વરાહપુરાણમ્

દિવ્યં વર્ષસહસ્ત્રં તુ દિવ્યૈરસ્ત્રૈર્મહાબલમ્ । યુદ્ધ્વા કાલાત્યયે દેવ્યા હતો વૈત્રાસુરો રણે । તતઃ કિલકિલાશબ્દો દેવસૈન્યેઽભવન્મહાન્ ।। ૨૮.

દેવી એ હજારો વર્ષ સુધી દૈવી શસ્ત્રોથી મહાબળવાન વૈત્રાસુર સાથે યુદ્ધ કર્યું. સમય પૂરું થતાં, દેવી એ યુદ્ધમાં વૈત્રાસુરને મારી નાખ્યો. પછી દેવસેનામાં આનંદ અને વિજયના મોટા અવાજો ઊઠ્યા.

હતે વૈત્રાસુરે ભીમે તદા સર્વે દિવૌકસઃ । પ્રણેમુર્જય યુદ્ધેતિ સ્વયમીશઃ સ્તુતિં જગૌ ।। ૨૮.

ભયાનક વૈત્રાસુરના મૃત્યુ પછી, બધા દેવતાઓએ 'યુદ્ધમાં વિજય!' કહી નમસ્કાર કર્યા અને ભગવાને પોતે દેવીની સ્તુતિ કરી.

મહેશ્વર ઉવાચ । જયસ્વ દેવિ ગાયત્રે મહામાયે મહાપ્રભે । મહાદેવિ મહાભાગે મહાસત્ત્વે મહોત્સવે ।। ૨૮.

મહેશ્વરે કહ્યું: 'જય હો દેવી ગાયત્રી! મહામાયે, મહાપ્રભા, મહાદેવી, મહાભાગ્યશાળી, મહાસત્તાવાળી, આ મહોત્સવમાં તારી વિજય થાઓ.'

દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગિ દિવ્યસ્ત્રગ્દામભૂષિતે । વેદમાતર્નમસ્તુભ્યં ત્ર્યક્ષરસ્થે મહેશ્વરિ ।। ૨૮.

દેવી, તારા અંગો પર દૈવી સુગંધ છે, તું દૈવી ફૂલો અને શસ્ત્રોના આભૂષણો ધારણ કરેલી છે. વેદોની માતા, ત્રણ અક્ષરવાળી મહેશ્વરી, તને નમસ્કાર.

ત્રિલોકસ્થે ત્રિતત્ત્વસ્થે ત્રિવહ્નિસ્થે ત્રિશૂલિનિ । ત્રિનેત્રે ભીમવક્ત્રે ચ ભીમનેત્રે ભયાનકે । કમલાસનજે દેવિ સરસ્વતિ નમોઽસ્તુ તે ।। ૨૮.

ત્રણ લોકમાં વસનારી, ત્રણ તત્વમાં સ્થિત, ત્રણ અગ્નિમાં રહેનારી, ત્રિશૂલધારી, ત્રણ આંખવાળી, ભયાનક મુખ અને ભયાનક આંખો ધરાવનારી, કમળાસનથી જન્મેલી દેવી સરસ્વતી, તને નમસ્કાર.

નમઃ પઙ્કજપત્રાક્ષિ મહામાયેઽમૃતસ્ત્રવે । સર્વગે સર્વભૂતેશિ સ્વાહાકારે સ્વધેઽમ્બિકે ।। ૨૮.

પદ્મપત્ર જેવી આંખવાળી, મહામાયાવાળી, અમૃતથી ભરપૂર, સર્વત્ર વ્યાપક, સર્વ જીવોની સ્વામી, સ્વાહા અને સ્વધા રૂપે રહેનારી અંબિકા, તને વંદન.

