસી શક્તિરુત્તમા । સંહારકારિણી દેવી કાલરાત્રીતિ તાં વિદુઃ ।। ૯૫.

એ દેવી તપમાં લીન, ભયાનક સ્વરૂપવાળી અને શ્રેષ્ઠ શક્તિ ધરાવતી, સંહાર કરનારી છે, જેને કાળરાત્રિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સા દૃષ્ટ્વા તાન્ તદા દેવાન્ ભયત્રસ્તાન્ વિચેતસઃ । મા ભૈષ્ટેત્યુચ્ચકૈર્દેવી તાનુવાચ સુરોત્તમાન્ ।। ૯૫.

ત્યારે દેવીએ ડરથી વ્યાકુળ અને ગભરાયેલા દેવતાઓને જોઈને, ઉંચા અવાજે કહ્યું: 'ડરો નહીં'.

દેવ્યુવાચ । કિમિયં વ્યાકુલા દેવા ગતિર્વ ઉપલક્ષ્યતે । કથયધ્વં દ્રુતં દેવાઃ સર્વથા ભયકારણમ્ ।। ૯૫.

દેવી બોલી: 'દેવતાઓ, તમે કેમ એટલા ગભરાયેલા છો? કયો સંકટ દેખાય છે? જલ્દી કહો, તમારો ડર કઈ રીતે છે?'