વરાહપુરાણમ્

તત્ર સર્વે દેવગણાશ્ચતુર્વક્ત્રં સ્વયં પ્રભુમ્ । ઇષ્ટ્વા પૂજ્યનમસ્કારૈરર્ચનીયમુપસ્થિતાઃ ।। ૭૫.

ત્યાં બધા દેવતાઓ પોતે ચતુર્મુખ ભગવાન પાસે જાય છે અને તેમને યોગ્ય રીતે પૂજા, વંદન અને અર્પણથી પૂજે છે.

યૈસ્તદા દિહસંકલ્પૈર્બ્રહ્મચર્યં મહાત્મભિઃ । ચીર્ણં ચારુમનોભિશ્ચ સદાચારપથિ સ્થિતૈઃ ।। ૭૫.

જેઓએ એ દિવસોમાં, દેવોની ગણતરી પ્રમાણે, મહાન આત્માવાળાઓએ, શુદ્ધ મનથી અને સદાચારના માર્ગે રહીને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર્યું છે.

સમ્યગિષ્ટ્વા ચ ભુક્ત્વા ચ પિતૃદેવાર્ચને રતાઃ । ગૃહાશ્રમપરાસ્તત્ર વિનીતા અતિથિપ્રિયાઃ ।। ૭૫.

જે લોકોએ યોગ્ય રીતે હવન અને ભોજન કર્યું છે, પિતૃ અને દેવોની પૂજામાં તત્પર છે, ઘરસ્થાશ્રમના ધર્મમાં લાગેલા, વિનમ્ર અને અતિથિપ્રેમી છે.

ગૃહિણઃ શુક્લકર્મસ્થા વિરક્તાઃ કારણાત્મકાઃ । યમૈર્નિયમદાનૈશ્ચ દૃઢનિર્દગ્ધકિલ્બિષાઃ ।। ૭૫.

આ ઘરસ્થો શુદ્ધ કર્મમાં સ્થિત છે, વૈરાગ્ય ધરાવે છે, હેતુપૂર્ણ છે અને યમ, નિયમ તથા દાનથી પોતાના પાપો પૂરેપૂરા દહન કરી નાખ્યા છે.

તેષાં નિવસનં શુક્લબ્રહ્મલોકમનિન્દિતમ્ । ઉપર્યુપરિ સર્વાસાં ગતીનાં પરમા ગતિઃ । ચતુર્દશસહસ્ત્રાણિ યોજનાનાં તુ કીર્ત્તિતમ્ ।। ૭૫.

તેમનું નિવાસ સ્થાન શુદ્ધ અને નિર્દોષ બ્રહ્મલોક છે, જે સર્વ લોકોથી ઉપરનું અને સર્વથી શ્રેષ્ઠ સ્થાન છે, જે ચૌદ હજાર યોજન જેટલું વિશાળ છે.

તતોર્દ્ધરુચિરે કૃષ્ણે તરુણાદિત્યવર્ચસિ । મહાગિરૌ તતો રમ્યે રત્નધાતુવિચિત્રિતે ।। ૭૫.

એના ઉપર એક સુંદર, કાળી અને યુવાન સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતો પર્વત છે, જે રત્નધાતુઓથી શોભાયમાન છે.

નૈકરત્નસમાવાસે મણિતોરણમન્દિરે । મેરોઃ સર્વેષુ પાર્શ્વેષુ સમન્તાત્ પરિમણ્ડલે ।। ૭૫.

અહીં અનેક પ્રકારના રત્નોથી ભરેલા મકાનો છે, મણિથી શણગારેલા તોરણો છે, અને એ મેરુ પર્વતના ચારે બાજુ સંપૂર્ણ રીતે ઘેરીને આવેલ છે.

ત્રિંશદ્યોજનસાહસ્ત્રં ચક્રપાટો નગોત્તમઃ । જારુધિશ્ચૈવ શૈલેન્દ્ર ઇત્યેતે ઉત્તરાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૭૫.

અહીં ત્રીસ હજાર યોજન વ્યાસ ધરાવતો શ્રેષ્ઠ પર્વત 'ચક્રપાટ' છે અને 'જારુધિ' નામનો પર્વત પણ છે, જે ઉત્તર દિશાના મુખ્ય પર્વતો ગણાય છે.

એતેષાં શૈલમુખ્યાનામુત્તરેષુ યથાક્રમઃ । સ્થલીરન્તરદ્રોણ્યશ્ચ સરાંસિ ચ નિબોધત ।। ૭૫.

હવે આ ઉત્તરના મુખ્ય પર્વતોમાં ક્રમશઃ આવેલી મેદાનો, અંદરની ખીણો અને સરોવરોનું વર્ણન સાંભળ.

