વરાહપુરાણમ્

સાધૂક્તં વિઘસેનેદં યત્ તાં પ્રતિ વરાનનામ્ । તદેવ ક્રિયતાં શીઘ્રં દૂતસ્તત્ર વિસર્જ્યતામ્ ।। ૯૨.

વિઘસે જે વાત કન્યાના વિષયમાં કહી, એ યોગ્ય છે. હવે આ કામ તરત કરો અને ત્યા દૂત મોકલવો જોઈએ.

યઃ સર્વશાસ્ત્રનીતિજ્ઞઃ શુચિઃ શૌર્યસમન્વિતઃ । તસ્માજ્ જ્ઞાત્વા તુ તાં દેવીં વર્ણતો રૂપતો ગુણૈઃ ।। ૯૨.

જે બધાં શાસ્ત્રો અને નીતિ જાણે છે, શુદ્ધ અને શૂર છે, એ વ્યક્તિએ કન્યાને દેખાવ, રૂપ અને ગુણોથી ઓળખવી જોઈએ.

પરાક્રમેણ શૌર્યેણ શૌણ્ડીર્યેણ બલેન ચ । બન્ધુવર્ગેણ સામગ્ર્ય સ્થાનેન કરણેન ચ । એવં જ્ઞાત્વા તુ તાં દેવીં તતઃ કાર્યં વિધીયતામ્ ।। ૯૨.

પરાક્રમ, શૌર્ય, બહાદુરી, બળ, સંબંધીઓ, સાધનો, સ્થાન અને ઉપાયથી એ રાણીનું યોગ્ય રીતે જ્ઞાન મેળવી, પછી જ કાર્ય કરવું.

તતઃ સપદિ દૈત્યસ્ય તદ્વચઃ સાધુ સાધ્વિતિ । પ્રશશંસુર્વરારોહે વિઘસં મન્ત્રિસત્તમમ્ ।। ૯૨.

પછી તરત જ દૈત્યના એ વચનોને તેજસ્વિ લોકોએ ઉત્તમ કહીને પ્રશંસા કરી અને વિઘસ, શ્રેષ્ઠ મંત્રીની પણ પ્રશંસા કરી.

પ્રશસ્ય સર્વે તં દૂતં સંદેષ્ટુમુપચક્રમુઃ । વિદ્યુત્પ્રભં મહાભાગં મહામાયાવિદં શુભમ્ ।। ૯૨.

બધાએ એ દૂતની પ્રશંસા કરી અને તેને મોકલવાની તૈયારી કરી—એ વિદ્યુતપ્રભ, મહાન ભાગ્યશાળી, મહામાયામાં નિષ્ણાત અને શુભ છે.

વિસર્જયિત્વા તં દૂતં વિઘસો વાક્યમબ્રવીત્ । સંનહ્યન્તાં દાનવેન્દ્રાશ્ચતુરઙ્ગબલેન હ । ક્રિયતાં વિજયસ્તાવદ્ દેવસૈન્યં પ્રતિ પ્રભો ।। ૯૨.

દૂતને મોકલીને વિઘસે કહ્યું: દાનવોના રાજાઓએ ચતુરંગી સેના સાથે સજ્જ થવું જોઈએ; દેવસેનાને હરાવવી જોઈએ, હે સ્વામી.

અસુરેન્દ્ર સુરૈર્ભગ્નૈસ્તત્ પરાક્રમભીષિતા । સા કન્યા વશતામેતિ ત્વયિ શક્રસમાગતે ।। ૯૨.

જ્યારે દૈત્યરાજા દ્વારા દેવતાઓ હરાઈ જશે અને તેમનું શૌર્ય દમાઈ જશે, ત્યારે એ કન્યા પણ તારી વશમાં આવી જશે, હે ઇન્દ્ર સમાન.

