વરાહપુરાણમ્

તાં દૃષ્ટ્વા દેવકાર્યં ચ સિદ્ધં મત્વા પિતામહઃ । ભવિષ્યં કાર્યમુદ્દિશ્ય તતો વચનમબ્રવીત્ ।। ૨૮.

દેવીને જોઈ અને દેવકાર્ય પૂર્ણ થયું જાણીને પિતામહ બ્રહ્માએ આવનારા કાર્યને ધ્યાનમાં રાખીને દેવીને સંબોધી કહ્યું.

બ્રહ્મોવાચ । ઇયં દેવી વરારોહા યાતુ શૈલં હિમોદ્ભવમ્ । તત્ર યૂયં સુરાઃ સર્વે ગત્વા નન્દત માચિરમ્ ।। ૨૮.

બ્રહ્માએ કહ્યું: 'આ સુંદર રૂપવાળી દેવી હવે હિમાલય પર્વત પર જાઓ. ત્યાં બધા દેવતાઓ જલ્દી જઈ આનંદ કરો.'

નવમ્યાં ચ સદા પૂજ્યા ઇયં દેવી સમાધિના । વરદા સર્વલોકાનાં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।। ૨૮.

'નવમીના દિવસે આ દેવીની હંમેશા એકાગ્રતાથી પૂજા કરવી. એ નિશ્ચયે બધા લોકોએ મનગમતા વર આપનાર બનશે.'

નવમ્યાં યશ્ચ પિષ્ટાશી ભવિષ્યતિ હિ માનવઃ । નારી વા તસ્ય સંપન્નં ભવિષ્યતિ મનોગતમ્ ।। ૨૮.

'જે પુરુષ કે સ્ત્રી નવમીના દિવસે પિઠું ખાશે, તેનું મનગમતું ઇચ્છિત ફળ અવશ્ય મળશે.'

યશ્ચ સાયં તથા પ્રાતરિદં સ્તોત્રં પઠિષ્યતિ । ત્વયેરિતં મહાદેવ તસ્ય દેવ્યા સમં ભવાન્ ।। ૨૮.

'જે વ્યક્તિ સાંજે અને સવારે, મહાદેવ તારા દ્વારા રચાયેલું આ સ્તોત્ર વાંચશે, તેને દેવી સાથે એકરૂપતા મળશે.'

વરદો દેવ સર્વાસુ આપત્સ્વપ્યુદ્ધરસ્વ તમ્ । એવમુક્ત્વા ભવં બ્રહ્મા પુનર્દેવીં સ ચાબ્રવીત્ ।। ૨૮.

'દેવ, તું સર્વ વરદાતા છે, બધા સંકટોમાંથી તેને બચાવજે.' આવું કહીને બ્રહ્માએ ફરી દેવીને સંબોધી કહ્યું.

ત્વયા દેવિ મહત્કાર્યં કર્તવ્યં ચાન્યદસ્તિ નઃ । ભવિષ્યં મહિષાખ્યસ્ય અસુરસ્ય વિનાશનમ્ ।। ૨૮.

'દેવી, અમારું એક મોટું કાર્ય હજુ બાકી છે. ભવિષ્યમાં મહિષ નામના અસુરના વિનાશ માટે તારે કાર્ય કરવું પડશે.'

એવમુક્ત્વા તતો બ્રહ્મા સર્વે દેવાશ્ચ પાર્થિવ । યથાગતં તતો જગ્મુર્દ્દેવીં સ્થાપ્ય હિમે ગિરૌ । સંસ્થાપ્ય નન્દિતા યસ્માત્ તસ્માન્નન્દાઽભવત્ તુ સા ।। ૨૮.

આ રીતે કહ્યા પછી, રાજા, બ્રહ્મા અને બધા દેવતાઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા, અને દેવીને હિમાલય પર સ્થાપિત કરી. આનંદથી સ્થાપિત થયેથી, એ દેવીનું નામ નંદા પડ્યું.

યશ્ચેદં શ્રૃણુયાજ્જન્મ દેવ્યા યશ્ચ સ્વયં પઠેત્ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમૃચ્છતિ ।। ૨૮.

જે કોઈ દેવીના જન્મની આ વાર્તા સાંભળે છે અથવા પોતે વાંચે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈને પરમ મુક્તિ પામે છે.

મહાતપા ઉવાચ । શ્રૃણુ રાજન્નવહિતઃ પ્રજાપાલ કથામિમામ્ । યદા દિશઃ સમુત્પન્નાઃ શ્રોત્રેભ્યઃ પૃથિવીપતે ।। ૨૯.

