વરાહપુરાણમ્

વિશ્વમૂર્તિં મહામૂર્તિં વિદ્યામૂર્તિં ત્રિમૂર્તિકમ્ । કવચં સર્વદેવાનાં નમસ્યે વારિજેક્ષણમ્ ।। ૬.

હું કમળની આંખવાળા ભગવાનને વંદન કરું છું, જે વિશ્વરૂપ, મહારૂપ, જ્ઞાનરૂપ, ત્રિમૂર્તિ અને સર્વ દેવોના રક્ષક છે.

સહસ્ત્રશીર્ષિણં દેવં સહસ્ત્રાક્ષં મહાભુજમ્ । જગત્સંવ્યાપ્ય તિષ્ઠન્તં નમસ્યે પરમેશ્વરમ્ ।। ૬.

હું પરમેશ્વરને વંદન કરું છું, જે હજાર માથાવાળા, હજાર આંખવાળા, મહાબાહુ છે અને સમગ્ર જગતમાં વ્યાપી રહ્યા છે.

શરણ્યં શરણં દેવં વિષ્ણું જિષ્ણું સનાતનમ્ । નીલમેઘપ્રતીકાશં નમસ્યે ચક્રપાણિનમ્ ।। ૬.

હું વિષ્ણુને વંદન કરું છું, જે શરણાર્થ અને શરણદાતા, સદા વિજયી, શાશ્વત છે, નીલમેઘ જેવો રૂપ ધરાવે છે અને ચક્રધારી છે.

શુદ્ધં સર્વગતં નિત્યં વ્યોમરૂપં સનાતનમ્ । ભાવાભાવવિનિર્મુક્તં મસ્યે સર્વગં હરિમ્ ।। ૬.

હું હરિને વંદન કરું છું, જે શુદ્ધ, સર્વવ્યાપી, શાશ્વત, આકાશરૂપ અને પ્રાચીન છે, જે સત્તા અને અસત્તાથી પર છે.

નાન્યત્ કિંચિત્ પ્રપશ્યામિ વ્યતિરિક્તં ત્વયાઽચ્યુત । ત્વન્મયં ચ પ્રપશ્યામિ સર્વમેતચ્ચરાચરમ્ ।। ૬.

હે અચ્યૂત, હું તારા સિવાય બીજું કશુંય જોઈ શકતો નથી; આ બધું ચર અને અચર તારા સ્વરૂપે જ હું જોઈ રહ્યો છું.

એવં તુ વદતસ્તસ્ય મૂર્ત્તિમાન્ પુરુષઃ કિલ । નિર્ગત્ય દેહાન્નીલાભો ઘનચણ્ડો ભયંકરઃ ।। ૬.

એમ બોલતા બોલતા, તેના શરીરમાંથી એક પુરુષ નીકળ્યો, જે નીલમેઘ જેવો કાળો, ભયાનક અને ભયપ્રદ હતો.

રક્તાક્ષો હ્રસ્વકાયસ્તુ દગ્ધસ્થૂણાસમપ્રભઃ । ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા કિં કરોમિ નરાધિપ ।। ૬.

તેના લાલ આંખો, નાનું શરીર અને બળી ગયેલા થાંભલા જેવો તેજ હતો. તે હાથ જોડીને બોલ્યો: 'હે રાજા, હું શું કરું?'

રાજોવાચ । કોઽસિ કિં કાર્યમિહ તે કસ્માદાગતવાનસિ । એતન્મે કથય વ્યાધ એતદિચ્છામિ વેદિતુમ્ ।। ૬.

રાજાએ પૂછ્યું: 'તું કોણ છે? અહીં શું કામ છે? કેમ આવ્યો છે? હે વ્યાધ, મને આ બધું સાચું કહો, હું જાણવું ઈચ્છું છું.'

વ્યાધ ઉવાચ । પૂર્વં કલિયુગે રાજન્ રાજા ત્વં દક્ષિણાપથે । પૂર્ણધર્મોદ્ભવઃ શ્રીમાઞ્જનસ્થાને વિચક્ષણઃ ।। ૬.

વ્યાધે કહ્યું: 'હે રાજન, પૂર્વ કાળે, કળિયુગમાં, તું દક્ષિણ પ્રદેશમાં જન્મેલો એક ધર્મનિષ્ઠ, તેજસ્વી અને વિદ્વાન રાજા હતો, જે જનસ્થાનમાં રહેતો હતો.'

સ કદાચિદ્ ભવાન્ વીર તુરગૈઃ પરિવારિતઃ । અરણ્યમાગતો હન્તું શ્વાપદાનિ વિશેષતઃ ।। ૬.

ક્યારેક, હે વીર, તું ઘોડાઓ સાથે વનમાં ગયો હતો, ખાસ કરીને જંગલી પ્રાણીઓનો શિકાર કરવા.