લોકપાલૈર્જિતૈઃ સર્વૈસ્તથૈવ મરુતાં ગણૈઃ । નાગૈર્વિદ્યાધરૈઃ સિદ્ધૈર્ગન્ધર્વૈઃ સર્વતો જિતૈઃ । રુદ્રૈર્વસુભિરાદિત્યૈસ્ત્વમેવેન્દ્રો ભવિષ્યસિ ।। ૯૨.

જ્યારે બધા લોકપાલો, મરુતો, નાગો, વિદ્યા ધરાઓ, સિદ્ધો, ગંધર્વો, રુદ્રો, વસુઓ અને આદિત્યો સર્વત્ર હરાઈ જશે, ત્યારે તું એકલો ઇન્દ્ર બની જશે.

ઇન્દ્રસ્ય તે શતં કન્યા દેવગન્ધર્વયોષિતઃ । વશમાયાન્તિ સાઽપિ સ્યાત્ સર્વથા વશમાગતા ।। ૯૨.

ઇન્દ્રની સો કન્યાઓ, દેવ અને ગંધર્વ સ્ત્રીઓ તારી વશમાં આવી જશે; એ પણ દરેક રીતે તારી વશમાં આવશે.

એવમુક્તસ્તદા દૈત્યઃ સેનાપતિમુવાચ હ । વિરૂપાક્ષં મહામેઘવર્ણં નીલાઞ્જનપ્રભમ્ ।। ૯૨.

આ રીતે સંભળીને દૈત્યે પછી પોતાના સેનાપતિને કહ્યું—વિરૂપાક્ષ, જે મહામેઘ જેવો કાળો અને નીલાંજન જેવો તેજ ધરાવે છે.

આનીયતાં દ્રુતં સૈન્યં હસ્ત્યશ્વરથપત્તિનામ્ । યેન દેવાન્ સગન્ધર્વાન્ જયામિ યુધિ દુર્જ્જયાન્ ।। ૯૨.

ઝડપથી હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતિની સેના લાવ, જેના દ્વારા હું યુદ્ધમાં દેવો અને ગંધર્વોને, જે દુર્જય છે, હરાવી શકું.

એવમુક્તે વિરૂપાક્ષસ્તદા સેનાપતિર્દ્રુતમ્ । આનિનાય મહત્સૈન્યમનન્તમપરાજિતમ્ ।। ૯૨.

આ રીતે કહ્યા પછી, વિરૂપાક્ષ સેનાપતિએ તરત જ વિશાળ, અનંત અને અપરાજિત સેના લાવી.

એકૈકો દાનવસ્તત્ર વજ્રહસ્તસમો યુધિ । એકૈકં સ્પર્ધતે દેવં જેતું સ્વેન બલેન હ ।। ૯૨.

ત્યા દરેક દાનવ યુદ્ધમાં વજ્રધારી સમાન હતો; દરેક પોતાનાં બળથી એક એક દેવને હરાવવાની સ્પર્ધા કરતો હતો.

તેષાં પ્રધાનભૂતાનામર્બુદં નવકોટયઃ । યેષામેકસ્યાનુયાતિ તાવદ્ બલમર્થોર્જ્જિતમ્ ।। ૯૨.

એમાં મુખ્ય દાનવોની સંખ્યા નવ અર્બુદ (નવ કરોડ) હતી; અને દરેકના અનુયાયીઓનું બળ પણ એટલું જ ભેગું થયું હતું.

તેષાં નૈકસહસ્ત્રાણિ દૈત્યાનાં તુ મહાત્મનામ્ । સમિતિં ચક્રુરવ્યગ્રાસ્તદા દૈત્યાઃ પ્રહારિણઃ । પ્રયાણં કારયામાસુર્દેવસૈન્યજિઘાંસયા ।। ૯૨.

એ મહાન આત્મા દૈત્યોમાં અસંખ્ય હજારો, નિર્ભય રહીને યુદ્ધની વ્યવસ્થા કરી; પછી એ દૈત્યો, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ, દેવસેનાને નાશ કરવા નીકળી પડ્યા.