મહાતપા બોલ્યા: રાજા, પ્રજાના રક્ષક, ધ્યાનપૂર્વક આ વાર્તા સાંભળો—જ્યારે દિશાઓ કાનમાંથી ઉત્પન્ન થઈ, હે પૃથ્વીના સ્વામી.

બ્રહ્મણઃ સૃજતઃ સૃષ્ટિમાદિસર્ગે સમુત્થિતે । ચિન્તાભૂન્મહતી કો મે પ્રજાઃ સૃષ્ટા ધરિષ્યતિ ।। ૨૯.

જ્યારે બ્રહ્મા સર્જનના આરંભે જગતની રચના કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના મનમાં મોટો વિચાર આવ્યો: 'મારા સર્જેલા પ્રજાઓમાં કોણ તેમને વહન કરશે?'

એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય અવકાશં પ્રજાસ્વિહ । પ્રાદુર્બભૂવુઃ શ્રોત્રેભ્યઃ દશ કન્યા મહાપ્રભાઃ ।। ૨૯.

જ્યારે તેઓ એમ વિચારી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના કાનમાંથી દસ તેજસ્વી કન્યાઓ પ્રગટ થઈ, જે પ્રજાઓને સ્થાન આપનાર હતી.

પૂર્વા ચ દક્ષિણા ચૈવ પ્રતીચી ચોત્તરા તથા । ઊર્ધ્વાઽધરા ચ ષણ્મુખ્યાઃ કન્યા હ્યાસંસ્તદા નૃપ ।। ૨૯.

તેમાં પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર દિશા, તેમજ ઉપર અને નીચે—આ છ મુખ્ય કન્યાઓ તે સમયે હતી, હે રાજા.

અન્યાશ્ચતસ્ત્રસ્તેષાં તુ કન્યાઃ પરમશોભનાઃ । રૂપસ્વિન્યો મહાભાગા ગામ્ભીર્યેણ સમન્વિતાઃ ।। ૨૯.

બાકીની ચાર કન્યાઓ ખૂબ જ સુંદર, રૂપવતી, ભાગ્યશાળી અને ગંભીર સ્વભાવ ધરાવતી હતી.

તા ઊચુઃ પ્રણયાદ્ દેવં પ્રજાપતિમકલ્મષમ્ । અવકાશં તુ નો દેહિ દેવદેવ પ્રજાપતે ।। ૨૯.

એ કન્યાઓ પ્રેમપૂર્વક પાપરહિત પ્રજાપતિને કહ્યું: 'હે દેવદેવ, હે પ્રજાપતિ, અમને પણ સ્થાન આપો.'

યત્ર તિષ્ઠામહે સર્વા ભર્તૃભિઃ સહિતાઃ સુખમ્ । પતયશ્ચ મહાભાગા દેહિ નોઽવ્યક્તસંભવ ।। ૨૯.

'જ્યાં અમે સૌ અમારા પતિઓ સાથે સુખથી રહી શકીએ; અને અમને મહાન પતિઓ પણ આપો, હે સર્વના આધાર.'

બ્રહ્મોવાચ । બ્રહ્માણ્ડમેતત્ સુશ્રોણ્યઃ શતકોટિપ્રવિસ્તરમ્ । તસ્યાન્તે સ્વેચ્છયા ભદ્રા ઉષ્યતાં મા વિલમ્બત ।। ૨૯.

બ્રહ્મા બોલ્યા: 'હે સુંદર કટિવાળી કન્યાઓ, આ બ્રહ્માંડ કરોડો યોજન જેટલું વિશાળ છે; તેના અંતે, હે શુભે, તમારી ઈચ્છા મુજબ રહો, વિલંબ ન કરો.'

ભર્તૄંશ્ચ વઃ પ્રયચ્છામિ સૃષ્ટ્વા રૂપસ્વિનોઽનઘાઃ । યથેષ્ટં ગમ્યતાં દેશો યસ્યા યો રોચતેઽધુના ।। ૨૯.

'હું પણ તમારે માટે રૂપવંત, પાપરહિત પતિઓ સર્જી આપીશ. હવે જે-જેને જે સ્થાન ગમે ત્યાં જઈ શકો.'

એવમુક્તાશ્ચ તાઃ સર્વા યથેષ્ટં પ્રયયુસ્તદા । બ્રહ્માપિ સસૃજે તૂર્ણં લોકપાલાન્ મહાબલાન્ ।। ૨૯.

આ રીતે કહ્યું ત્યારે, બધી કન્યાઓ પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે ગઈ, અને બ્રહ્માએ તરત જ શક્તિશાળી લોકપાલો સર્જ્યા.

સૃષ્ટ્વા તુ લોકપાલાંસ્તુ તાઃ કન્યાઃ પુનરાહ્વયત્ । વિવાહં કારયામાસ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।। ૨૯.