સંપૂર્ણે પૂર્ણચન્દ્રાભે ભાસ્વરાઙ્ગે ભવોદ્ભવે । મહાવિદ્યે મહાવેદ્યે મહાદૈત્યવિનાશિનિ । મહાબુદ્ધ્યુદ્ભવે દેવિ વીતશોકે કિરાતિનિ ।। ૨૮.

પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી, પ્રકાશમાન અંગવાળી, જગતની ઉત્પત્તિ, મહાવિદ્યા, મહાવેદ્યા, મહાદૈત્ય વિનાશિની, મહાબુદ્ધિથી ઉત્પન્ન, શોકરહિત અને શિકારી રૂપે રહેનારી દેવી, તને નમસ્કાર.

ત્વં નીતિસ્ત્વં મહાભાગે ત્વં ગીસ્ત્વં ગૌસ્ત્વમક્ષરમ્ । ત્વં ધીસ્ત્વં શ્રીસ્ત્વમોઙ્કારસ્તત્ત્વે ચાપિ પરિસ્થિતા । સર્વસત્ત્વાહિતે દેવિ નમસ્તે પરમેશ્વરિ ।। ૨૮.

મહાભાગ્યવાળી દેવી, તું નીતિ છે, તું ગીત છે, તું ગાય છે, તું અક્ષર છે, તું બુદ્ધિ છે, તું શ્રી છે, તું ઓમકાર છે અને તત્વમાં સ્થિત છે. સર્વ જીવોના હિત માટે રહેનારી પરમેશ્વરી, તને નમસ્કાર.

ઇત્યેવં સંસ્તુતા દેવી ભવેન પરમેષ્ઠિના । દેવૈરપિ જયેત્યુચ્ચૈરિત્યુક્તા પરમેશ્વરી ।। ૨૮.

આ રીતે પરમેશ્વર ભવ દ્વારા સ્તુતિ કરવામાં આવેલ દેવીને દેવતાઓએ પણ ઉંચા અવાજે 'જય' કહી અભિનંદન કર્યું.

યાવદાસ્તે ચતુર્વક્ત્રસ્તાવદન્તર્જલાદ્ બહિઃ । નિશ્ચક્રામ તતો દેવીં કૃતકૃત્યાં દદર્શ સઃ ।। ૨૮.

જ્યાં સુધી ચતુર્મુખ બ્રહ્મા ત્યાં હતા, ત્યાં સુધી દેવી પણ પાણીની બહાર રહી. પછી બ્રહ્માએ પોતાના કાર્ય પૂર્ણ કરેલી દેવીને જોયા.

તાં દૃષ્ટ્વા દેવકાર્યં ચ સિદ્ધં મત્વા પિતામહઃ । ભવિષ્યં કાર્યમુદ્દિશ્ય તતો વચનમબ્રવીત્ ।। ૨૮.

દેવીને જોઈ અને દેવકાર્ય પૂર્ણ થયું જાણીને પિતામહ બ્રહ્માએ આવનારા કાર્યને ધ્યાનમાં રાખીને દેવીને સંબોધી કહ્યું.

બ્રહ્મોવાચ । ઇયં દેવી વરારોહા યાતુ શૈલં હિમોદ્ભવમ્ । તત્ર યૂયં સુરાઃ સર્વે ગત્વા નન્દત માચિરમ્ ।। ૨૮.

બ્રહ્માએ કહ્યું: 'આ સુંદર રૂપવાળી દેવી હવે હિમાલય પર્વત પર જાઓ. ત્યાં બધા દેવતાઓ જલ્દી જઈ આનંદ કરો.'

નવમ્યાં ચ સદા પૂજ્યા ઇયં દેવી સમાધિના । વરદા સર્વલોકાનાં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।। ૨૮.

'નવમીના દિવસે આ દેવીની હંમેશા એકાગ્રતાથી પૂજા કરવી. એ નિશ્ચયે બધા લોકોએ મનગમતા વર આપનાર બનશે.'