દશયોજનવિસ્તીર્ણા ચક્રપાટોપનિર્ગતા । સા તૂદ્ર્ધ્વવાહિની ચાપિ નદી ભૂમૌ પ્રતિષ્ઠિતા ।। ૭૫.

ચક્રપાટ પર્વતમાંથી નીકળતી, દસ યોજન પહોળી એવી એક નદી છે, જે ઉપર તરફ વહે છે અને ભૂમિ પર સ્થિર છે.

સા પુર્યામમરાવત્યાં ક્રમમાણેન્દુરા પ્રભૌ । તયા તિરસ્કૃતા વાઽપિ સૂર્યેન્દુજ્યોતિષાં ગણાઃ ।। ૭૫.

એ નદી અમરાવતી નગરીમાં વહે છે અને ચંદ્ર જેવી તેજસ્વી છે; જ્યારે એ છુપાય છે ત્યારે સૂર્ય, ચંદ્ર અને તારાઓનો પ્રકાશ પણ છુપાઈ જાય છે.

ઉદયાસ્તમિતે સન્ધ્યે યે સેવન્તે દ્વિજોત્તમાઃ । તાન્ તુષ્યન્તે દ્વિજાઃ સર્વાનષ્ટાવપ્યચલોત્તમાન્ ।। ૭૫.

જે શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓ ઉદય અને અસ્ત સમયે, સંધ્યાકાળે સેવા કરે છે, તેઓ સર્વ દ્વિજાતિઓ અને આઠેય શ્રેષ્ઠ પર્વતોને પ્રસન્ન કરે છે.

પરિભ્રમજ્જ્યોતિષાં યા સા રુદ્રેન્દ્રમતા શુભા ।। ૭૫.

આ પરિભ્રમણ કરતી તેજસ્વી પ્રકાશરેખા રુદ્ર અને ઇન્દ્રને શુભ માનવામાં આવે છે.

રુદ્ર ઉવાચ । તસ્યૈવ મેરોઃ પૂર્વે તુ દેશે પરમવર્ચસે । ચક્રવાટપરિક્ષિપ્તે નાનાધાતુવિરાજિતે ।। ૭૬.

રુદ્રએ કહ્યું: મેરુના પૂર્વ ભાગમાં, જે અત્યંત તેજસ્વી પ્રદેશ છે, આસપાસ પર્વતોની વળયથી ઘેરાયેલો અને色色 ધાતુઓથી ઝગમગતો છે—

તત્ર સર્વામરપુરં ચક્રવાટસમુદ્ધતમ્ । દુર્ધર્ષં બલદૃપ્તાનાં દેવદાનવરક્ષસામ્ । તત્ર જામ્બૂનદમયઃ સુપ્રાકારઃ સુતોરણઃ ।। ૭૬.

ત્યાં સર્વ દેવતાઓનું શહેર છે, જે પર્વતવળયની અંદર ઊંચે ઊભેલું છે, દેવ, દાનવ અને રાક્ષસોની શક્તિથી અપરાજિત છે; ત્યાં જાંબુનદ સોનાથી બનેલા સુંદર કિલ્લા અને ભવ્ય દ્વાર છે.

તસ્યાપ્યુત્તરપૂર્વે તુ દેશે પરમવર્ચસે । અલોકજનસંપૂર્ણા વિમાનશતસંકુલા ।। ૭૬.

આ શહેરના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં પણ તેજસ્વી પ્રદેશ છે, જ્યાં પ્રકાશમય લોકો વસે છે અને અનેક વિમાનોથી ભરેલું છે—

મહાવાપિસમાયુક્તા નિત્યં પ્રમુદિતા શુભા । શોભિતા પુષ્પશબલૈઃ પતાકાધ્વજમાલિની ।। ૭૬.

મહાન જળાશયોથી સજ્જ, હંમેશા આનંદિત અને શુભ, અનેક ફૂલોની ગૂંચ અને ધ્વજ-પતાકાઓથી શોભાયમાન છે—

દેવૈર્યક્ષોપ્સરોભિશ્ચ ઋષિભિશ્ચ સુશોભિતા । પુરન્દરપુરી રમ્યા સમૃદ્ધા ત્વમરાવતી ।। ૭૬.

દેવતાઓ, યક્ષો, અપ્સરાઓ અને ઋષિઓથી શોભાયમાન, પુરંદરનું આ મનોહર અને સમૃદ્ધ શહેર અમરાવતી તરીકે ઓળખાય છે.

તસ્યા મધ્યેઽમરાવત્યા વજ્રવૈદૂર્યવેદિકા । ત્રૈલોક્યગુણવિખ્યાતા સુધર્મા નામ વૈ સભા ।। ૭૬.

