વરાહપુરાણમ્

એતદર્થં ભવન્તો વૈ કથયન્તુ વિમૃશ્ય વૈ । કથં સા લભ્યતે બાલા કથં દેવાશ્ચ નિર્જિતાઃ । ભવેયુરિતિ તત્સર્વં કથયન્તુ દ્રુતં મમ ।। ૯૨.

આ માટે, તમે સૌ વિચાર કરીને મને કહો કે એ બાલા કેવી રીતે મળી શકે અને દેવો કેવી રીતે જીતાઈ શકે? આ બધું જલ્દી મને કહો.

એવમુક્તાસ્તતઃ સર્વે કથયામાસુરઞ્જસા । ઊચુઃ સંમન્ત્ર્ય તે સર્વે કથયામો વયં પ્રભો ।। ૯૨.

આ રીતે કહેતાં, બધા મંત્રીઓએ તરત જ ચર્ચા કરી અને કહ્યું: 'પ્રભુ, અમે તમને બધું કહીએ છીએ.'

એવમુક્તસ્તથોવાચ પ્રઘસો દાનવેશ્વરમ્ । યા સા તે કથિતા દૈત્ય નારદેન મહાસતી । સા શક્તિઃ પરમા દેવી વૈષ્ણવી લોકધારિણી ।। ૯૨.

એવું સાંભળીને, પ્રઘાસે દાનવોના રાજાને કહ્યું: 'હે દૈત્ય, જે નારદે તને વર્ણવી, એ મહાસતી પરમ શક્તિ છે, વૈષ્ણવી દેવી છે, સમગ્ર જગતને ધારણ કરતી છે.'

ગુરુપત્ની રાજપત્ની તથા સામન્તયોષિતઃ । જિઘૃક્ષન્ નશ્યતે રાજા તથાગમ્યાગમેન ચ ।। ૯૨.

રાજા જો ગુરુપત્ની, બીજા રાજાની પત્ની કે સામંતની સ્ત્રીઓને પામવા ઇચ્છે છે, તો એ નાશ પામે છે; તેવી રીતે, અપ્રાપ્યને પામવા જનાર પણ વિનાશ પામે છે.

પ્રઘસેનૈવમુક્તસ્તુ વિઘસો વાક્યમબ્રવીત્ । સમ્યગુક્તં પ્રઘસેન તાં દેવીં પ્રતિ પાર્થિવ ।। ૯૨.

પ્રઘાસે આવું કહ્યું ત્યારે વિઘાસે કહ્યું: 'હે રાજા, પ્રઘાસે જે દેવી વિશે કહ્યું, એ સાચું છે.'

યદિ નામ મતૈક્યં તુ બુદ્ધિઃ સ્મરણમાગતા । વરણીયા કુમારી તુ સર્વદા વિજિગીષુભિઃ । ન સ્વતન્ત્રેણ કન્યાયાઃ કાર્યં ક્વાપિ પ્રકર્ષણમ્ ।। ૯૨.

જ્યાં સૌનું મન એક થાય અને વિચાર પણ પક્કો થાય, ત્યાં પણ વિજય ઇચ્છનારોએ કન્યાને વિનંતીથી જ મેળવવી જોઈએ; ક્યારેય પણ બળજબરીથી કન્યાને લઈ જવું યોગ્ય નથી.

યદિ વો રોચતે વાક્યં મદીયં મન્ત્રિસત્તમાઃ । તદાનીં તાં શુભાં દેવીં ગત્વા યાચન્તુ મન્ત્રિણઃ ।। ૯૨.

હે શ્રેષ્ઠ મંત્રીઓ, જો મારું વચન તમને પસંદ હોય, તો મંત્રીઓએ જઈને એ શુભ દેવીને વિનંતી કરવી જોઈએ.

