વરાહપુરાણમ્

એવં વર્ષહસ્ત્રાણિ દશ તસ્ય તયા સહ । દિવ્યાનિ વિગતાનિ સ્યુર્યુધ્યતસ્તસ્ય શોભને । બભ્રામ સકલં ત્વાજૌ બ્રહ્માણ્ડં ભીતમાનસમ્ ।। ૯૪.

આ રીતે, દસ હજાર દિવ્ય વર્ષ સુધી એ દેવી સાથે યુદ્ધ કરતો રહ્યો; આખા યુદ્ધભૂમિમાં ભટકતો રહ્યો, મનમાં ભયથી ભરેલો.

તતઃ કાલેન મહતા શતશ્રૃઙ્ગે મહાગિરૌ । પદ્ભ્યામાક્રમ્ય શૂલેન નિહતો દૈત્યસત્તમઃ ।। ૯૪.

પછી લાંબા સમય પછી, શતશૃંગ નામના મહાપર્વત પર, દેવી એ પગથી દબાવીને શૂળથી એ શ્રેષ્ઠ દૈત્યને મારી નાખ્યો.

શિરશ્ચિચ્છેદ ખઙ્ગેન તત્ર ચાન્તઃસ્થિતઃ પુમાન્ । નિર્ગત્ય વિગતઃ સ્વર્ગં દેવ્યાઃ શસ્ત્રનિપાતનાત્ ।। ૯૪.

ત્યાં દેવી એ ખડગથી એનું માથું કાપી નાખ્યું; અંદર રહેલું પુરુષ તત્વ બહાર નીકળી સ્વર્ગે ચાલ્યું ગયું, દેવીના શસ્ત્રના ઘા થી.

તતો દેવગણાઃ સર્વે મહિષં વીક્ષ્ય નિર્જિતમ્ । સબ્રહ્મકા સ્તુતિં ચક્રુર્દેવ્યાસ્તુષ્ટેન ચેતસા ।। ૯૪.

પછી બધા દેવો, બ્રહ્મા સહિત, મહિષાને હારેલો જોઈને આનંદથી ભરેલા મનથી દેવીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.

દેવા ઊચુઃ । નમો દેવિ મહાભાગે ગમ્ભીરે ભીમદર્શને । જયસ્થે સ્થિતિસિદ્ધાન્તે ત્રિનેત્રે વિશ્વતોમુખિ ।। ૯૪.

દેવોએ કહ્યું: 'નમસ્કાર છે, મહાભાગ્યવતી દેવી, ગંભીર અને ભયાનક રૂપવાળી; જયમાં સ્થિર, ત્રિનેત્રી, સર્વ દિશામાં દ્રષ્ટિ ધરાવનારી.'

વિદ્યાવિદ્યે જયે યાજ્યે મહિષાસુરમર્દિનિ । સર્વગે સર્વદેવેશિ વિશ્વરૂપિણિ વૈષ્ણવિ ।। ૯૪.

'જ્ઞાન અને અજ્ઞાનમાં, વિજય અને યજ્ઞમાં, મહિષાસુરને મારનાર; સર્વત્ર વ્યાપક, સર્વ દેવોની સ્વામી, વિશ્વરૂપાવાળી, વૈષ્ણવી.'

વીતશોકે ધ્રુવે દેવિ પદ્મપત્રશુભેક્ષણે । શુદ્ધસત્ત્વવ્રતસ્થે ચ ચણ્ડરૂપે વિભાવરિ ।। ૯૪.

'શોકથી મુક્ત, અડગ, કમળપત્ર જેવી સુંદર આંખવાળી દેવી; શુદ્ધ સત્વ અને વ્રતમાં સ્થિત, ચંડા રૂપે તેજસ્વિ.'

ઋદ્ધિસિદ્ધિપ્રદે દેવિ વિદ્યેઽવિદ્યેઽમૃતે શિવે । શાંકરી વૈષ્ણવી બ્રાહ્મી સર્વદેવનમસ્કૃતે ।। ૯૪.

હે દેવી, તું સમૃદ્ધિ અને સિદ્ધિ આપનારી, જ્ઞાન અને અજ્ઞાન, અમૃત અને કલ્યાણ આપનારી છે. તું શાંકરી, વૈષ્ણવી, બ્રાહ્મી અને સર્વે દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય છે.

ઘણ્ટાહસ્તે ત્રિશૂલાસ્ત્રે મહામહિષમર્દિનિ । ઉગ્રરૂપે વિરૂપાક્ષિ મહામાયેઽમૃતસ્ત્રવે ।। ૯૪.

હાથમાં ઘંટડી અને ત્રિશૂલ ધારણ કરનારી, મહામહિષાસુરને સંહારનારી, ભયાનક રૂપવાળી, વિકૃત આંખોવાળી, મહામાયાવાળી અને અમૃતનું સ્ત્રોત તું છે.

સર્વસત્ત્વહિતે દેવિ સર્વસત્ત્વમયે ધ્રુવે । વિદ્યાપુરાણશિલ્પાનાં જનની ભૂતધારિણી ।। ૯૪.