તત્ર ત્વયાઽન્યકામેન મૃગવેષધરો મુનિઃ । દણ્ડયુગ્મેન દૂરે તુ પાતિતો ધરણીતલે ।। ૬.

ત્યાં, બીજું મનમાં રાખીને, તું હરણના વેશમાં રહેલા એક મુનિને દંડથી દૂરથી મારી પૃથ્વી પર પાડી દીધો હતો.

સદ્યો મૃતશ્ચ વિપ્રેન્દ્રસ્ત્વં ચ રાજન્ મુદા યુતઃ । હરિણોઽયં હત ઇતિ યાવત્ પશ્યસિ પાર્થિવ । તાવન્મૃગવપુર્વિપ્રો મૃતઃ પ્રસ્ત્રવણે ગિરૌ ।। ૬.

હે રાજા, બ્રાહ્મણનું તુરંત જ મૃત્યુ થયું, અને તું આનંદથી વિચાર્યો કે 'હરિએ આ હરણને મારી નાખ્યું છે', અને તું હજી પણ તેને હરણરૂપે જ જોઈ રહ્યો હતો.

તં દૃષ્ટ્વા ત્વં મહારાજ ક્ષુભિતેન્દ્રિયમાનસઃ । ગૃહં ગતસ્તતોઽન્યસ્ય કસ્યચિત્ કથિતં ત્વયા ।। ૬.

હે મહારાજ, તેને જોઈને તારા મન અને ઇન્દ્રિયો ઉથલપાથલ થઈ ગયા, પછી તું ઘેર પાછો ગયો અને આ વાત બીજા કોઈને કહી.

તતઃ કતિપયાહસ્ય ત્વયા રાત્રૌ નરેશ્વર । બ્રહ્મહત્યાભયાદ્ભીતચિતેનૈતદ્ વિચિન્તિતમ્ । કૃત્યં કરોમિ શાન્ત્યર્થં મુચ્યતે યેન પાતકાત્ ।। ૬.

પછી થોડા દિવસ પછી, હે રાજા, બ્રાહ્મણહત્યાના પાપના ભયથી તું રાત્રે વિચારતો રહ્યો કે, 'શું કરું જેથી શાંતિ મળે અને પાપમાંથી છૂટકારો મળે?'

તતસ્ત્વયા મહારાજ સકૃન્નારાયણં પ્રભુમ્ । સંચિન્ત્ય દ્વાદશી શુદ્ધા ત્વયા રાજન્નુપોષિતા ।। ૬.

પછી, હે રાજા, તું એક વખત ભગવાન નારાયણનું ધ્યાન કર્યું અને શુદ્ધ દ્વાદશી દિવસે ઉપવાસ રાખ્યો.

નારાયણો મે સુપ્રીત ઇતિ પ્રોક્ત્વા શુભેઽહનિ । ગૌર્દત્તા વિધિના સદ્યો મૃતોઽસ્યુદરશૂલતઃ ।। ૬.

પછી શુભ દિવસે, 'નારાયણ મારા પર પ્રસન્ન છે' એમ કહીને તું વિધિપૂર્વક ગાય દાન આપી, પણ જે મૃત્યુ પામ્યો હતો તેને તરત જ પેટમાં દુઃખાવા થયો.

અભુક્તો દ્વાદશીધર્મે યત્ તત્રાપિ ચ કારણમ્ । કથયામિ ભવત્પત્ની નામ્ના નારાયણી શુભા ।। ૬.

દ્વાદશીનું વ્રત પૂર્ણ ન થયું તેનું કારણ હું કહું છું: તારી પવિત્ર પત્ની, નારાયણી નામે, એ જ તેનું કારણ હતી.

સા કણ્ઠગેન પ્રાણેન વ્યાહૃતા તેન તે ગતિઃ । કલ્પમેકં મહારાજ જાતા વિષ્ણુપુરે તવ ।। ૬.

એણે ગળામાં અડધા શ્વાસે શબ્દો ઉચ્ચાર્યા, એથી, હે રાજા, તારો ભાગ્ય એવો થયો કે તું એક કલ્પ સુધી વિષ્ણુના શહેરમાં જન્મ્યો.

અહં ચ તવ દેહસ્થઃ સર્વં જાનામિ ચાક્ષયમ્ । બ્રહ્મગ્રહો મહાઘોરઃ પીડયામીતિ મે મતિઃ ।। ૬.

અને હું, તારા શરીરમાં રહેલો, બધું અવિનાશી જાણું છું; બ્રાહ્મણહત્યાનું ભયંકર પાપ મને દુઃખ આપતું હતું—એવો મારો વિચાર હતો.

તાવદ્વિષ્ણોસ્તુ પુરુષૈઃ કિઙ્કરૈર્મુસલૈરહમ્ । પ્રહતઃ સંક્ષયં યાતસ્તતસ્તે રોમકૂપતઃ । સ્વર્ગસ્થસ્યાપિ રાજેન્દ્ર સ્થિતોઽહં સ્વેન તેજસા ।। ૬.

