વરાહપુરાણમ્

સુસિતૈશ્ચામરૈઃ સ્ત્રીભિર્વીજ્યમાના વિલાસિની । કૌમારં વ્રતમાસ્થાય તપઃ કર્તું સમુદ્યતા ।। ૯૧.

શુદ્ધ ચામરાથી સ્ત્રીઓએ પંખો વાળતી, તેજસ્વી દેવી કુમારીવ્રત ધારણ કરીને તપ કરવા તૈયાર થઈ.

યૌવનસ્થા મહાભાગા પીનવૃત્તપયોધરા । ચમ્પકાશોકપુન્નાગનાગકેસરદામભિઃ ।। ૯૧.

યૌવનમાં પૂર્ણ, મહાભાગ્યશાળી, ગોળ અને ભરી છાતીવાળી, ચંપક, અશોક, પુન્નાગ અને નાગફૂલની વણાવેલી વેણીઓથી શોભાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગેષ્વર્ચિતા દેવી ઋષિદેવનમસ્કૃતા । પૂજ્યમાના વરસ્ત્રીભિઃ કુમારીભિઃ સમન્તતઃ ।। ૯૧.

દેવીના સર્વાંગ પર પૂજા થતી, ઋષિ અને દેવો દ્વારા સન્માન પામતી, સર્વત્ર ઉત્તમ સ્ત્રીઓ અને કન્યાઓએ પૂજાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગભોગિની દેવી યાવદાસ્તે તપોઽન્વિતા । તાવદાગતવાંસ્તત્ર નારદો બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।। ૯૧.

દેવી સર્વાંગી આનંદમાં રહી તપમાં લીન હતી; એ સમયે બ્રહ્માના પુત્ર નારદ ત્યાં આવ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા સહસા દેવી બ્રહ્મપુત્રં તપોધનમ્ । વિદ્યુત્પ્રભામુવાચેદમાસનં દીયતામિતિ । પાદ્યમાચમનીયં ચ ક્ષિપ્રમસ્મૈ પ્રદીયતામ્ ।। ૯૧.

બ્રહ્મપુત્ર તપસ્વી નારદને અચાનક જોઈ, દેવીએ વિદ્યુતપ્રભાને કહ્યું: 'આસન આપો અને પગ ધોવા તથા આચમન માટે પાણી જલદી લાવો.'

એવમુક્તા તદા દેવ્યા કન્યા વિદ્યુપ્રભા શુભા । આસનં પાદ્યમર્ઘ્યં ચ નારદાય ન્યવેદયત્ ।। ૯૧.

દેવીના આદેશથી શુભ કન્યા વિદ્યુતપ્રભાએ નારદને આસન, પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું.

તતઃ કૃતાસનં દૃષ્ટ્વા પ્રણતં નારદં મુનિમ્ । ઉવાચ વચનં દેવી હર્ષેણ મહતાઽન્વિતા ।। ૯૧.

પછી, નારદ મુનિ આસન પર બેસી નમન કરતા, ત્યારે દેવી મહાન આનંદથી તેમને બોલી.

સ્વાગતં ભો મુનિશ્રેષ્ઠ કસ્માલ્લોકાદિહાગતઃ । કિં કાર્યં વદ તે કૃત્યં મા તે કાલાત્યયો ભવેત્ ।। ૯૧.

'મુનિશ્રેષ્ઠ, આપનું સ્વાગત છે! કયા કારણથી અહીં આવ્યા છો? આપનું કાર્ય શું છે, કહો, જેથી આપનો સમય વ્યર્થ ન જાય.'

એવમુક્તસ્તદા દેવ્યા નારદઃ પ્રાહ લોકવિત્ । બ્રહ્મલોકાદિન્દ્રલોકં તસ્માદ્ રૌદ્રમથાચલમ્ ।। ૯૧.

દેવીના પ્રશ્ને, લોકવિદ નારદે ઉત્તર આપ્યો: 'હું બ્રહ્મલોકથી ઈન્દ્રલોક અને ત્યાંથી ભયાનક પર્વત સુધી આવ્યો છું.'

તતસ્ત્વામિહ દેવેશિ દ્રષ્ટુમભ્યાગતઃ શુભે । એવમુક્ત્વા મુનિઃ શ્રીમાંસ્તાં દેવીમન્વવેક્ષત ।। ૯૧.

'એથી, દેવી, હું અહીં આપને જોવા આવ્યો છું, શુભે.' એમ કહી મહાન મુનિએ દેવીને નિહાળી.

