વરાહપુરાણમ્

તૃતીયં તિલતૈલસ્ય ચતુર્થં ગુડસંયુતમ્ । પઞ્ચમં લવણૈઃ પૂર્ણં ષષ્ઠં ગોક્ષીરસંયુતમ્ ।। ૫૮.

ત્રીજું વાસણ તલના તેલથી, ચોથું ગોળથી, પાંચમું મીઠાથી અને છઠ્ઠું ગાયના દૂધથી ભરેલું આપવું.

એતાનિ દત્ત્વા પાત્રાણિ સપ્તજન્માન્તરં ભવેત્ । સુભગો દર્શનીયશ્ચ નારી વા પુરુષોઽપિ વા ।। ૫૮.

આ વાસણો આપી, સ્ત્રી કે પુરુષ, જે કોઈ હોય, એ સાત જન્મ સુધી સૌભાગ્યશાળી અને સૌંદર્યવાન બને છે.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । અથાવિઘ્નકરં રાજન્ કથયામિ શ્રૃણુષ્વ મે । યેન સમ્યક્ કૃતેનાપિ ન વિઘ્નમુપજાયતે ।। ૫૯.

અગસ્ત્યે કહ્યું: હવે, હે રાજા, હું એ ઉપાય કહું છું જે અવરોધ દૂર કરે છે; સાંભળો. એ રીતે કરવાથી યોગ્ય રીતે કરેલા કાર્યોમાં પણ ક્યારેય અવરોધ આવતો નથી.

ચતુર્થ્યાં ફાલ્ગુને માસિ ગ્રહીતવ્યં વ્રતં ત્વિદમ્ । નક્તાહારેણ રાજેન્દ્ર તિલાન્નં પારણં સ્મૃતમ્ । તદેવાગ્નૌ તુ હોતવ્યં બ્રાહ્મણાય ચ તદ્ ભવેત્ ।। ૫૯.

રાજા, ફાગણ મહિનાની ચોથના દિવસે આ વ્રત રાખવાનું છે. રાતે જમવું અને તલવાળું ભાત પારણામાં લેવો. એ જ ભોજન અગ્નિમાં હોમવું અને બ્રાહ્મણને આપવું.

ચાતુર્માસ્યં વ્રતં ચૈતત્ કૃત્વા વૈ પઞ્ચ મે તથા । સૌવર્ણં ગજવક્ત્રં તુ કૃત્વા વિપ્રાય દાપયેત્ ।। ૫૯.

આ ચોમાસું વ્રત પાંચ વખત મારી خاطر રાખ્યા પછી, સોનાનું ગજાનનનું મૂર્તિ બનાવડાવીને બ્રાહ્મણને આપવું.

પાયસૈઃ પઞ્ચભિઃ પાત્રૈરુપેતં તુ તિલૈસ્તથા । એવં કૃત્વા વ્રતં ચૈતત્ સર્વવિઘ્નૈર્વિમુચ્યતે ।। ૫૯.

પાંચ વાસણમાં પાયસ અને તલ સાથે આ વ્રત પૂર્ણ કરવાથી બધા વિઘ્નો દૂર થાય છે.

હયમેધસ્ય વિઘ્ને તુ સંજાતે સગરઃ પુરા । એતદેવ ચરિત્વા તુ હયમેધં સમાપ્તવાન્ ।। ૫૯.

પહેલાં, જ્યારે સગરના અશ્વમેઘ યજ્ઞમાં વિઘ્ન આવ્યું, ત્યારે એણે આ જ વ્રત રાખીને યજ્ઞ પૂરો કર્યો હતો.

તથા રુદ્રેણ દેવેન ત્રિપુરં નિઘ્નતા પુરા । એતદેવ કૃતં તસ્માત્ ત્રિપુરં તેન પાતિતમ્ । મયા સમુદ્રં પિબતા એતદેવ કૃતં વ્રતમ્ ।। ૫૯.

એ જ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં રુદ્રદેવે ત્રિપુરા નાશ કરતાં આ વ્રત કર્યું હતું, તેથી ત્રિપુરા પતન પામ્યું. જ્યારે મેં સમુદ્ર પીધો, ત્યારે પણ આ વ્રત કર્યું હતું.

અન્યૈરપિ મહીપાલૈરેતદેવ કૃતં પુરા । તપોઽર્થિભિર્જ્ઞાનકૃતૈર્નિર્વિઘ્નાર્થે પરંતપ ।। ૫૯.