પછી વિષ્ણુના સેવકો મને ગદાથી માર્યા અને હું નાશ પામ્યો; પણ, હે રાજેન્દ્ર, તારા વાળમાંથી હું સ્વશક્તિએ તારા સ્વર્ગસ્થ અવસ્થામાં પણ રહ્યો.

તતોઽહઃકલ્પનિર્વૃત્તે રાત્રિકલ્પે ચ સત્તમ । ઇદાનીમાદિસૃષ્ટૌ તુ કૃતે નૃપતિસત્તમ ।। ૬.

પછી જ્યારે બ્રહ્માનો દિવસ પૂરો થયો અને રાત્રિ શરૂ થઈ, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, હવે આ સર્જનના આરંભે, હે ઉત્તમ નৃপતિ, આવી સ્થિતિ છે.

સંભૂતસ્ત્વં મહારાજ રાજ્ઞઃ સુમનસો ગૃહે । કાશ્મીરદેશાધિપતેરહં ચાઙ્ગરુહૈસ્તવ ।। ૬.

હે મહારાજ, તું સુમનસ રાજાના ઘરમાં જન્મ્યો અને હું પણ તારા વાળમાંથી કાશ્મીરના રાજા તરીકે જન્મ્યો.

યજ્ઞૈરિષ્ટં ત્વયાનેકૈર્બહુભિશ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ । ન ચાહં તૈરપહતો વિષ્ણુસ્મરણવર્જિતૈઃ ।। ૬.

તારે અનેક યજ્ઞો કર્યા અને ઘણાં દાન આપ્યાં, પણ વિષ્ણુનું સ્મરણ ન હોવાથી એ યજ્ઞોથી હું નાશ પામ્યો નહીં.

ઇદાનીં યત્ ત્વયા સ્તોત્રં પુણ્ડરીકાક્ષપારકમ્ । પઠિતં તત્પ્રભાવેન વિહાયાઙ્ગરુહાણ્યહમ્ । એકીભૂતઃ પુનર્જાતો વ્યાધરૂપો નૃપોત્તમ ।। ૬.

હવે, તારા દ્વારા કમળનેત્ર ભગવાનનું સ્તોત્ર પઠન થયું, એની શક્તિથી મેં વાળનો ત્યાગ કર્યો, ફરી એકરૂપ થયો અને પછી શિકારી રૂપે જન્મ્યો, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.

અહં ભગવતઃ સ્તોત્રં શ્રુત્વા પ્રાક્પાપમૂર્ત્તિના । મુક્તોઽસ્મિ ધર્મબુદ્ધિર્મે વર્ત્તતે સામ્પ્રતં વિભો ।। ૬.

હું, જે પહેલાં પાપરૂપે હતો, હવે ભગવાનનું સ્તોત્ર સાંભળી મુક્ત થયો છું; હવે મારા મનમાં ધર્મની બુદ્ધિ સ્થિર થઈ છે, હે પ્રભુ.

એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજા પરં વિસ્મયમાગતઃ । વરેણ છન્દયામાસ તં વ્યાધં રાજસત્તમઃ ।। ૬.

આ વચન સાંભળી રાજાને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું અને, હે રાજાશ્રેષ્ઠ, તેણે એ શિકારીને વરદાન આપ્યું.

રાજોવાચ । સ્મારિતોઽસ્મિ યથા વ્યાધ ત્વયા જન્માન્તરં ગતમ્ । તથા ત્વં મત્પ્રસાદેન ધર્મવ્યાધો ભવિષ્યસિ ।। ૬.

રાજાએ કહ્યું: 'શિકારી, જેમ તું મને મારા પૂર્વજન્મની વાત યાદ અપાવી, તેમ મારા પ્રસાદથી તું ધર્મશીલ શિકારી બનશે.'

યશ્ચૈતત્ પુણ્ડરીકાક્ષપારગં શ્રૃણુયાત્ પરમ્ । તસ્ય પુષ્કરયાત્રાયાં વિધિસ્નાનફલં ભવેત્ ।। ૬.

જે કોઈ કમળનેત્ર ભગવાનની આ કથા સાંભળે છે, તેને પુષ્કર યાત્રામાં વિધિપૂર્વક સ્નાન કર્યાનું ફળ મળે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । એવમુક્ત્વા તતો રાજા વિમાનવરમાસ્થિતઃ । પરેણ તેજસા યોગમવાપાશેષધારિણિ ।। ૬.

શ્રીવરાહે કહ્યું: આમ કહીને રાજા ઉત્તમ વિમાનમાં આરૂઢ થયો અને પરમ તેજથી સર્વધારી ભગવાન સાથે યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.