યો મહાત્મા ભવેત્ તસ્યા બન્ધુસ્તં યાચયામહે । સામ્નૈવાદૌ તતઃ પશ્ચાત્ કરિષ્યામઃ પ્રદાનકમ્ । તતો ભેદં કરિષ્યામસ્તતો દણ્ડં ક્રમેણ ચ ।। ૯૨.

જે મહાન આત્મા છે, એના સંબંધીને આપણે વિનંતી કરીશું—પહેલા પ્રેમથી, પછી ભેટ આપીને, ત્યારબાદ જુદાઈ લાવીશું અને અંતે જરૂર પડે તો દંડ પણ કરીશું.

અનેન ક્રમયોગેન યદિ સા નૈવ લભ્યતે । તતઃ સન્નહ્ય ગચ્છામો બલાદ્ ગૃહ્ણીમ તાં શુભામ્ ।। ૯૨.

આ રીતે પ્રયત્ન કર્યા પછી પણ જો એ સુશોભિત કન્યા ન મળે, તો પછી આપણે સજ્જ થઈને જઈએ અને તેને બળપૂર્વક લઈ આવીએ.

વિઘસેનૈવમુક્તે તુ શેષાસ્તુ મન્ત્રિણો વચઃ । શુભમૂચુઃ પ્રશંસન્તઃ સર્વે હર્ષિતયા ગિરા ।। ૯૨.

વિઘસે એ રીતે બોલ્યા પછી, બાકીના મંત્રીઓએ આનંદભેર તેમના શુભ વચનોની પ્રશંસા કરી અને શુભ આશયથી બોલ્યા.

સાધૂક્તં વિઘસેનેદં યત્ તાં પ્રતિ વરાનનામ્ । તદેવ ક્રિયતાં શીઘ્રં દૂતસ્તત્ર વિસર્જ્યતામ્ ।। ૯૨.

વિઘસે જે વાત કન્યાના વિષયમાં કહી, એ યોગ્ય છે. હવે આ કામ તરત કરો અને ત્યા દૂત મોકલવો જોઈએ.

યઃ સર્વશાસ્ત્રનીતિજ્ઞઃ શુચિઃ શૌર્યસમન્વિતઃ । તસ્માજ્ જ્ઞાત્વા તુ તાં દેવીં વર્ણતો રૂપતો ગુણૈઃ ।। ૯૨.

જે બધાં શાસ્ત્રો અને નીતિ જાણે છે, શુદ્ધ અને શૂર છે, એ વ્યક્તિએ કન્યાને દેખાવ, રૂપ અને ગુણોથી ઓળખવી જોઈએ.

પરાક્રમેણ શૌર્યેણ શૌણ્ડીર્યેણ બલેન ચ । બન્ધુવર્ગેણ સામગ્ર્ય સ્થાનેન કરણેન ચ । એવં જ્ઞાત્વા તુ તાં દેવીં તતઃ કાર્યં વિધીયતામ્ ।। ૯૨.

પરાક્રમ, શૌર્ય, બહાદુરી, બળ, સંબંધીઓ, સાધનો, સ્થાન અને ઉપાયથી એ રાણીનું યોગ્ય રીતે જ્ઞાન મેળવી, પછી જ કાર્ય કરવું.

તતઃ સપદિ દૈત્યસ્ય તદ્વચઃ સાધુ સાધ્વિતિ । પ્રશશંસુર્વરારોહે વિઘસં મન્ત્રિસત્તમમ્ ।। ૯૨.

પછી તરત જ દૈત્યના એ વચનોને તેજસ્વિ લોકોએ ઉત્તમ કહીને પ્રશંસા કરી અને વિઘસ, શ્રેષ્ઠ મંત્રીની પણ પ્રશંસા કરી.

પ્રશસ્ય સર્વે તં દૂતં સંદેષ્ટુમુપચક્રમુઃ । વિદ્યુત્પ્રભં મહાભાગં મહામાયાવિદં શુભમ્ ।। ૯૨.

