વરાહપુરાણમ્

અનેન કૃતમાત્રેણ સર્વવિઘ્નૈર્વિમુચ્યતે । વિનાયકસ્ય કૃપયા કૃતકૃત્યો નરો ભવેત્ ।। ૫૯.

માત્ર આ વ્રત કરવાથી બધા વિઘ્નો દૂર થાય છે; વિનાયકની કૃપાથી મનુષ્ય સર્વ કાર્યમાં સફળ થાય છે.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । શાન્તિવ્રતં પ્રવક્ષ્યામિ તવ રાજન્ શ્રૃણુષ્વ તત્ । યેન ચીર્ણેન શાન્તિઃ સ્યાત્ સર્વદા ગૃહમેધિનામ્ ।। ૬૦.

અગસ્ત્યે કહ્યું: રાજા, હવે હું તને શાંતિવ્રત સમજાવું છું, સાંભળ. જેનાથી ગૃહસ્થોને હંમેશાં શાંતિ મળે છે.

પઞ્ચમ્યાં શુક્લપક્ષસ્ય કાર્ત્તિકે માસિ સુવ્રત । આરભેદ્ વર્ષમેકં તુ ભુઞ્જીયાદમ્લવર્જિતમ્ ।। ૬૦.

સારા મનાવાવાળા, કાર્તિક મહિનાની સુદ પંચમના દિવસે આ વ્રત એક વર્ષ માટે આરંભ કરવું અને ખાટું છોડીને જમવું.

નક્તં દેવં તુ સંપૂજ્ય હરિં શેષોપરિ સ્થિતમ્ । અનન્તાયેતિ પાદૌ તુ વાસુકાયેતિ વૈ કટિમ્ ।। ૬૦.

રાત્રે, શેષ પર વિરાજમાન હરિદેવની પૂજા કરવી. તેમના પગને અનંત તરીકે અને કમરને વાસુકિ તરીકે પૂજવા.

તક્ષકાયેતિ જઠરમુરઃ કર્કોટકાય ચ । પદ્માય કણ્ઠં સંપૂજ્ય મહાપદ્માય દોર્યુગમ્ ।। ૬૦.

પેટને તક્ષક, છાતીને કર્કોટક, ગળાને પદ્મ અને બંને હાથને મહાપદ્મ તરીકે પૂજવા.

શઙ્ખપાલાય વક્ત્રં તુ કુટિલાયેતિ વૈ શિરઃ । એવં વિષ્ણુગતં પૂજ્ય પૃથક્ત્વેન ચ પૂજયેત્ ।। ૬૦.

મુખને શંખપાલ અને માથાને કુટિલા તરીકે પૂજવું. આમ, વિષ્ણુના અંગોની અલગ-અલગ પણ પૂજા કરવી.

ક્ષીરેણ સ્નપનં કુર્યાત્ તાનુદ્દિશ્ય હરેઃ પુનઃ । તદગ્રે હોમયેત્ ક્ષીરં તિલૈઃ સહ વિચક્ષણઃ ।। ૬૦.

આ રૂપોને દૂધથી સ્નાન કરાવવું અને પછી હરિને પણ સ્નાન કરાવવું. પછી એના આગળ દૂધ અને તલથી હોળી કરવી.

એવં સંવત્સરસ્યાન્તે કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણભોજનમ્ । નાગં તુ કાઞ્ચનં કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ।। ૬૦.

વર્ષ પૂરે, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. સોનાનો નાગ બનાવીને બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવો.

એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા વ્રતમેતન્નરાધિપઃ । તસ્ય શાન્તિર્ભવેન્નિત્યં નાગાનાં ન ભયં તથા ।। ૬૦.

રાજા, જે આ વ્રત ભક્તિપૂર્વક કરે છે, તેને હંમેશાં શાંતિ મળે છે અને નાગોથી ડર રહેતું નથી.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । કામવ્રતં મહારાજ શ્રૃણુ મે ગદતોઽધુના । યેન કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તે મનસા ચિન્તિતા અપિ ।। ૬૧.

અગસ્ત્યે કહ્યું: મહારાજ, હવે મારી પાસેથી કામવ્રત સાંભળ, જેના પાલનથી મનમાં ઇચ્છેલા બધા કામ પૂર્ણ થાય છે.

ષષ્ઠ્યાં ફલાશનો યસ્તુ વર્ષમેકં વ્રતં ચરેત્ । પૌષમાસસિતે પક્ષે ચતુર્થ્યાં કૃતભોજનઃ ।। ૬૧.