અમરાવતીના મધ્યમાં વજ્ર અને વૈદૂર્યથી બનેલી એક મંચ છે, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે અને સુધર્મા નામે ઓળખાય છે.

તત્રાસ્તે શ્રીપતેઃ શ્રીમાન્ સહસ્ત્રાક્ષઃ શચીપતિઃ । સિદ્ધાદિભિઃ પરિવૃતઃ સર્વાભિર્દેવયોનિભિઃ ।। ૭૬.

ત્યાં શ્રીપતિના પતિ, હજારો આંખો ધરાવનાર, શચીપતિ વસે છે; તેઓ સિદ્ધો અને અન્ય દેવયોનિઓથી ઘેરાયેલા છે.

તત્ર ચૈવ સુવંશઃ સ્યાદ્ ભાસ્કરસ્ય મહાત્મનઃ । સાક્ષાત્ તત્ર સુરાધ્યક્ષઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ ।। ૭૬.

ત્યાં ભાસ્કર મહાત્માનું પવિત્ર વંશ પણ છે; અને ત્યાં સ્વયં દેવતાઓના અધ્યક્ષ, સર્વે દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, ઉપસ્થિત છે.

તસ્યાશ્ચ દિક્ષુ વિસ્તીર્ણા તત્તદ્ગુણસમન્વિતા । તેજોવતી નામ પુરી હુતાશસ્ય મહાત્મનઃ ।। ૭૬.

આ શહેરના વિવિધ દિશાઓમાં, વિશિષ્ટ ગુણોથી ભરપૂર, તેજોવતી નામની અગ્નિ મહાત્માનું શહેર છે.

તત્તદ્ગુણવતી રમ્યા પુરી વૈવસ્વતસ્ય ચ । નામ્ના સંયમની નામ પુરી ત્રૈલોક્યવિશ્રુતા ।। ૭૬.

એવી જ રીતે, વૈવસ્વતનું પોતાનું ગુણવત્તાવાળું મનોહર શહેર છે, જેનું નામ સંયમની છે અને તે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.

તથા ચતુર્થે દિગ્ભાગે નૈર્ઋતાધિપતેઃ શુભા । નામ્ના કૃષ્ણાવતી નામ વિરૂપાક્ષસ્ય ધીમતઃ ।। ૭૬.

એજ રીતે, ચોથી દિશામાં, નૈઋતના અધિપતિનું શુભ શહેર છે, જેનું નામ કૃષ્ણાવતી છે અને તે વિરૂપાક્ષ ધીમાનનું છે.

પઞ્ચમે હ્યુત્તરપુટે નામ્ના શુદ્ધવતી પુરી । ઉદકાધિપતેઃ ખ્યાતા વરુણસ્ય મહાત્મનઃ ।। ૭૬.

પાંચમા ઉત્તર ભાગમાં, શુદ્ધવતી નામનું શહેર છે, જે મહાત્મા વરુણ, જળના સ્વામીનું પ્રસિદ્ધ શહેર છે.

તથા પઞ્ચોત્તરે દેવસ્વસ્યોત્તરપુટે પુરી । વાયોર્ગન્ધવતી નામ ખ્યાતા સર્વગુણોત્તરા ।। ૭૬.

તેમજ, ઉત્તરના અંતિમ ભાગમાં દેવોના સ્વામી વાયુનું શહેર છે, જેને ગંધવતી કહે છે અને જે સર્વ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

તસ્યોત્તરપુટે રમ્યા ગુહ્યકાધિપતેઃ પુરી । નામ્ના મહોદયા નામ શુભા વૈદૂર્યવેદિકા ।। ૭૬.

તેના પણ ઉત્તર ભાગે, ગુહ્યકાધિપતિનું મનોહર શહેર મહોદય છે, જે શુભ અને વૈદૂર્યમય મંચ ધરાવે છે.

તથાષ્ટમેઽન્તરપુટે ઈશાનસ્ય મહાત્મનઃ । પુરી મનોહરા નામ ભૂતૈર્નાનાવિધૈર્યુતા । પુષ્પૈર્ધન્યૈશ્ચ વિવિધૈર્વનૈરાશ્રમસંસ્થિતૈઃ ।। ૭૬.

આ રીતે, આઠમા આંતરિક ભાગમાં, મહાત્મા ઈશાનનું મનોહર નામનું શહેર છે, જ્યાં વિવિધ જીવ, અનેક ફૂલો, અનાજ, વનો અને આશ્રમોથી શોભાયમાન છે.

પ્રાર્થ્યતે દેવલોકોઽયં સ સ્વર્ગ ઇતિ કીર્તિતઃ ।। ૭૬.

આ દેવલોક ઇચ્છનીય છે અને 'સ્વર્ગ' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.