વરાહપુરાણમ્

તસ્માત્ ક્ષોભાત્ સમુત્તસ્થુઃ કુમાર્યઃ સૌમ્યલોચનાઃ । નીલકુઞ્ચિતકેશાન્તા બિમ્બોષ્ઠાયતલોચનાઃ । નિતમ્બરશનોદ્દામા નૂપુરાઢ્યાઃ સુવર્ચસઃ ।। ૯૧.

એ ઉથલપાથલથી, કોમળ આંખોવાળી, ઘાટા વાળવાળી, લાલ હોઠવાળી, વિશાળ આંખવાળી, સુંદર વસ્ત્ર અને કમરપટ્ટા પહેરેલી, ઘુંઘરૂઓથી શોભાયમાન અને તેજસ્વી એવી કન્યાઓ ઉત્પન્ન થઈ.

એવંવિધાઃ સ્ત્રિયો દેવ્યા ક્ષોભિતે મનસિ દ્રુતમ્ । ઉત્તસ્થુઃ શતસાહસ્ત્રાઃ કોટિશો વિવિધાનનાઃ ।। ૯૧.

એ રીતે દેવીના મનમાં ઉથલપાથલ થતાં, અનેક પ્રકારના ચહેરાવાળી, લાખો-કોડીઓ કન્યાઓ તરત જ ઉત્પન્ન થઈ.

દૃષ્ટ્વા કુમાર્યઃ સા દેવી તસ્મિન્નેવ ગિરૌ શુભા । તપસા નિર્મમે દેવી પુરં હર્મ્યશતાકુલમ્ ।। ૯૧.

એ પર્વત પર એ કન્યાઓને જોઈને, શુભ દેવી એના તપથી સૈકડો મહેલો ધરાવતું એક શહેર સર્જ્યું.

વિશાલરથ્યં સૌવર્ણપ્રાસાદૈરુપશોભિતમ્ । અન્તર્જલાનિ વેશ્માનિ મણિસોપાનવન્તિ ચ । રત્નજાલગવાક્ષાણિ આસન્નોપવનાનિ ચ ।। ૯૧.

એ શહેર પહોળી ગલીઓ, સોનાના મહેલો, અંદર જળવાળા મકાનો, રત્નોના સોપાન, રત્નજડિત જાળાવાળી બારીઓ અને નજીક જ બગીચાઓથી શોભાયમાન હતું.

અસંખ્યાતાનિ હર્મ્યાણિ તથા કન્યા ધરાધરે । પ્રાધાન્યેન પ્રવક્ષ્યામિ કન્યાનામાનિ શોભને ।। ૯૧.

એ પર્વત પર અનગણિત મહેલો અને કન્યાઓ હતી. હવે હું, હે સુંદર, મુખ્ય કન્યાઓના નામ કહું છું.

વિદ્યુત્પ્રભા ચન્દ્રકાન્તિઃ સૂર્યકાન્તિસ્તથાઽપરા । ગમ્ભીરા ચારુકેશી ચ સુજાતા મુઞ્જકેશિની ।। ૯૧.

વિદ્યુતપ્રભા, ચંદ્રકાંતિ, સૂર્યકાંતિ, ગંભીરા, ચારુકેશી, સુજાતા અને મુંજકેશિની.

ઘૃતાચી ચોર્વશી ચાન્યા શશિની શીલમણ્ડિતા । ચારુકન્યા વિશાલાક્ષી ધન્યા પીનપયોધરા ।। ૯૧.

ઘૃતાચી, ઉર્વશી, શશિની (શીલથી શોભાયમાન), ચારુકન્યા, વિશાલાક્ષી, ધન્યા અને પીનપયોધરા.

ચન્દ્રપ્રભા ગિરિસુતા તથા સૂર્યપ્રભાઽમૃતા । સ્વયંપ્રભા ચારુમુખી શિવદૂતી વિભાવરી ।। ૯૧.

ચંદ્રપ્રભા, ગિરિસુતા, સૂર્યપ્રભા, અમૃતા, સ્વયંપ્રભા, ચારુમુખી, શિવદૂતી અને વિભાવરી.

જયા ચ વિજયા ચૈવ જયન્તી ચાપરાજિતા । એતાશ્ચાન્યાશ્ચ શતશઃ કન્યાસ્તસ્મિન્ પુરોત્તમે ।। ૯૧.

જય, વિજય, જયંતી, અપરાજિતા અને એ શહેરમાં શતાવધિ બીજી અનેક કન્યાઓ હતી.