દૃષ્ટ્વા મુહૂર્તં દેવેશિ વિસ્મિતો નારદોઽભવત્ । અહો રૂપમહો કાન્તિરહો ધૈર્યમહો વયઃ ।। ૯૧.

થોડું ક્ષણ નિહાળી, દેવી, નારદ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા: 'આહ, શું રૂપ! આહ, કેવી તેજસ્વિતા! આહ, શું સ્થિરતા! આહ, શું યુવાની!'

અહો નિષ્કામતા દેવ્યા ઇતિ ખેદમુપાયયૌ । દેવગન્ધર્વસિદ્ધાનાં યક્ષકિન્નરરક્ષસામ્ ।। ૯૧.

'આહ, દેવીમાં કેવી નિષ્કામતા!' એમ વિચારી, તેમને થોડી ચિંતા થઈ, કેમ કે દેવ, ગંધર્વ, સિદ્ધ, યક્ષ, કિન્નર અને રાક્ષસોમાં—

ન રૂપમીદૃશં ક્વાપિ સ્ત્રીષ્વન્યાસુ પ્રદૃશ્યતે । એવં સંચિન્ત્ય મનસા નારદો વિસ્મયાન્વિતઃ ।। ૯૧.

બીજી કોઈ સ્ત્રીઓમાં આવું રૂપ ક્યાંય જોવા મળતું નથી. આવું મનમાં વિચારી, નારદ આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયા.

પ્રણમ્ય દેવીં વરદામુત્પપાત નભસ્તલમ્ । ગતશ્ચ ત્ત્વરયા યુક્તઃ પુરીં દૈત્યેન્દ્રપાલિતામ્ ।। ૯૧.

વરદાન આપનારી દેવીને નમન કરી, નારદ આકાશમાં ઉડી ગયા અને ઝડપથી દૈત્યરાજની રાજધાની તરફ ગયા.

મહિષાખ્યેન ભૂતેશિ સમુદ્રાન્તઃસ્થિતાં પુરીમ્ । તત્રાસસાદ ભગવાનસુરં મહિષાકૃતિમ્ ।। ૯૧.

ભૂમિદેવી, સમુદ્રકાંઠે આવેલી મહિષા નામની નગરીમાં, ત્યાં ભગવાને મહિષાકાર અસુરને મળ્યા.

દૃષ્ટ્વા લબ્ધવરં વીરં દેવસૈન્યાન્તકં મહત્ । સ તેન પૂજિતો ભક્ત્યા તદા લોકચરો મુનિઃ ।। ૯૧.

તે વરપ્રાપ્ત, દેવસેના વિનાશક મહાવીરને જોઈ, વિશ્વમાં ફરતા મુનિને તેણે ભક્તિપૂર્વક પૂજ્યો.

પ્રીતાત્મા નારદસ્તસ્મૈ દેવ્યા રૂપમનુત્તમમ્ । આચચક્ષે યથાન્યાયં યદ્ દૃષ્ટં દેવતાપુરે ।। ૯૧.

પ્રસન્ન મનથી, નારદે દેવતાપુરીમાં જોયેલી દેવીનું અતિઉત્તમ રૂપ તેને યોગ્ય રીતે વર્ણવ્યું.

નારદ ઉવાચ । અસુરેન્દ્ર શ્રૃણુષ્વેકં કન્યારત્નં સમાહિતઃ । યેન લબ્ધં તુ ત્રૈલોક્યં વરદાનાચ્ચરાચરમ્ ।। ૯૧.

નારદે કહ્યું: 'અસુરેન્દ્ર, ધ્યાનથી સાંભળો, એ કન્યારત્ન વિશે, જેણે વરદાનથી ત્રિલોક અને સર્વ જીવોને પ્રાપ્ત કર્યા છે.'

બ્રહ્મલોકાદહં દૈત્ય મન્દરાદ્રિમુપાગતઃ । તત્ર દેવીપુરં દૃષ્ટં કુમારીશતસઙ્કુલમ્ ।। ૯૧.

'દૈત્ય, હું બ્રહ્મલોકથી મન્દર પર્વત પર આવ્યો છું; ત્યાં મેં દેવીનું નગર જોયું, જ્યાં સૈંકડો કન્યાઓ ભેગી હતી.'

તત્ર પ્રધાના યા કન્યા તાપસી વ્રતધારિણી । સા દેવદૈત્યયક્ષાણાં મધ્યે કાચિન્ન દૃશ્યતે ।। ૯૧.