હે દેવી, તું સર્વ જીવોનું કલ્યાણ કરનારી, સર્વ જીવોમાં વ્યાપેલી અને અડગ છે. તું જ્ઞાન, પુરાણ અને કળાઓની માતા અને સર્વ ભૂતોને ધારણ કરનારી છે.

સર્વદેવરહસ્યાનાં સર્વસત્ત્વવતાં શુભે । ત્વમેવ શરણં દેવિ વિદ્યેઽવિદ્યે શ્રિયેઽમ્બિકે । વિરૂપાક્ષિ તથા ક્ષાન્તિ ક્ષોભિતાન્તર્જલેઽવિલે ।। ૯૪.

હે શુભે, તું સર્વ દેવતાઓના રહસ્યોને જાણનારી અને સર્વ જીવોમાં અવતાર ધારણ કરનારી છે. હે દેવી, તું જ અમારું આશ્રય છે, જ્ઞાન, અજ્ઞાન, સંપત્તિ અને અંબિકા, વિકૃત આંખોવાળી, ક્ષમાશીલ અને અંતરમાં ઉથલપાથલ જળ જેવી અવ્યક્ત છે.

નમોઽસ્તુ તે મહાદેવિ નમોઽસ્તુ પરમેશ્વરિ । નમસ્તે સર્વદેવાનાં ભાવનિત્યેઽક્ષયેઽવ્યયે ।। ૯૪.

હે મહાદેવી, તને વંદન છે. હે પરમેશ્વરી, તને વંદન છે. હે સર્વ દેવતાઓમાં સદા રહેનારી, અક્ષય અને અવિનાશી, તને વંદન છે.

શરણં ત્વાં પ્રપદ્યન્તે યે દેવિ પરમેશ્વરિ । ન તેષાં જાયતે કિઞ્ચિદશુભં રણસઙ્કટે ।। ૯૪.

જે લોકો, હે દેવી પરમેશ્વરી, તારો આશ્રય લે છે, તેમને યુદ્ધના ભયમાં ક્યારેય કોઈ અશુભ વસ્તુ થતી નથી.

યશ્ચ વ્યાઘ્રભયે ઘોરે ચૌરરાજભયે તથા । સ્તબવમેનં સદા દેવિ પઠિષ્યતિ યતાત્મવાન્ ।। ૯૪.

જે મનુષ્ય, વાઘના ભયમાં કે ચોરરાજાના ભયમાં, હંમેશા આત્મસંયમથી, હે દેવી, આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે—

નિગડસ્થોઽપિ યો દેવિ ત્વાં સ્મરિષ્યતિ માનવઃ । સોઽપિ બન્ધૈર્વિમુક્તસ્તે સુસુખં વસતે સુખી ।। ૯૪.

હે દેવી, જે મનુષ્ય બાંધવામાં આવ્યો હોય, પણ તને યાદ કરે છે, તે પણ બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે અને સુખી અને નિરાંતે જીવન વિતાવે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । એવં સ્તુતા તદા દેવી દેવૈઃ પ્રણતિપૂર્વકમ્ । ઉવાચ દેવાન્ સુશ્રોણી વૃણુધ્વં વરમુત્તમમ્ ।। ૯૪.

શ્રીવરાહ કહે છે: એ સમયે દેવતાઓએ વિનમ્રતાપૂર્વક સ્તુતિ કરી ત્યારે સુંદર કટિવાળી દેવી બોલી: 'તમને શ્રેષ્ઠ વર માંગો.'

દેવા ઊચુઃ । દેવિ સ્તોત્રમિદં યે હિ પઠિષ્યન્તિ તવાનઘે । સર્વકામસમાપન્નાન્ કુરુ દેવિ સ નો વરઃ ।। ૯૪.

દેવતાઓએ કહ્યું: હે પાપરહિત દેવી, જે કોઈ તારો આ સ્તોત્ર પઠે, અમને એ વર આપ કે તું તેમના સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે.

એવમસ્ત્વિતિ તાન્ દેવાનુક્ત્વા દેવી પરાઽપરા । વિસસર્જ તતો દેવાન્ સ્વયં તત્રૈવ સંસ્થિતા ।। ૯૪.

દેવી પરમ અને અપાર છે. તેણે 'એવું જ થાવું' કહી દેવતાઓને કહ્યું અને પછી તેમને વિદાય આપી, પોતે ત્યાં જ રહી.

એતદ્ દ્વિતીયં યો જન્મ વેદ દેવ્યા ધરાધરે । સ વીતશોકો વિરજાઃ પદં ગચ્છત્યનામયમ્ ।। ૯૪.

જે મનુષ્ય ધરા પર દેવીના આ બીજા અવતારને જાણે છે, તે દુઃખથી મુક્ત, નિર્મળ અને નિરોગી અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । યા સા નીલગિરિં યાતા તપસે ધૃતમાનસા । રૌદ્રી તમોદ્ભવા શક્તિસ્તસ્યાઃ શ્રૃણુ ધરે વ્રતમ્ ।। ૯૫.

