વરાહપુરાણમ્

યા સાઽઽદૌ વર્દ્ધિતા સૃષ્ટિર્બ્રહ્મણોઽવ્યક્તજન્મનઃ । તયા તુલ્યાં સ્તુતિં ચક્રે તસ્યા દેવ્યાઃ પિતામહઃ ।। ૯૦.

જે સૃષ્ટિ શરૂઆતમાં અવ્યક્ત જન્મવાળા બ્રહ્માથી વધતી ગઈ, એ સૃષ્ટિ દ્વારા પિતામહ બ્રહ્માએ એ દેવીની સમાન સ્તુતિ કરી.

બ્રહ્મોવાચ । જયસ્વ સત્યસંભૂતે ધ્રુવે દેવિ વરાક્ષરે । સર્વગે સર્વજનનિ સર્વભૂતમહેશ્વરિ ।। ૯૦.

બ્રહ્માજી બોલ્યા: 'હે સત્યથી ઉત્પન્ન થયેલી, અડગ દેવી, શ્રેષ્ઠ અક્ષર, તું વિજયી થા. સર્વવ્યાપી, સર્વની જનની, સર્વભૂતની મહાદેવી.'

સર્વજ્ઞે ત્વં વરારોહે સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિની । સિદ્ધિબુદ્ધિકરી દેવિ પ્રસૂતિઃ પરમેશ્વરિ ।। ૯૦.

હે સુંદરાં, તું સર્વજ્ઞા છે, સર્વ સિદ્ધિ આપનારી છે. હે દેવી, તું સિદ્ધિ અને બુદ્ધિ આપનારી, સર્વની જન્મદાત્રી અને પરમેશ્વરી છે.

ત્વં સ્વાહા ત્વં સ્વધા દેવિ ત્વમુત્પત્તિર્વરાનને । ત્વમોઙ્કારસ્થિતા દેવિ વેદોત્પત્તિસ્ત્વમેવ ચ ।। ૯૦.

તમે સ્વાહા છો, તમે સ્વધા છો, હે દેવી, તમે જ સર્વની ઉત્પત્તિ છો, હે સુંદર મુખવાળી. તમે ઓમમાં સ્થિત છો, હે દેવી, અને વેદોની ઉત્પત્તિ પણ તમારી પાસેથી જ છે.

દેવાનાં દાનવાનાં ચ યક્ષગન્ધર્વરક્ષસામ્ । પશૂનાં વીરુધાં ચાપિ ત્વમુત્પત્તિર્વરાનને ।। ૯૦.

દેવતાઓ, દાનવો, યક્ષો, ગંધર્વો, રાક્ષસો, પશુઓ અને વનસ્પતિઓ – બધાની ઉત્પત્તિ પણ, હે સુંદર મુખવાળી, તમારી પાસેથી જ છે.

વિદ્યા વિદ્યેશ્વરી સિદ્ધા પ્રસિદ્ધા ત્વં સુરેશ્વરિ । સર્વજ્ઞા ત્વં વરારોહે સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિની ।। ૯૦.

તમે જ જ્ઞાન છો, જ્ઞાનની સ્વામી છો, સિદ્ધ અને પ્રસિદ્ધ છો, હે દેવતાઓની રાણી. તમે સર્વજ્ઞા છો, હે સુંદર વાળાવાળી, અને સર્વ સિદ્ધિઓ આપનાર છો.

સર્વગા ગતસંદેહા સર્વશત્રુનિબર્હિણી । સર્વવિદ્યેશ્વરી દેવી નમસ્તે સ્વસ્તિકારિણિ ।। ૯૦.

તમે સર્વત્ર હાજર છો, કોઈ સંશય વગરની, સર્વ શત્રુઓનો નાશ કરનાર છો. તમે સર્વ જ્ઞાનની સ્વામી દેવી છો. હે શુભતા લાવનાર, તમારે નમન.

ઋતુસ્નાતાં સ્ત્રિયં ગચ્છેદ્ યસ્ત્વાં સ્તુત્વા વરાનને । તસ્યાવશ્યં ભવેત્ સૃષ્ટિસ્ત્વત્પ્રસાદાત્ પ્રજેશ્વરિ । સ્વરૂપા વિજયા ભદ્રા સર્વશત્રુપ્રમોહિનિ ।। ૯૦.

જે પુરુષ, હે સુંદર મુખવાળી, તમારા સ્તવન કરીને, ઋતુસ્નાન કરેલી સ્ત્રી પાસે જાય છે, તેને તમારી કૃપાથી નિશ્ચિતપણે સંતાન પ્રાપ્ત થાય છે, હે પ્રજાપતિની રાણી. એ સ્ત્રી સ્વરૂપે સાચી, વિજયી, શુભ અને સર્વ શત્રુઓને મોહિત કરનાર બને છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । યા મન્દરગતા દેવી તપસ્તપ્તું તુ વૈષ્ણવી । રાજસી પરમા શક્તિઃ કૌમારવ્રતધારિણી ।। ૯૧.