નવમ્યાં યશ્ચ પિષ્ટાશી ભવિષ્યતિ હિ માનવઃ । નારી વા તસ્ય સંપન્નં ભવિષ્યતિ મનોગતમ્ ।। ૨૮.

'જે પુરુષ કે સ્ત્રી નવમીના દિવસે પિઠું ખાશે, તેનું મનગમતું ઇચ્છિત ફળ અવશ્ય મળશે.'

યશ્ચ સાયં તથા પ્રાતરિદં સ્તોત્રં પઠિષ્યતિ । ત્વયેરિતં મહાદેવ તસ્ય દેવ્યા સમં ભવાન્ ।। ૨૮.

'જે વ્યક્તિ સાંજે અને સવારે, મહાદેવ તારા દ્વારા રચાયેલું આ સ્તોત્ર વાંચશે, તેને દેવી સાથે એકરૂપતા મળશે.'

વરદો દેવ સર્વાસુ આપત્સ્વપ્યુદ્ધરસ્વ તમ્ । એવમુક્ત્વા ભવં બ્રહ્મા પુનર્દેવીં સ ચાબ્રવીત્ ।। ૨૮.

'દેવ, તું સર્વ વરદાતા છે, બધા સંકટોમાંથી તેને બચાવજે.' આવું કહીને બ્રહ્માએ ફરી દેવીને સંબોધી કહ્યું.

ત્વયા દેવિ મહત્કાર્યં કર્તવ્યં ચાન્યદસ્તિ નઃ । ભવિષ્યં મહિષાખ્યસ્ય અસુરસ્ય વિનાશનમ્ ।। ૨૮.

'દેવી, અમારું એક મોટું કાર્ય હજુ બાકી છે. ભવિષ્યમાં મહિષ નામના અસુરના વિનાશ માટે તારે કાર્ય કરવું પડશે.'

એવમુક્ત્વા તતો બ્રહ્મા સર્વે દેવાશ્ચ પાર્થિવ । યથાગતં તતો જગ્મુર્દ્દેવીં સ્થાપ્ય હિમે ગિરૌ । સંસ્થાપ્ય નન્દિતા યસ્માત્ તસ્માન્નન્દાઽભવત્ તુ સા ।। ૨૮.

આ રીતે કહ્યા પછી, રાજા, બ્રહ્મા અને બધા દેવતાઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા, અને દેવીને હિમાલય પર સ્થાપિત કરી. આનંદથી સ્થાપિત થયેથી, એ દેવીનું નામ નંદા પડ્યું.

યશ્ચેદં શ્રૃણુયાજ્જન્મ દેવ્યા યશ્ચ સ્વયં પઠેત્ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમૃચ્છતિ ।। ૨૮.

જે કોઈ દેવીના જન્મની આ વાર્તા સાંભળે છે અથવા પોતે વાંચે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈને પરમ મુક્તિ પામે છે.

મહાતપા ઉવાચ । શ્રૃણુ રાજન્નવહિતઃ પ્રજાપાલ કથામિમામ્ । યદા દિશઃ સમુત્પન્નાઃ શ્રોત્રેભ્યઃ પૃથિવીપતે ।। ૨૯.

મહાતપા બોલ્યા: રાજા, પ્રજાના રક્ષક, ધ્યાનપૂર્વક આ વાર્તા સાંભળો—જ્યારે દિશાઓ કાનમાંથી ઉત્પન્ન થઈ, હે પૃથ્વીના સ્વામી.

બ્રહ્મણઃ સૃજતઃ સૃષ્ટિમાદિસર્ગે સમુત્થિતે । ચિન્તાભૂન્મહતી કો મે પ્રજાઃ સૃષ્ટા ધરિષ્યતિ ।। ૨૯.

જ્યારે બ્રહ્મા સર્જનના આરંભે જગતની રચના કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના મનમાં મોટો વિચાર આવ્યો: 'મારા સર્જેલા પ્રજાઓમાં કોણ તેમને વહન કરશે?'

એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય અવકાશં પ્રજાસ્વિહ । પ્રાદુર્બભૂવુઃ શ્રોત્રેભ્યઃ દશ કન્યા મહાપ્રભાઃ ।। ૨૯.

જ્યારે તેઓ એમ વિચારી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના કાનમાંથી દસ તેજસ્વી કન્યાઓ પ્રગટ થઈ, જે પ્રજાઓને સ્થાન આપનાર હતી.

પૂર્વા ચ દક્ષિણા ચૈવ પ્રતીચી ચોત્તરા તથા । ઊર્ધ્વાઽધરા ચ ષણ્મુખ્યાઃ કન્યા હ્યાસંસ્તદા નૃપ ।। ૨૯.

તેમાં પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર દિશા, તેમજ ઉપર અને નીચે—આ છ મુખ્ય કન્યાઓ તે સમયે હતી, હે રાજા.

અન્યાશ્ચતસ્ત્રસ્તેષાં તુ કન્યાઃ પરમશોભનાઃ । રૂપસ્વિન્યો મહાભાગા ગામ્ભીર્યેણ સમન્વિતાઃ ।। ૨૯.

બાકીની ચાર કન્યાઓ ખૂબ જ સુંદર, રૂપવતી, ભાગ્યશાળી અને ગંભીર સ્વભાવ ધરાવતી હતી.

તા ઊચુઃ પ્રણયાદ્ દેવં પ્રજાપતિમકલ્મષમ્ । અવકાશં તુ નો દેહિ દેવદેવ પ્રજાપતે ।। ૨૯.

એ કન્યાઓ પ્રેમપૂર્વક પાપરહિત પ્રજાપતિને કહ્યું: 'હે દેવદેવ, હે પ્રજાપતિ, અમને પણ સ્થાન આપો.'

યત્ર તિષ્ઠામહે સર્વા ભર્તૃભિઃ સહિતાઃ સુખમ્ । પતયશ્ચ મહાભાગા દેહિ નોઽવ્યક્તસંભવ ।। ૨૯.

'જ્યાં અમે સૌ અમારા પતિઓ સાથે સુખથી રહી શકીએ; અને અમને મહાન પતિઓ પણ આપો, હે સર્વના આધાર.'

બ્રહ્મોવાચ । બ્રહ્માણ્ડમેતત્ સુશ્રોણ્યઃ શતકોટિપ્રવિસ્તરમ્ । તસ્યાન્તે સ્વેચ્છયા ભદ્રા ઉષ્યતાં મા વિલમ્બત ।। ૨૯.

બ્રહ્મા બોલ્યા: 'હે સુંદર કટિવાળી કન્યાઓ, આ બ્રહ્માંડ કરોડો યોજન જેટલું વિશાળ છે; તેના અંતે, હે શુભે, તમારી ઈચ્છા મુજબ રહો, વિલંબ ન કરો.'

ભર્તૄંશ્ચ વઃ પ્રયચ્છામિ સૃષ્ટ્વા રૂપસ્વિનોઽનઘાઃ । યથેષ્ટં ગમ્યતાં દેશો યસ્યા યો રોચતેઽધુના ।। ૨૯.

'હું પણ તમારે માટે રૂપવંત, પાપરહિત પતિઓ સર્જી આપીશ. હવે જે-જેને જે સ્થાન ગમે ત્યાં જઈ શકો.'

એવમુક્તાશ્ચ તાઃ સર્વા યથેષ્ટં પ્રયયુસ્તદા । બ્રહ્માપિ સસૃજે તૂર્ણં લોકપાલાન્ મહાબલાન્ ।। ૨૯.

આ રીતે કહ્યું ત્યારે, બધી કન્યાઓ પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે ગઈ, અને બ્રહ્માએ તરત જ શક્તિશાળી લોકપાલો સર્જ્યા.