વિચિત્રયાના વિવિધધ્વજાગ્રા વિચિત્રશસ્ત્રા વિવિધોગ્રરૂપાઃ । દૈત્યા સુરાઞ્ જેતુમિચ્છન્ત ઉચ્ચૈર્ નનર્ત્તુરાત્તાયુધભીમહસ્તાઃ ।। ૯૨.

વિચિત્ર રથોમાં વિવિધ ધ્વજાઓ સાથે, ભયાનક શસ્ત્રો ધરાવતાં અને ભયજનક રૂપ ધારણ કરેલા દૈત્યોએ, દેવતાઓને જીતવાની ઇચ્છાથી, ભયાનક હથિયારો ઉંચા કરીને નૃત્ય કર્યું.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । તતો મહિષદૈત્યસ્તુ કામરૂપી મહાબલઃ । મત્તહસ્તિનામારુહ્ય યિયાસુર્મેરુપર્વતમ્ ।। ૯૩.

શ્રીવરાહે કહ્યું: પછી મહાબળવાન, ઇચ્છાનુરૂપ રૂપ ધારણ કરનાર મહિષ દૈત્ય, ઉગ્ર હાથી પર ચડીને, મેરુ પર્વત તરફ જવા લાગ્યો.

તત્રૈન્દ્રં પુરમાસાદ્ય દેવૈઃ સહ શતક્રતુમ્ । અભિદુદ્રાવ દૈત્યેન્દ્રસ્તતો દેવાઃ ક્રુધાન્વિતાઃ ।। ૯૩.

ત્યાં, ઇન્દ્રના શહેરમાં પહોંચી, દૈત્યરાજ પોતાના સાથીઓ સાથે શતક્રતુ અને દેવતાઓ પર તૂટી પડ્યો; ત્યારે દેવતાઓ પણ ક્રોધથી ભરાઈ ગયા.

આદાય સ્વાનિ શસ્ત્રાણિ વાહનાનિ વિશેષતઃ । અધિષ્ઠાયાસુરાનાજૌ દુદ્રુવુર્મુદિતા ભૃશમ્ ।। ૯૩.

દેવતાઓએ પોતાના શસ્ત્રો અને ખાસ કરીને વાહનો લઈ, આનંદથી પોતાના રથ પર ચડી, અસુરો સામે યુદ્ધ માટે દોડી ગયા.

તેષાં પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં લોમહર્ષણમ્ । ઘોરં પ્રચણ્ડયોધાનામન્યોન્યમભિગર્જતામ્ ।। ૯૩.

તેમની વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં પ્રચંડ યોદ્ધાઓ એકબીજાને للકારતા હતા.

તત્રાઞ્જનો નીલકુક્ષિર્મેઘવર્ણો બલાહકઃ । ઉદરાક્ષો લલાટાક્ષઃ સુભીમો ભીમવિક્રમઃ । સ્વર્ભાનુશ્ચેતિ દૈત્યાષ્ટૌ વસૂન્ દુદ્રુવુરાહવે ।। ૯૩.

ત્યાં અંજન, નીલકુક્ષિ, મેઘવર્ણ, બલાહક, ઉદરાક્ષ, લલાટાક્ષ, સુભીમ અને ભીમવિક્રમ—આ આઠ દૈત્યોએ, સ્વર્ભાનુ સાથે, યુદ્ધમાં વસુઓ પર આક્રમણ કર્યું.

યથાસંખ્યેન તદ્વચ્ચ દૈત્યા દ્વાદશ ચાપરે । આદિત્યાન્ દૈત્યવર્યાસ્તુ તેષાં પ્રાધાન્યતઃ શ્રૃણુ ।। ૯૩.

એ જ રીતે, બીજા બાર દૈત્યોએ પણ, પોતાની સંખ્યાનુસાર, આદિત્યો પર હુમલો કર્યો; હવે એ દૈત્યમુખ્યોના નામ સાંભળો.