શ્રીવરાહ કહે છે: જે દેવી નિલગિરી પર તપ કરવા ગઈ, મનથી દૃઢ અને ક્રોધી, અંધકારથી ઉત્પન્ન શક્તિ છે—હે ધરા, તેના વ્રતને સાંભળ.

તપઃ કૃત્વા ચિરં કાલં પાલયામ્યખિલં જગત્ । એવમુદ્દિશ્ય પઞ્ચાગ્નિં સાધયામાસ ભામિની ।। ૯૫.

દેવીએ લાંબા સમય સુધી તપ કરીને આખું જગત પોષ્યું. એ રીતે તેજસ્વિ દેવી પાંચ અગ્નિનું કઠિન તપ પૂર્ણ કર્યું.

તસ્યાઃ કાલાન્તરે દેવ્યાસ્તપન્ત્યાસ્તપ ઉત્તમમ્ । રુરુર્નામ મહાતેજા બ્રહ્મદત્તવરોઽસુરઃ ।। ૯૫.

બીજા સમયે, જ્યારે દેવી શ્રેષ્ઠ તપ કરી રહી હતી, ત્યારે રૂરુ નામનો મહાટેજસ્વી, બ્રહ્માથી વરપ્રાપ્ત અસુર હતો.

સમુદ્રમધ્યે રત્નાઢ્યં પુરમસ્તિ મહાવનમ્ । તત્ર રાજા સ દૈત્યેન્દ્રઃ સર્વદેવભયંકરઃ ।। ૯૫.

સમુદ્રના મધ્યમાં રત્નોથી ભરપૂર એક નગરી અને મોટું વન હતું. ત્યાં એ દૈત્યરાજા, જે સર્વે દેવતાઓને ડરાવતો, રાજ કરતો હતો.

અનેકશતસાહસ્ત્રકોટિકોટિશતોત્તરૈઃ । અસુરૈરન્વિતઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીયો નમુચિર્યથા ।। ૯૫.

અનગણિત લાખો, કરોડો અને અબજ અસુરો સાથે એ મહિમાવાન દૈત્ય, બીજો નામુચિ જેવો લાગતો હતો.

કાલેન મહતા ચાસૌ લોકપાલપુરાણ્યથ । જિગીષુઃ સૈન્યસંવીતો દેવૈર્ભયમરોચયત્ ।। ૯૫.

સમય જતાં, એ દૈત્યે વિશાળ સેના સાથે લોકપાલોના પ્રાચીન નગરો જીતવાની ઇચ્છા કરી અને દેવતાઓમાં ભય ફેલાવ્યો.

ઉત્તિષ્ઠતસ્તસ્ય મહાસુરસ્ય સમુદ્રતોયં વવૃધેઽતિમાત્રમ્ । અનેકનક્રગ્રહમીનજુષ્ટ - માપ્લાવયત્ પર્વતસાનુદેશાન્ ।। ૯૫.

જ્યારે એ મહાન અસુર ઊભો થયો, ત્યારે દરિયાનો પાણી બહુ વધ્યું અને અનેક મગર, વાઘમાછલી અને માછલીઓથી ભરાયેલું પાણી પર્વતોની ઢાળ ઉપર સુધી છલકાયું.

અન્તઃ સ્થિતાનેકસુરારિસંઘં વિચિત્રચર્માયુધચિત્રશોભમ્ । ભીમં બલં બલિનં ચારુયોધં વિનિર્યયૌ સિન્ધુજલાદ્ વિશાલમ્ ।। ૯૫.

દરિયાના પાણીમાંથી અનેક દેવશત્રુઓની ટોળીઓથી ભરેલું, વિવિધ ચામડાં અને શસ્ત્રોથી શોભાયમાન, ભયાનક અને શક્તિશાળી, સુંદર યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતું વિશાળ સેના બહાર આવી.

તત્ર દ્વિપા દૈત્યવરૈરુપેતા સમાનઘણ્ટાસુસમૂહયુક્તાઃ । વિનિર્યયુઃ સ્વાકૃતિભીષણાનિ સમન્તમુચ્ચૈઃ ખલુ દર્શયન્તઃ ।। ૯૫.

ત્યાં, શ્રેષ્ઠ દૈત્યોથી ભરેલા દ્વીપો, ઘંટોની ગૂંજ સાથે અને પોતાની ભયાનક આકૃતિઓથી આસપાસ ઉંચે દેખાતા, સર્વત્ર બહાર આવ્યા.

અશ્વાસ્તથા કાઞ્ચનપીડનદ્ધા રોહીતમત્સ્યૈઃ સમતાં જલાન્તઃ । વ્યવસ્થિતાસ્તે સમમેવ તૂર્ણં વિનિર્યયુઃ લક્ષશઃ કોટિશશ્ચ ।। ૯૫.

સોનાના શણગારથી સજ્જ ઘોડાઓ, પાણીમાં લાલ માછલીઓ જેવી દેખાતી, તૈયાર ઊભા રહ્યા અને લાખો-કરોડો સંખ્યામાં ઝડપથી બહાર આવ્યા.