બધાએ એ દૂતની પ્રશંસા કરી અને તેને મોકલવાની તૈયારી કરી—એ વિદ્યુતપ્રભ, મહાન ભાગ્યશાળી, મહામાયામાં નિષ્ણાત અને શુભ છે.

વિસર્જયિત્વા તં દૂતં વિઘસો વાક્યમબ્રવીત્ । સંનહ્યન્તાં દાનવેન્દ્રાશ્ચતુરઙ્ગબલેન હ । ક્રિયતાં વિજયસ્તાવદ્ દેવસૈન્યં પ્રતિ પ્રભો ।। ૯૨.

દૂતને મોકલીને વિઘસે કહ્યું: દાનવોના રાજાઓએ ચતુરંગી સેના સાથે સજ્જ થવું જોઈએ; દેવસેનાને હરાવવી જોઈએ, હે સ્વામી.

અસુરેન્દ્ર સુરૈર્ભગ્નૈસ્તત્ પરાક્રમભીષિતા । સા કન્યા વશતામેતિ ત્વયિ શક્રસમાગતે ।। ૯૨.

જ્યારે દૈત્યરાજા દ્વારા દેવતાઓ હરાઈ જશે અને તેમનું શૌર્ય દમાઈ જશે, ત્યારે એ કન્યા પણ તારી વશમાં આવી જશે, હે ઇન્દ્ર સમાન.

લોકપાલૈર્જિતૈઃ સર્વૈસ્તથૈવ મરુતાં ગણૈઃ । નાગૈર્વિદ્યાધરૈઃ સિદ્ધૈર્ગન્ધર્વૈઃ સર્વતો જિતૈઃ । રુદ્રૈર્વસુભિરાદિત્યૈસ્ત્વમેવેન્દ્રો ભવિષ્યસિ ।। ૯૨.

જ્યારે બધા લોકપાલો, મરુતો, નાગો, વિદ્યા ધરાઓ, સિદ્ધો, ગંધર્વો, રુદ્રો, વસુઓ અને આદિત્યો સર્વત્ર હરાઈ જશે, ત્યારે તું એકલો ઇન્દ્ર બની જશે.

ઇન્દ્રસ્ય તે શતં કન્યા દેવગન્ધર્વયોષિતઃ । વશમાયાન્તિ સાઽપિ સ્યાત્ સર્વથા વશમાગતા ।। ૯૨.

ઇન્દ્રની સો કન્યાઓ, દેવ અને ગંધર્વ સ્ત્રીઓ તારી વશમાં આવી જશે; એ પણ દરેક રીતે તારી વશમાં આવશે.

એવમુક્તસ્તદા દૈત્યઃ સેનાપતિમુવાચ હ । વિરૂપાક્ષં મહામેઘવર્ણં નીલાઞ્જનપ્રભમ્ ।। ૯૨.

આ રીતે સંભળીને દૈત્યે પછી પોતાના સેનાપતિને કહ્યું—વિરૂપાક્ષ, જે મહામેઘ જેવો કાળો અને નીલાંજન જેવો તેજ ધરાવે છે.

આનીયતાં દ્રુતં સૈન્યં હસ્ત્યશ્વરથપત્તિનામ્ । યેન દેવાન્ સગન્ધર્વાન્ જયામિ યુધિ દુર્જ્જયાન્ ।। ૯૨.

ઝડપથી હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતિની સેના લાવ, જેના દ્વારા હું યુદ્ધમાં દેવો અને ગંધર્વોને, જે દુર્જય છે, હરાવી શકું.

એવમુક્તે વિરૂપાક્ષસ્તદા સેનાપતિર્દ્રુતમ્ । આનિનાય મહત્સૈન્યમનન્તમપરાજિતમ્ ।। ૯૨.

આ રીતે કહ્યા પછી, વિરૂપાક્ષ સેનાપતિએ તરત જ વિશાળ, અનંત અને અપરાજિત સેના લાવી.