દેવ્યા અનુચરાઃ સર્વાઃ પાશાઙ્કુશધરાઃ શુભાઃ । તાભિઃ પરિવૃતા દેવી સિંહાસનગતા શુભા ।। ૯૧.

બધી કન્યાઓ દેવીની સેવિકા હતી, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરનાર, શુભ. એ બધાની વચ્ચે દેવી સિંહાસન પર બેસી હતી.

સુસિતૈશ્ચામરૈઃ સ્ત્રીભિર્વીજ્યમાના વિલાસિની । કૌમારં વ્રતમાસ્થાય તપઃ કર્તું સમુદ્યતા ।। ૯૧.

શુદ્ધ ચામરાથી સ્ત્રીઓએ પંખો વાળતી, તેજસ્વી દેવી કુમારીવ્રત ધારણ કરીને તપ કરવા તૈયાર થઈ.

યૌવનસ્થા મહાભાગા પીનવૃત્તપયોધરા । ચમ્પકાશોકપુન્નાગનાગકેસરદામભિઃ ।। ૯૧.

યૌવનમાં પૂર્ણ, મહાભાગ્યશાળી, ગોળ અને ભરી છાતીવાળી, ચંપક, અશોક, પુન્નાગ અને નાગફૂલની વણાવેલી વેણીઓથી શોભાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગેષ્વર્ચિતા દેવી ઋષિદેવનમસ્કૃતા । પૂજ્યમાના વરસ્ત્રીભિઃ કુમારીભિઃ સમન્તતઃ ।। ૯૧.

દેવીના સર્વાંગ પર પૂજા થતી, ઋષિ અને દેવો દ્વારા સન્માન પામતી, સર્વત્ર ઉત્તમ સ્ત્રીઓ અને કન્યાઓએ પૂજાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગભોગિની દેવી યાવદાસ્તે તપોઽન્વિતા । તાવદાગતવાંસ્તત્ર નારદો બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।। ૯૧.

દેવી સર્વાંગી આનંદમાં રહી તપમાં લીન હતી; એ સમયે બ્રહ્માના પુત્ર નારદ ત્યાં આવ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા સહસા દેવી બ્રહ્મપુત્રં તપોધનમ્ । વિદ્યુત્પ્રભામુવાચેદમાસનં દીયતામિતિ । પાદ્યમાચમનીયં ચ ક્ષિપ્રમસ્મૈ પ્રદીયતામ્ ।। ૯૧.

બ્રહ્મપુત્ર તપસ્વી નારદને અચાનક જોઈ, દેવીએ વિદ્યુતપ્રભાને કહ્યું: 'આસન આપો અને પગ ધોવા તથા આચમન માટે પાણી જલદી લાવો.'

એવમુક્તા તદા દેવ્યા કન્યા વિદ્યુપ્રભા શુભા । આસનં પાદ્યમર્ઘ્યં ચ નારદાય ન્યવેદયત્ ।। ૯૧.

દેવીના આદેશથી શુભ કન્યા વિદ્યુતપ્રભાએ નારદને આસન, પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું.

તતઃ કૃતાસનં દૃષ્ટ્વા પ્રણતં નારદં મુનિમ્ । ઉવાચ વચનં દેવી હર્ષેણ મહતાઽન્વિતા ।। ૯૧.

પછી, નારદ મુનિ આસન પર બેસી નમન કરતા, ત્યારે દેવી મહાન આનંદથી તેમને બોલી.

સ્વાગતં ભો મુનિશ્રેષ્ઠ કસ્માલ્લોકાદિહાગતઃ । કિં કાર્યં વદ તે કૃત્યં મા તે કાલાત્યયો ભવેત્ ।। ૯૧.

'મુનિશ્રેષ્ઠ, આપનું સ્વાગત છે! કયા કારણથી અહીં આવ્યા છો? આપનું કાર્ય શું છે, કહો, જેથી આપનો સમય વ્યર્થ ન જાય.'

એવમુક્તસ્તદા દેવ્યા નારદઃ પ્રાહ લોકવિત્ । બ્રહ્મલોકાદિન્દ્રલોકં તસ્માદ્ રૌદ્રમથાચલમ્ ।। ૯૧.

દેવીના પ્રશ્ને, લોકવિદ નારદે ઉત્તર આપ્યો: 'હું બ્રહ્મલોકથી ઈન્દ્રલોક અને ત્યાંથી ભયાનક પર્વત સુધી આવ્યો છું.'

તતસ્ત્વામિહ દેવેશિ દ્રષ્ટુમભ્યાગતઃ શુભે । એવમુક્ત્વા મુનિઃ શ્રીમાંસ્તાં દેવીમન્વવેક્ષત ।। ૯૧.