અન્ય રાજાઓએ પણ, તપ અને જ્ઞાનની ઇચ્છાથી, વિઘ્ન નિવારણ માટે આ જ વ્રત પૂર્વે રાખ્યું છે.

શૂરાય ધીરાય ગજાનનાય લમ્બોદરાયૈકદંષ્ટ્રાય ચૈવ । એવં પૂજ્યસ્તદ્દિને તત્ પુનશ્ચ હોમં કુર્યાદ્ વિઘ્નવિનાશહેતોઃ ।। ૫૯.

એ દિવસે શૂરવીર, ધીર, ગજાનન, લંબોદર અને એકદંશ્ટ્રને પૂજવું. પછી વિઘ્ન વિનાશ માટે ફરીથી હોળી કરવી.

અનેન કૃતમાત્રેણ સર્વવિઘ્નૈર્વિમુચ્યતે । વિનાયકસ્ય કૃપયા કૃતકૃત્યો નરો ભવેત્ ।। ૫૯.

માત્ર આ વ્રત કરવાથી બધા વિઘ્નો દૂર થાય છે; વિનાયકની કૃપાથી મનુષ્ય સર્વ કાર્યમાં સફળ થાય છે.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । શાન્તિવ્રતં પ્રવક્ષ્યામિ તવ રાજન્ શ્રૃણુષ્વ તત્ । યેન ચીર્ણેન શાન્તિઃ સ્યાત્ સર્વદા ગૃહમેધિનામ્ ।। ૬૦.

અગસ્ત્યે કહ્યું: રાજા, હવે હું તને શાંતિવ્રત સમજાવું છું, સાંભળ. જેનાથી ગૃહસ્થોને હંમેશાં શાંતિ મળે છે.

પઞ્ચમ્યાં શુક્લપક્ષસ્ય કાર્ત્તિકે માસિ સુવ્રત । આરભેદ્ વર્ષમેકં તુ ભુઞ્જીયાદમ્લવર્જિતમ્ ।। ૬૦.

સારા મનાવાવાળા, કાર્તિક મહિનાની સુદ પંચમના દિવસે આ વ્રત એક વર્ષ માટે આરંભ કરવું અને ખાટું છોડીને જમવું.

નક્તં દેવં તુ સંપૂજ્ય હરિં શેષોપરિ સ્થિતમ્ । અનન્તાયેતિ પાદૌ તુ વાસુકાયેતિ વૈ કટિમ્ ।। ૬૦.

રાત્રે, શેષ પર વિરાજમાન હરિદેવની પૂજા કરવી. તેમના પગને અનંત તરીકે અને કમરને વાસુકિ તરીકે પૂજવા.

તક્ષકાયેતિ જઠરમુરઃ કર્કોટકાય ચ । પદ્માય કણ્ઠં સંપૂજ્ય મહાપદ્માય દોર્યુગમ્ ।। ૬૦.

પેટને તક્ષક, છાતીને કર્કોટક, ગળાને પદ્મ અને બંને હાથને મહાપદ્મ તરીકે પૂજવા.

શઙ્ખપાલાય વક્ત્રં તુ કુટિલાયેતિ વૈ શિરઃ । એવં વિષ્ણુગતં પૂજ્ય પૃથક્ત્વેન ચ પૂજયેત્ ।। ૬૦.

મુખને શંખપાલ અને માથાને કુટિલા તરીકે પૂજવું. આમ, વિષ્ણુના અંગોની અલગ-અલગ પણ પૂજા કરવી.

ક્ષીરેણ સ્નપનં કુર્યાત્ તાનુદ્દિશ્ય હરેઃ પુનઃ । તદગ્રે હોમયેત્ ક્ષીરં તિલૈઃ સહ વિચક્ષણઃ ।। ૬૦.

આ રૂપોને દૂધથી સ્નાન કરાવવું અને પછી હરિને પણ સ્નાન કરાવવું. પછી એના આગળ દૂધ અને તલથી હોળી કરવી.

એવં સંવત્સરસ્યાન્તે કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણભોજનમ્ । નાગં તુ કાઞ્ચનં કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ।। ૬૦.

વર્ષ પૂરે, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. સોનાનો નાગ બનાવીને બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવો.

એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા વ્રતમેતન્નરાધિપઃ । તસ્ય શાન્તિર્ભવેન્નિત્યં નાગાનાં ન ભયં તથા ।। ૬૦.

રાજા, જે આ વ્રત ભક્તિપૂર્વક કરે છે, તેને હંમેશાં શાંતિ મળે છે અને નાગોથી ડર રહેતું નથી.