ભીમો ધ્વઙ્ક્ષો ધ્વસ્તકર્ણઃ શઙ્કુકર્ણસ્તથૈવ ચ । વજ્રકાયોઽતિવીર્યશ્ચ વિદ્યુન્માલી તથૈવ ચ ।। ૯૩.

ભીમ, ધ્વંક્ષ, ધ્વસ્તકર્ણ, શંકુકર્ણ, અત્યંત બળવાન વજ્રકાય અને વિદ્યુન્માલી,

રક્તાક્ષો ભીમદંષ્ટ્રસ્તુ વિદ્યુજ્જિહ્વસ્તથૈવ ચ । અતિકાયો મહાકાયો દીર્ઘબાહુઃ કૃતાન્તકઃ ।। ૯૩.

રક્તાક્ષ, ભીમદંષ્ટ્ર, વિદ્યુજ્જિહ્વ, અતિકાય, મહાકાય, દીર્ઘબાહુ અને કૃતાંતક—આ બધા,

એતે દ્વાદશ દૈત્યેન્દ્રા આદિત્યાન્ યુધિ દુદ્રુવુઃ । સ્વકં સૈન્યમુપાદાય તદ્વદન્યેઽપિ દાનવાઃ । રુદ્રાન્ દુદ્રુવુરવ્યગ્રા યથાસંખ્યેન કોપિતાઃ ।। ૯૩.

આ બાર દૈત્યરાજાઓએ પોતાના સૈન્ય સાથે યુદ્ધમાં આદિત્યો પર આક્રમણ કર્યું; એ જ રીતે, બીજા દાનવો પણ ક્રોધથી ભરાઈ, પોતાની સંખ્યાનુસાર, રુદ્રો પર તૂટી પડ્યા.

કાલઃ કૃતાન્તો રક્તાક્ષો હરણો મિત્રહાઽનિલઃ । યજ્ઞહા બ્રહ્મહા ગોઘ્નઃ સ્ત્રીઘ્નઃ સંવર્ત્તકસ્તથા ।। ૯૩.

કાળ, કૃતાંત, રક્તાક્ષ, હરણ, મિત્રહા, અનિલ, યજ્ઞહા, બ્રહ્મહા, ગૌહંતા, સ્ત્રીઘ્ન અને સંવર્તક—આ બધા,

ઇત્યેતે દશ ચૈકશ્ચ દૈત્યેન્દ્રા યુદ્ધદુર્મદાઃ । યથાસંખ્યેન રુદ્રાંસ્તુ દુદ્રુવુર્ભીમવિક્રમાઃ ।। ૯૩.

આ દસ અને એક દૈત્યરાજ, યુદ્ધની ઉન્માદમાં, પોતાની સંખ્યાનુસાર ભયાનક રીતે રુદ્રો પર તૂટી પડ્યા.

શેષાન્ દેવાન્ શેષદૈત્યા યથાયોગમુપાદ્રવન્ । સ્વયં મહિષદૈત્યસ્તુ ઇન્દ્રં દુદ્રાવ વેગિતઃ ।। ૯૩.

બાકી રહેલા દૈત્યોએ પણ અનુકૂળ રીતે બીજા દેવતાઓ પર આક્રમણ કર્યું; પણ મહિષ દૈત્ય પોતે જ ઝડપથી ઇન્દ્ર પર તૂટી પડ્યો.

સ ચાપિ બલવાન્ દૈત્યો બ્રહ્મણો વરદર્પિતઃ । અવધ્યઃ પુરુષેણાજૌ યદ્યપિ સ્યાત્ પિનાકધૃક્ ।। ૯૩.

અને એ શક્તિશાળી દૈત્ય, બ્રહ્માજીના વરદાનથી અભિમાની, યુદ્ધમાં કોઈ પુરુષ—even પિનાકધારી—દ્વારા પણ મારવામાં અશક્ય હતો.