'એથી, દેવી, હું અહીં આપને જોવા આવ્યો છું, શુભે.' એમ કહી મહાન મુનિએ દેવીને નિહાળી.

દૃષ્ટ્વા મુહૂર્તં દેવેશિ વિસ્મિતો નારદોઽભવત્ । અહો રૂપમહો કાન્તિરહો ધૈર્યમહો વયઃ ।। ૯૧.

થોડું ક્ષણ નિહાળી, દેવી, નારદ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા: 'આહ, શું રૂપ! આહ, કેવી તેજસ્વિતા! આહ, શું સ્થિરતા! આહ, શું યુવાની!'

અહો નિષ્કામતા દેવ્યા ઇતિ ખેદમુપાયયૌ । દેવગન્ધર્વસિદ્ધાનાં યક્ષકિન્નરરક્ષસામ્ ।। ૯૧.

'આહ, દેવીમાં કેવી નિષ્કામતા!' એમ વિચારી, તેમને થોડી ચિંતા થઈ, કેમ કે દેવ, ગંધર્વ, સિદ્ધ, યક્ષ, કિન્નર અને રાક્ષસોમાં—

ન રૂપમીદૃશં ક્વાપિ સ્ત્રીષ્વન્યાસુ પ્રદૃશ્યતે । એવં સંચિન્ત્ય મનસા નારદો વિસ્મયાન્વિતઃ ।। ૯૧.

બીજી કોઈ સ્ત્રીઓમાં આવું રૂપ ક્યાંય જોવા મળતું નથી. આવું મનમાં વિચારી, નારદ આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયા.

પ્રણમ્ય દેવીં વરદામુત્પપાત નભસ્તલમ્ । ગતશ્ચ ત્ત્વરયા યુક્તઃ પુરીં દૈત્યેન્દ્રપાલિતામ્ ।। ૯૧.

વરદાન આપનારી દેવીને નમન કરી, નારદ આકાશમાં ઉડી ગયા અને ઝડપથી દૈત્યરાજની રાજધાની તરફ ગયા.

મહિષાખ્યેન ભૂતેશિ સમુદ્રાન્તઃસ્થિતાં પુરીમ્ । તત્રાસસાદ ભગવાનસુરં મહિષાકૃતિમ્ ।। ૯૧.

ભૂમિદેવી, સમુદ્રકાંઠે આવેલી મહિષા નામની નગરીમાં, ત્યાં ભગવાને મહિષાકાર અસુરને મળ્યા.

દૃષ્ટ્વા લબ્ધવરં વીરં દેવસૈન્યાન્તકં મહત્ । સ તેન પૂજિતો ભક્ત્યા તદા લોકચરો મુનિઃ ।। ૯૧.

તે વરપ્રાપ્ત, દેવસેના વિનાશક મહાવીરને જોઈ, વિશ્વમાં ફરતા મુનિને તેણે ભક્તિપૂર્વક પૂજ્યો.

પ્રીતાત્મા નારદસ્તસ્મૈ દેવ્યા રૂપમનુત્તમમ્ । આચચક્ષે યથાન્યાયં યદ્ દૃષ્ટં દેવતાપુરે ।। ૯૧.

પ્રસન્ન મનથી, નારદે દેવતાપુરીમાં જોયેલી દેવીનું અતિઉત્તમ રૂપ તેને યોગ્ય રીતે વર્ણવ્યું.

નારદ ઉવાચ । અસુરેન્દ્ર શ્રૃણુષ્વેકં કન્યારત્નં સમાહિતઃ । યેન લબ્ધં તુ ત્રૈલોક્યં વરદાનાચ્ચરાચરમ્ ।। ૯૧.

નારદે કહ્યું: 'અસુરેન્દ્ર, ધ્યાનથી સાંભળો, એ કન્યારત્ન વિશે, જેણે વરદાનથી ત્રિલોક અને સર્વ જીવોને પ્રાપ્ત કર્યા છે.'

બ્રહ્મલોકાદહં દૈત્ય મન્દરાદ્રિમુપાગતઃ । તત્ર દેવીપુરં દૃષ્ટં કુમારીશતસઙ્કુલમ્ ।। ૯૧.

'દૈત્ય, હું બ્રહ્મલોકથી મન્દર પર્વત પર આવ્યો છું; ત્યાં મેં દેવીનું નગર જોયું, જ્યાં સૈંકડો કન્યાઓ ભેગી હતી.'