જે વ્યક્તિ છઠ્ઠા દિવસે ફળાહાર રાખે અને એક વર્ષ વ્રત કરે, અને પોષ મહિનાની કૃષ્ણ ચતુર્થીએ ભોજન કરે—

ષષ્ઠ્યાં તુ પારયેદ્ ધીમાન્ પ્રથમં તુ ફલં નૃપ । તતો ભુઞ્જીત યત્નેન વાગ્યતઃ શુદ્ધમોદનમ્ ।। ૬૧.

છઠ્ઠા દિવસે, વિવેકી માણસે પહેલા ફળ અર્પણ કરવું જોઈએ, રાજા. પછી, મૌન રહીને, સાવધાને શુદ્ધ ભાત ખાવું.

બ્રાહ્મણૈઃ સહ રાજેન્દ્ર અથવા કેવલૈઃ ફલૈઃ । તમેકં દિવસં સ્થિત્વા સપ્તમ્યાં પારયેન્નૃપ ।। ૬૧.

રાજેન્દ્ર, બ્રાહ્મણો સાથે કે ફક્ત ફળો સાથે એ એક દિવસનું વ્રત રાખવું. પછી સાતમા દિવસે ઉપવાસ પૂર્ણ કરવો.

અગ્નિકાર્યં તુ કુર્વીત ગુહરૂપેણ કેશવમ્ । પૂજયિત્વાભિધાનેન વર્ષમેકં વ્રતં ચરેત્ ।। ૬૧.

ગુહારૂપે કેશવની પૂજા કરીને, અગ્નિકાર્ય કરવું. નામે નામે પૂજા કરીને, આખું એક વર્ષ વ્રત પાલન કરવું.

ષડ્વક્ત્ર કાર્ત્તિક ગુહ સેનાની કૃત્તિકાસુત । કુમાર સ્કન્દ ઇત્યેવં પૂજ્યો વિષ્ણુઃ સ્વનામભિઃ ।। ૬૧.

છહ-મુખ, કાર્તિક, ગુહા, સેનાપતિ, કૃત્તિકાઓનો પુત્ર, કુમાર, સ્કંદ—આ બધા નામે વિષ્ણુની પૂજા કરવી.

સમાપ્તૌ તુ વ્રતસ્યાસ્ય કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણભોજનમ્ । ષણ્મુખં સર્વસૌવર્ણં બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ।। ૬૧.

આ વ્રત પૂર્ણ થાય ત્યારે, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને એક બ્રાહ્મણને આખું સોનાનું ષણ્મુખનું મૂર્તિ અર્પણ કરવું.

સર્વે કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તાં મમ દેવ કુમારક । ત્વત્પ્રસાદાદિમં ભક્ત્યા ગૃહ્યતાં વિપ્ર માચિરમ્ ।। ૬૧.

હે દેવ કુમારક, તારી કૃપાથી મારા બધા ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય. આ ભક્તિપૂર્વક અપાયેલું બ્રાહ્મણે વહેલી તકે સ્વીકારે.

અનેન દત્ત્વા મન્ત્રેણ બ્રાહ્મણાય સયુગ્મકમ્ । તતઃ કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તે સર્વે વૈ ઇહ જન્મનિ ।। ૬૧.

આ મંત્રથી, જોડી સાથે, બ્રાહ્મણને આપ્યા પછી, આ જન્મમાં તમામ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

અપુત્રો લભતે પુત્રમધનો લભતે ધનમ્ । ભ્રષ્ટરાજ્યો લભેદ્ રાજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।। ૬૧.

જેનાં સંતાન નથી તેને સંતાન મળે, ગરીબને ધન મળે, રાજ્ય ગુમાવનારને ફરી રાજ્ય મળે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

એતદ્ વ્રતં પુરા ચીર્ણં નલેન નૃપસત્તમ । ઋતુપર્ણસ્ય વિષયે વસતા વ્રતચર્યયા ।। ૬૧.

આ વ્રત પ્રાચીનકાળે નલ રાજાએ પણ પાળ્યું હતું, જયારે તે ઋતુપર્ણના રાજ્યમાં રહીને વ્રત કરતો હતો.

તથા રાજ્યચ્યુતૈરન્યૈર્બહુભિર્નૃપસત્તમૈઃ । પૌરાણિકં વ્રતં ચૈવ સિદ્ધ્યર્થં નૃપસત્તમ ।। ૬૧.