ત્યાં જે મુખ્ય કન્યા હતી, તે તપસ્વિ અને નિયમ પાળનારી હતી. એવી કન્યા દેવ, દૈત્ય કે યક્ષોમાં ક્યાંયે દેખાતી નથી.

યાદૃશી સા શુભા દૈત્ય તાદૃશ્યેકાણ્ડમધ્યતઃ । ભ્રમતા તાદૃશી દૃષ્ટ્વા ન કદાચિન્મયા સતી ।। ૯૧.

હે દૈત્ય, આખા બ્રહ્માંડમાં ફર્યા પછી પણ, એવી સુંદર સ્ત્રી મેં ક્યારેય જોઈ નથી.

તસ્યાશ્ચ દેવગન્ધર્વા ઋષયઃ સિદ્ધચારણાઃ । ઉપાસાંચક્રિરે સર્વે યેઽપ્યન્યે દૈત્યનાયકાઃ ।। ૯૧.

તે કન્યાને બધા દેવો, ગંધર્વો, ઋષિઓ, સિદ્ધો, ચારણો અને બીજા દૈત્ય નેતાઓએ પણ પૂજી હતી.

તાં દૃષ્ટ્વા વરદાં દેવીમહં તૂર્ણમિહાગતઃ । અજિત્વા દેવગન્ધર્વાન્ ન તાં જયતિ કશ્ચન ।। ૯૧.

એ ઈચ્છા પુરી કરનારી દેવીને જોઈને હું તરત અહીં આવ્યો છું; દેવો અને ગંધર્વોને જીત્યા વિના, કોઈ પણ તેને મેળવી શકતો નથી.

એવમુક્ત્વા ક્ષણં સ્થિત્વા તમનુજ્ઞાપ્ય નારદઃ । યથાગતં યયૌ ધીમાનન્તર્ધાનેન તત્ક્ષણાત્ ।। ૯૧.

આ રીતે કહીને, થોડો સમય ઊભા રહી, નારદજી એ દૈત્યને વિદાય લઈ, જેમ આવ્યા તેમ તરત જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । ગતે તુ નારદે દૈત્યશ્ચિન્તયામાસ તાં શુભામ્ । કથિતાં નારદમુખાચ્છ્રુત્વા વિસ્મિતમાનસઃ ।। ૯૨.

શ્રીવરાહે કહ્યું: નારદજી જતા રહ્યા પછી, દૈત્યએ નારદના મોઢેથી સાંભળેલી એ શુભ કન્યાનો વિચાર કરવો શરૂ કર્યો; તેનું મન આશ્ચર્યથી ભરાયું હતું.

તામેવ ચિન્તયન્ શર્મ ન લેભે દૈત્યસત્તમઃ । અલંશર્મા મહામન્ત્રી આનિનાય મહાબલઃ ।। ૯૨.

એ કન્યાનો જ વિચાર કરતા, એ શ્રેષ્ઠ દૈત્યને ક્યાંય આનંદ મળ્યો નહીં; પછી તેણે પોતાના શક્તિશાળી મંત્રી અલંશર્માને બોલાવ્યો.

તસ્યાષ્ટૌ મન્ત્રિણઃ શૂરા નીતિમન્તો બહુશ્રુતાઃ । પ્રઘસો વિઘસશ્ચૈવ શઙ્કુકર્ણો વિભાવસુઃ । વિદ્યુન્માલી સુમાલી ચ પર્જન્યઃ ક્રૂર એવ ચ ।। ૯૨.

એના આઠ મંત્રીઓ બહાદુર, બુદ્ધિશાળી અને ઘણું જાણનારા હતા: પ્રઘાસ, વિઘાસ, શંકુકર્ણ, વિભાવસુ, વિદ્યુન્માલી, સુમાલી, પર્જન્ય અને ક્રૂર.

એતે મન્ત્રિવરાસ્તસ્ય પ્રાધાન્યેન પ્રકીર્તિતાઃ । તે દાનવેન્દ્રમાસીનમૂચુઃ કૃત્યં વિધીયતામ્ ।। ૯૨.

આ બધા મુખ્ય મંત્રીઓનું નામ લેવામાં આવ્યું. તેઓએ બેઠેલા દાનવરાજને કહ્યું: 'હવે જે કરવું છે, તે કરો.'

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા દાનવેન્દ્રો મહાબલઃ । ઉવાચ કન્યાલાભાર્થં નારદાવાપ્તનિશ્ચયઃ ।। ૯૨.

તેમના વચન સાંભળી, મહાબળવાન દાનવરાજ, નારદની સલાહથી નિશ્ચય કરીને, કન્યાને મેળવવા માટે બોલ્યો.