શ્રીવરાહે કહ્યું: જે દેવી મન્દર પર્વત પર વૈષ્ણવ તપ કરવા ગઈ, જે રાજસ્વરૂપે પરમ શક્તિ છે અને કુમારીવ્રત ધારણ કરનાર છે.

સૈકાકિની તપસ્તેપે વિશાલાયાં તુ શોભને । તસ્યાસ્તપન્ત્યાઃ કાલેન મહતા ક્ષુભિતં મનઃ ।। ૯૧.

એ દેવી એકલી વિશાળામાં તપ કરતી હતી, હે સુંદર. લાંબા સમય સુધી તપ કરતાં, એનું મન બહુ ઉથલપાથલ થયું.

તસ્માત્ ક્ષોભાત્ સમુત્તસ્થુઃ કુમાર્યઃ સૌમ્યલોચનાઃ । નીલકુઞ્ચિતકેશાન્તા બિમ્બોષ્ઠાયતલોચનાઃ । નિતમ્બરશનોદ્દામા નૂપુરાઢ્યાઃ સુવર્ચસઃ ।। ૯૧.

એ ઉથલપાથલથી, કોમળ આંખોવાળી, ઘાટા વાળવાળી, લાલ હોઠવાળી, વિશાળ આંખવાળી, સુંદર વસ્ત્ર અને કમરપટ્ટા પહેરેલી, ઘુંઘરૂઓથી શોભાયમાન અને તેજસ્વી એવી કન્યાઓ ઉત્પન્ન થઈ.

એવંવિધાઃ સ્ત્રિયો દેવ્યા ક્ષોભિતે મનસિ દ્રુતમ્ । ઉત્તસ્થુઃ શતસાહસ્ત્રાઃ કોટિશો વિવિધાનનાઃ ।। ૯૧.

એ રીતે દેવીના મનમાં ઉથલપાથલ થતાં, અનેક પ્રકારના ચહેરાવાળી, લાખો-કોડીઓ કન્યાઓ તરત જ ઉત્પન્ન થઈ.

દૃષ્ટ્વા કુમાર્યઃ સા દેવી તસ્મિન્નેવ ગિરૌ શુભા । તપસા નિર્મમે દેવી પુરં હર્મ્યશતાકુલમ્ ।। ૯૧.

એ પર્વત પર એ કન્યાઓને જોઈને, શુભ દેવી એના તપથી સૈકડો મહેલો ધરાવતું એક શહેર સર્જ્યું.

વિશાલરથ્યં સૌવર્ણપ્રાસાદૈરુપશોભિતમ્ । અન્તર્જલાનિ વેશ્માનિ મણિસોપાનવન્તિ ચ । રત્નજાલગવાક્ષાણિ આસન્નોપવનાનિ ચ ।। ૯૧.

એ શહેર પહોળી ગલીઓ, સોનાના મહેલો, અંદર જળવાળા મકાનો, રત્નોના સોપાન, રત્નજડિત જાળાવાળી બારીઓ અને નજીક જ બગીચાઓથી શોભાયમાન હતું.

અસંખ્યાતાનિ હર્મ્યાણિ તથા કન્યા ધરાધરે । પ્રાધાન્યેન પ્રવક્ષ્યામિ કન્યાનામાનિ શોભને ।। ૯૧.

એ પર્વત પર અનગણિત મહેલો અને કન્યાઓ હતી. હવે હું, હે સુંદર, મુખ્ય કન્યાઓના નામ કહું છું.

વિદ્યુત્પ્રભા ચન્દ્રકાન્તિઃ સૂર્યકાન્તિસ્તથાઽપરા । ગમ્ભીરા ચારુકેશી ચ સુજાતા મુઞ્જકેશિની ।। ૯૧.

વિદ્યુતપ્રભા, ચંદ્રકાંતિ, સૂર્યકાંતિ, ગંભીરા, ચારુકેશી, સુજાતા અને મુંજકેશિની.

ઘૃતાચી ચોર્વશી ચાન્યા શશિની શીલમણ્ડિતા । ચારુકન્યા વિશાલાક્ષી ધન્યા પીનપયોધરા ।। ૯૧.

ઘૃતાચી, ઉર્વશી, શશિની (શીલથી શોભાયમાન), ચારુકન્યા, વિશાલાક્ષી, ધન્યા અને પીનપયોધરા.

ચન્દ્રપ્રભા ગિરિસુતા તથા સૂર્યપ્રભાઽમૃતા । સ્વયંપ્રભા ચારુમુખી શિવદૂતી વિભાવરી ।। ૯૧.

ચંદ્રપ્રભા, ગિરિસુતા, સૂર્યપ્રભા, અમૃતા, સ્વયંપ્રભા, ચારુમુખી, શિવદૂતી અને વિભાવરી.