એ જ રીતે, ઘણા બીજા મહાન રાજાઓએ પણ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવ્યા પછી સફળતા માટે આ પૌરાણિક વ્રત પાળ્યું હતું.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । અથાપરં મહારાજ વ્રતમારોગ્યસંજ્ઞિતમ્ । કથયામિ પરં પુણ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।। ૬૨.

અગસ્ત્યે કહ્યું: હવે, મહારાજા, હું આરોગ્યવ્રત નામનું બીજું વ્રત કહું છું, જે બહુ પુણ્યદાયક છે અને બધા પાપોનો નાશ કરે છે.

તસ્યૈવ માઘમાસસ્ય સપ્તમ્યાં સમુપોષિતઃ । પૂજયેદ્ ભાસ્કરં દેવં વિષ્ણુરૂપં સનાતનમ્ ।। ૬૨.

માઘ મહિનાની સાતમી તિથીએ, ઉપવાસ રાખીને, ભાસ્કર દેવની પૂજા કરવી, જે વિષ્ણુનું શાશ્વત સ્વરૂપ છે.

આદિત્ય ભાસ્કર રવે ભાનો સૂર્ય દિવાકર । પ્રભાકરેતિ સંપૂજ્ય એવં સંપૂજ્યતે રવિઃ ।। ૬૨.

આદિત્ય, ભાસ્કર, રવિ, ભાનુ, સૂર્ય, દિવાકર, પ્રભાકર—આ બધા નામે પૂજા કરીને, રવિની પૂજા કરવી.

ષષ્ઠ્યાં ચૈવ કૃતાહારઃ સપ્તમ્યાં ભાનુમર્ચયેત્ । અષ્ટમ્યાં ચૈવ ભુઞ્જીત એષ એવ વિધિક્રમઃ ।। ૬૨.

છઠ્ઠા દિવસે ભોજન કરીને, સાતમા દિવસે ભાનુની પૂજા કરવી. આઠમા દિવસે ભોજન કરવું—આ જ યોગ્ય ક્રમ છે.

અનેન વત્સરં પૂર્ણં વિધિના યોઽર્ચયેદ્ રવિમ્ । તસ્યારોગ્યં ધનં ધાન્યમિહ જન્મમિ જાયતે । પરત્ર ચ શુભં સ્થાનં યદ્ ગત્વા ન નિવર્તતે ।। ૬૨.

જે વ્યક્તિ આ રીતે આખું વર્ષ નિયમથી રવિની પૂજા કરે છે, તેને આ જીવનમાં આરોગ્ય, ધન અને અનાજ મળે છે અને પરલોકમાં એવુ શુભ સ્થાન મળે છે, જ્યાંથી પાછા આવવું પડતું નથી.

સાર્વભૌમઃ પુરા રાજા અનરણ્યો મહાબલઃ । તેનાયમર્ચિતો દેવો વ્રતેનાનેન પાર્થિવ । તસ્ય તુષ્ટો વરં દેવઃ પ્રાદાદારોગ્યમુત્તમમ્ ।। ૬૨.

પહેલાં સર્વભૌમ રાજા અનરણ્યે, જે મહાબળવાન હતા, તેમણે આ વ્રતથી દેવની પૂજા કરી હતી. pleased થયેલા દેવએ તેમને શ્રેષ્ઠ આરોગ્યનું વરદાન આપ્યું.

ભદ્રાશ્વ ઉવાચ । કિમસૌ રોગવાન્ રાજા યેનારોગ્યમવાપ્તવાન્ । સાર્વભૌમસ્ય ચ કથં બ્રહ્મન્ રોગસ્ય સંભવઃ ।। ૬૨.

ભદ્રાશ્વે પૂછ્યું: શું એ રાજાને કોઈ રોગ હતો, જેથી તેમને આરોગ્ય મળ્યું? અને સર્વભૌમ રાજાને રોગ કેવી રીતે થયો, બ્રાહ્મણ?

અગસ્ત્ય ઉવાચ । સ રાજા સાર્વભૌમોઽભૂદ્ યશસ્વી ચ સુરૂપવાન્ । સ કદાચિન્નૃપશ્રેષ્ઠો નૃપશ્રેષ્ઠ મહાબલઃ ।।૬૨.

અગસ્ત્યે કહ્યું: એ રાજા સર્વભૌમ અને પ્રસિદ્ધ તથા સુંદર હતા. એક વખત, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ મહાબળવાન રાજા...