એકૈકો દાનવસ્તત્ર વજ્રહસ્તસમો યુધિ । એકૈકં સ્પર્ધતે દેવં જેતું સ્વેન બલેન હ ।। ૯૨.

ત્યા દરેક દાનવ યુદ્ધમાં વજ્રધારી સમાન હતો; દરેક પોતાનાં બળથી એક એક દેવને હરાવવાની સ્પર્ધા કરતો હતો.

તેષાં પ્રધાનભૂતાનામર્બુદં નવકોટયઃ । યેષામેકસ્યાનુયાતિ તાવદ્ બલમર્થોર્જ્જિતમ્ ।। ૯૨.

એમાં મુખ્ય દાનવોની સંખ્યા નવ અર્બુદ (નવ કરોડ) હતી; અને દરેકના અનુયાયીઓનું બળ પણ એટલું જ ભેગું થયું હતું.

તેષાં નૈકસહસ્ત્રાણિ દૈત્યાનાં તુ મહાત્મનામ્ । સમિતિં ચક્રુરવ્યગ્રાસ્તદા દૈત્યાઃ પ્રહારિણઃ । પ્રયાણં કારયામાસુર્દેવસૈન્યજિઘાંસયા ।। ૯૨.

એ મહાન આત્મા દૈત્યોમાં અસંખ્ય હજારો, નિર્ભય રહીને યુદ્ધની વ્યવસ્થા કરી; પછી એ દૈત્યો, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ, દેવસેનાને નાશ કરવા નીકળી પડ્યા.

વિચિત્રયાના વિવિધધ્વજાગ્રા વિચિત્રશસ્ત્રા વિવિધોગ્રરૂપાઃ । દૈત્યા સુરાઞ્ જેતુમિચ્છન્ત ઉચ્ચૈર્ નનર્ત્તુરાત્તાયુધભીમહસ્તાઃ ।। ૯૨.

વિચિત્ર રથોમાં વિવિધ ધ્વજાઓ સાથે, ભયાનક શસ્ત્રો ધરાવતાં અને ભયજનક રૂપ ધારણ કરેલા દૈત્યોએ, દેવતાઓને જીતવાની ઇચ્છાથી, ભયાનક હથિયારો ઉંચા કરીને નૃત્ય કર્યું.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । તતો મહિષદૈત્યસ્તુ કામરૂપી મહાબલઃ । મત્તહસ્તિનામારુહ્ય યિયાસુર્મેરુપર્વતમ્ ।। ૯૩.

શ્રીવરાહે કહ્યું: પછી મહાબળવાન, ઇચ્છાનુરૂપ રૂપ ધારણ કરનાર મહિષ દૈત્ય, ઉગ્ર હાથી પર ચડીને, મેરુ પર્વત તરફ જવા લાગ્યો.

તત્રૈન્દ્રં પુરમાસાદ્ય દેવૈઃ સહ શતક્રતુમ્ । અભિદુદ્રાવ દૈત્યેન્દ્રસ્તતો દેવાઃ ક્રુધાન્વિતાઃ ।। ૯૩.

ત્યાં, ઇન્દ્રના શહેરમાં પહોંચી, દૈત્યરાજ પોતાના સાથીઓ સાથે શતક્રતુ અને દેવતાઓ પર તૂટી પડ્યો; ત્યારે દેવતાઓ પણ ક્રોધથી ભરાઈ ગયા.

આદાય સ્વાનિ શસ્ત્રાણિ વાહનાનિ વિશેષતઃ । અધિષ્ઠાયાસુરાનાજૌ દુદ્રુવુર્મુદિતા ભૃશમ્ ।। ૯૩.

દેવતાઓએ પોતાના શસ્ત્રો અને ખાસ કરીને વાહનો લઈ, આનંદથી પોતાના રથ પર ચડી, અસુરો સામે યુદ્ધ માટે દોડી ગયા.