જયા ચ વિજયા ચૈવ જયન્તી ચાપરાજિતા । એતાશ્ચાન્યાશ્ચ શતશઃ કન્યાસ્તસ્મિન્ પુરોત્તમે ।। ૯૧.

જય, વિજય, જયંતી, અપરાજિતા અને એ શહેરમાં શતાવધિ બીજી અનેક કન્યાઓ હતી.

દેવ્યા અનુચરાઃ સર્વાઃ પાશાઙ્કુશધરાઃ શુભાઃ । તાભિઃ પરિવૃતા દેવી સિંહાસનગતા શુભા ।। ૯૧.

બધી કન્યાઓ દેવીની સેવિકા હતી, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરનાર, શુભ. એ બધાની વચ્ચે દેવી સિંહાસન પર બેસી હતી.

સુસિતૈશ્ચામરૈઃ સ્ત્રીભિર્વીજ્યમાના વિલાસિની । કૌમારં વ્રતમાસ્થાય તપઃ કર્તું સમુદ્યતા ।। ૯૧.

શુદ્ધ ચામરાથી સ્ત્રીઓએ પંખો વાળતી, તેજસ્વી દેવી કુમારીવ્રત ધારણ કરીને તપ કરવા તૈયાર થઈ.

યૌવનસ્થા મહાભાગા પીનવૃત્તપયોધરા । ચમ્પકાશોકપુન્નાગનાગકેસરદામભિઃ ।। ૯૧.

યૌવનમાં પૂર્ણ, મહાભાગ્યશાળી, ગોળ અને ભરી છાતીવાળી, ચંપક, અશોક, પુન્નાગ અને નાગફૂલની વણાવેલી વેણીઓથી શોભાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગેષ્વર્ચિતા દેવી ઋષિદેવનમસ્કૃતા । પૂજ્યમાના વરસ્ત્રીભિઃ કુમારીભિઃ સમન્તતઃ ।। ૯૧.

દેવીના સર્વાંગ પર પૂજા થતી, ઋષિ અને દેવો દ્વારા સન્માન પામતી, સર્વત્ર ઉત્તમ સ્ત્રીઓ અને કન્યાઓએ પૂજાયમાન હતી.

સર્વાઙ્ગભોગિની દેવી યાવદાસ્તે તપોઽન્વિતા । તાવદાગતવાંસ્તત્ર નારદો બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।। ૯૧.

દેવી સર્વાંગી આનંદમાં રહી તપમાં લીન હતી; એ સમયે બ્રહ્માના પુત્ર નારદ ત્યાં આવ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા સહસા દેવી બ્રહ્મપુત્રં તપોધનમ્ । વિદ્યુત્પ્રભામુવાચેદમાસનં દીયતામિતિ । પાદ્યમાચમનીયં ચ ક્ષિપ્રમસ્મૈ પ્રદીયતામ્ ।। ૯૧.

બ્રહ્મપુત્ર તપસ્વી નારદને અચાનક જોઈ, દેવીએ વિદ્યુતપ્રભાને કહ્યું: 'આસન આપો અને પગ ધોવા તથા આચમન માટે પાણી જલદી લાવો.'

એવમુક્તા તદા દેવ્યા કન્યા વિદ્યુપ્રભા શુભા । આસનં પાદ્યમર્ઘ્યં ચ નારદાય ન્યવેદયત્ ।। ૯૧.

દેવીના આદેશથી શુભ કન્યા વિદ્યુતપ્રભાએ નારદને આસન, પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું.

તતઃ કૃતાસનં દૃષ્ટ્વા પ્રણતં નારદં મુનિમ્ । ઉવાચ વચનં દેવી હર્ષેણ મહતાઽન્વિતા ।। ૯૧.

પછી, નારદ મુનિ આસન પર બેસી નમન કરતા, ત્યારે દેવી મહાન આનંદથી તેમને બોલી.

સ્વાગતં ભો મુનિશ્રેષ્ઠ કસ્માલ્લોકાદિહાગતઃ । કિં કાર્યં વદ તે કૃત્યં મા તે કાલાત્યયો ભવેત્ ।। ૯૧.

'મુનિશ્રેષ્ઠ, આપનું સ્વાગત છે! કયા કારણથી અહીં આવ્યા છો? આપનું કાર્ય શું છે, કહો, જેથી આપનો સમય વ્યર્થ ન જાય.'

એવમુક્તસ્તદા દેવ્યા નારદઃ પ્રાહ લોકવિત્ । બ્રહ્મલોકાદિન્દ્રલોકં તસ્માદ્ રૌદ્રમથાચલમ્ ।। ૯૧.

દેવીના પ્રશ્ને, લોકવિદ નારદે ઉત્તર આપ્યો: 'હું બ્રહ્મલોકથી ઈન્દ્રલોક અને ત્યાંથી ભયાનક પર્વત સુધી આવ્યો છું.'