લોકપાલોને સર્જ્યા પછી, બ્રહ્માએ ફરીથી એ કન્યાઓને બોલાવી, અને બધાના લગ્ન કરાવ્યા, કારણ કે બ્રહ્મા સર્વના પિતામહ છે.

એકામિન્દ્રાય સ પ્રાદાદગ્નયેઽન્યાં યમાય ચ । નિર્ઋતાય ચ દેવાય વરુણાય મહાત્મને ।। ૨૯.

એમાં એક કન્યા ઇન્દ્રને, બીજી અગ્નિને, એક યમને, એક નિૃતીને અને એક મહાત્મા વરુણને આપી.

વાયવે ધનદેશાય ઈશાનાય ચ સુવ્રત । ઊર્દ્ધ્વાં સ્વયમધિષ્ઠાય શેષાયાધો વ્યવસ્થિતામ્ ।। ૨૯.

બીજી કન્યાઓ વાયુ, કુબેર અને ઈશાનને આપી, હે સુવ્રત; બ્રહ્માએ પોતે ઉપરની દિશા સંભાળી અને નીચેની દિશા શેષને આપી.

એવં દત્ત્વા પુનર્બ્રહ્મા તિથિં પ્રાદાદ્ દિશાં પુનઃ । દશમીં ભર્તૃનામ્નસ્તુ દધ્યન્નં ભોજનં પ્રભુઃ ।। ૨૯.

આ રીતે આપ્યા પછી, બ્રહ્માએ દિશાઓને ફરીથી એક તિથિ આપી—પતિઓના નામે દશમી, અને દહીં-ભાત તેમનું ભોજન નક્કી કર્યું.

તતઃ પ્રભૃતિ તા દેવ્યઃ સેન્દ્રાદ્યાઃ પરિકીર્તિતાઃ । દશમી ચ તિથિસ્તાસામતીવ દયિતાભવત્ ।। ૨૯.

ત્યાંથી એ દેવીઓ, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ સાથે પ્રસિદ્ધ થઈ, અને દશમી તિથિ તેમને ખૂબ જ પ્રિય બની.

તસ્યાં દધ્યાશનો યસ્તુ સુવ્રતી ભવતે નરઃ । તસ્ય પાપક્ષયં તાસ્તુ કુર્વન્ત્યહરહર્નૃપ ।। ૨૯.

જે મનુષ્ય એ દિવસે દહીં-ભાત ખાય છે અને નિયમિત રહે છે, હે રાજા, એ દેવીઓ રોજે રોજ તેના પાપો દૂર કરે છે.

યશ્ચૈતચ્છૃણુયાજ્જન્મ દિશાં નિયતમાનસઃ । સ પ્રતિષ્ઠામવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકે ન સંશયઃ ।। ૨૯.

જે કોઈ મન એકાગ્ર રાખીને દિશાઓના જન્મની આ વાર્તા સાંભળે છે, તે નિશ્ચિતપણે બ્રહ્માના લોકમાં સ્થિર સ્થાન પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

મહાતપા ઉવાચ । શ્રૃણુ ચાન્યાં વસુપતેરુત્પત્તિં પાપનાશિનીમ્ । યથા વાયુઃ શરીરસ્થો ધનદઃ સંબભૂવ હ ।। ૩૦.

મહાતપાએ કહ્યું: હવે તું ધનના સ્વામીની બીજી જન્મકથા પણ સાંભળ, જે પાપોનો નાશ કરે છે. કેવી રીતે વાયુ, શરીરમાં રહી, ધનની આપનાર બન્યા તે હું કહું છું.

આદ્યં શરીરં યત્ તસ્મિન્ વાયુરન્તઃ સ્થિતોઽભવત્ । પ્રયોજનાન્મૂર્ત્તિમત્ત્વમાદિષ્ટં ક્ષેત્રદેવતા ।। ૩૦.

પ્રથમ જે શરીરમાં વાયુ અંદર વસ્યા હતા, તે ખાસ હેતુથી, દેહધારી સ્વરૂપે, ક્ષેત્રના દેવતા તરીકે નિમાયા.

તત્ર મૂર્ત્તસ્ય વાયોસ્તુ ઉત્પત્તિઃ કીર્ત્ત્યયે મયા । તાં શ્રૃણુષ્વ મહાભાગ કથ્યમાનાં મયાનઘ ।। ૩૦.

ત્યાં દેહધારી વાયુની ઉત્પત્તિ કેવી થઈ તે હું હવે તારી માટે કહું છું, મહાભાગ્યશાળી! તું ધ્યાનથી સાંભળ, પાપરહિત!