અગસ્ત્ય ઉવાચ । કામવ્રતં મહારાજ શ્રૃણુ મે ગદતોઽધુના । યેન કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તે મનસા ચિન્તિતા અપિ ।। ૬૧.

અગસ્ત્યે કહ્યું: મહારાજ, હવે મારી પાસેથી કામવ્રત સાંભળ, જેના પાલનથી મનમાં ઇચ્છેલા બધા કામ પૂર્ણ થાય છે.

ષષ્ઠ્યાં ફલાશનો યસ્તુ વર્ષમેકં વ્રતં ચરેત્ । પૌષમાસસિતે પક્ષે ચતુર્થ્યાં કૃતભોજનઃ ।। ૬૧.

જે વ્યક્તિ છઠ્ઠા દિવસે ફળાહાર રાખે અને એક વર્ષ વ્રત કરે, અને પોષ મહિનાની કૃષ્ણ ચતુર્થીએ ભોજન કરે—

ષષ્ઠ્યાં તુ પારયેદ્ ધીમાન્ પ્રથમં તુ ફલં નૃપ । તતો ભુઞ્જીત યત્નેન વાગ્યતઃ શુદ્ધમોદનમ્ ।। ૬૧.

છઠ્ઠા દિવસે, વિવેકી માણસે પહેલા ફળ અર્પણ કરવું જોઈએ, રાજા. પછી, મૌન રહીને, સાવધાને શુદ્ધ ભાત ખાવું.

બ્રાહ્મણૈઃ સહ રાજેન્દ્ર અથવા કેવલૈઃ ફલૈઃ । તમેકં દિવસં સ્થિત્વા સપ્તમ્યાં પારયેન્નૃપ ।। ૬૧.

રાજેન્દ્ર, બ્રાહ્મણો સાથે કે ફક્ત ફળો સાથે એ એક દિવસનું વ્રત રાખવું. પછી સાતમા દિવસે ઉપવાસ પૂર્ણ કરવો.

અગ્નિકાર્યં તુ કુર્વીત ગુહરૂપેણ કેશવમ્ । પૂજયિત્વાભિધાનેન વર્ષમેકં વ્રતં ચરેત્ ।। ૬૧.

ગુહારૂપે કેશવની પૂજા કરીને, અગ્નિકાર્ય કરવું. નામે નામે પૂજા કરીને, આખું એક વર્ષ વ્રત પાલન કરવું.

ષડ્વક્ત્ર કાર્ત્તિક ગુહ સેનાની કૃત્તિકાસુત । કુમાર સ્કન્દ ઇત્યેવં પૂજ્યો વિષ્ણુઃ સ્વનામભિઃ ।। ૬૧.

છહ-મુખ, કાર્તિક, ગુહા, સેનાપતિ, કૃત્તિકાઓનો પુત્ર, કુમાર, સ્કંદ—આ બધા નામે વિષ્ણુની પૂજા કરવી.

સમાપ્તૌ તુ વ્રતસ્યાસ્ય કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણભોજનમ્ । ષણ્મુખં સર્વસૌવર્ણં બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ।। ૬૧.

આ વ્રત પૂર્ણ થાય ત્યારે, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને એક બ્રાહ્મણને આખું સોનાનું ષણ્મુખનું મૂર્તિ અર્પણ કરવું.

સર્વે કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તાં મમ દેવ કુમારક । ત્વત્પ્રસાદાદિમં ભક્ત્યા ગૃહ્યતાં વિપ્ર માચિરમ્ ।। ૬૧.

હે દેવ કુમારક, તારી કૃપાથી મારા બધા ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય. આ ભક્તિપૂર્વક અપાયેલું બ્રાહ્મણે વહેલી તકે સ્વીકારે.

અનેન દત્ત્વા મન્ત્રેણ બ્રાહ્મણાય સયુગ્મકમ્ । તતઃ કામાઃ સમૃદ્ધ્યન્તે સર્વે વૈ ઇહ જન્મનિ ।। ૬૧.

આ મંત્રથી, જોડી સાથે, બ્રાહ્મણને આપ્યા પછી, આ જન્મમાં તમામ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

અપુત્રો લભતે પુત્રમધનો લભતે ધનમ્ । ભ્રષ્ટરાજ્યો લભેદ્ રાજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।। ૬૧.

જેનાં સંતાન નથી તેને સંતાન મળે, ગરીબને ધન મળે, રાજ્ય ગુમાવનારને ફરી રાજ્ય મળે—આમાં કોઈ શંકા નથી.